I OPP 27/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W.K. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1010/21 ze skargi kasacyjnej W.K., G.Z., J.Ł., J.Ł., A.Ł od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2317/18 w sprawie ze skargi W.K., M.Ł. i G.Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 października 2018 r. nr GZ.rn.625.220.2017 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2317/18 oddalił skargę W.K., M.Ł. i G.Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 października 2018 r. nr GZ.rn.625.220.2017 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. Od powyższego wyroku skarżący pismem z 2 grudnia 2020 r. złożyli skargę kasacyjną oraz oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i rozpoznanie jej na rozprawie. Odezwą z 25 maja 2022 r. WSA w Warszawie przekazał akta niniejszej sprawy wraz ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Akta sprawy wpłynęły na biuro podawcze NSA w dniu 8 czerwca 2022 r. i tego dnia sprawa została zarejestrowana w NSA pod sygn. I OSK 1010/21. Pismem z 21 lipca 2022 r. skarżący kasacyjnie W.K. wystąpił z wnioskiem o przyspieszenie rozpoznania sprawy. W związku z powyższym zarządzeniem z 26 lipca 2022 r. poinformowano strony postępowania o treści art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) oraz zwrócono się do stron postępowania o wskazanie czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Ponadto poinformowano, że w przypadku braku zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym należy podać czy strona posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Zarządzeniem z 8 września 2022 r. sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 13 września 2022 r. uwzględniono wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu wskazując, że termin posiedzenia może być wyznaczony w I kwartale 2023 r., o czym skarżący kasacyjnie został poinformowany przy piśmie z 14 września 2022 r. W dniu 7 września 2022 r. skarżący kasacyjnie W.K. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1010/21 ze skargi kasacyjnej W.K., G.Z., J.Ł, J.Ł., A.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2317/18. Skarżący zarzucił, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi na złożony wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy, mimo, że od przekazania skargi kasacyjnej minęło już 14 miesięcy. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia wniesionej skargi kasacyjnej w terminie 30 dni, a w przypadku stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ o nałożenie grzywny zgodnie z prawem, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 14 września 2022 r. akta sprawy przekazano do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie celem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego wraz ze skargą na przewlekłość postępowania. Postanowieniem z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I SPP/Wa 259/22 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 28 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił akta sprawy w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej jako "ustawa"). Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie bowiem do § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1202), Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w tym przepisie bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Należy również zauważyć, że ww. ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 8 czerwca 2021 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu posiedzenia niejawnego zgodnie z kolejnością wpływu. Ponownie zaznaczyć należy, iż sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA upłynęło prawie 15 miesięcy. Powyższe nie może jednak uzasadniać zarzutu przewlekłości postępowania, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem sąd kasacyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki. Znaczna ilość spraw wpływających do sądów administracyjnych ma wpływ na okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Ponadto niniejsza sprawa nie należy do tej kategorii spraw, które nakładają na Sąd obowiązek rozpoznania ich poza kolejnością. Z akt sprawy wynika również, iż skarżący złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie § 26 ust. 5 ww. Regulaminu, który został uwzględniony ze wskazaniem, że termin posiedzenia może być wyznaczony w I kwartale 2023 r. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.