I OW 180/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon, Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Burmistrzem Miasta D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A. L. o umieszczenie w ośrodku dla osób bezdomnych postanawia: wskazać Burmistrza Miasta D. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 16 września 2014 r. Wójt Gminy L., działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy L. – Ośrodkiem Pomocy Społecznej w L. a Burmistrzem Miasta D. – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w D. i wskazanie Burmistrza Miasta D. jako organu właściwego do załatwienia wniosku A. L. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie skierowania do ośrodka wsparcia. W uzasadnieniu wniosku organ podał, że A. L. w dniu 14 lipca 2014 r. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wniosek o umieszczenie go w ośrodku dla osób bezdomnych z uwagi na fakt, że nie może dłużej zamieszkiwać ze swoją siostrą. Wniosek ten został przekazany w dniu 15 lipca 2014 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., gdyż wnioskodawca posiada stałe miejsce zameldowania w W., gm. L. Ze zgromadzonego materiału wynika, że wnioskodawca od roku 2009 zamieszkuje w budynku jednorodzinnym stanowiącym własność jego siostry A. S. w D. przy ul. [...]. W budynku tym ma swój własny pokój, korzysta ze sprzętów i urządzeń właścicielki, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Aktem notarialnym z dnia 19 maja 2010 r. A. L. przekazał siostrze w formie darowizny nieruchomość rolną położoną we wsi W., gm. L., na której znajduje się obora z żużlu, kryta eternitem adaptowana na cele mieszkalne oraz stodoła murowana. A. S. ustanowiła zaś na nabytej nieruchomości dożywotnią nieodpłatną służebność osobistą, polegającą na prawie korzystania z całego budynku obory adaptowanej do celów mieszkalnych. Jak oświadczył wnioskodawca, w sporządzonym w dniu 14 lipca 2014 r. wywiadzie środowiskowym, z uwagi na konflikty z mężem siostry nie ma możliwości dalszego zamieszkiwania w D., natomiast budynek we wsi W. obecnie nie nadaje się do zamieszkania. A. L. oświadczył również, że u siostry przebywał jedynie gościnnie z uwagi na fakt, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować ze względu na swoją niepełnosprawność, pobyt ten nie miał charakteru stałego, a sam wnioskodawca nie wiąże i nie wiązał z D. swoich planów życiowych. W ocenie Wójta Gminy L. fakt, iż A. L. od ponad pięciu lat przebywa w D. wskazuje na zamiar stałego tam pobytu, a w wywiadzie środowiskowym nie wskazuje on na jakiekolwiek związki z miejscem zameldowania. Jego zachowanie potwierdza, że w D. koncentruje centrum swojej aktywności życiowej, wobec czego właściwym do rozpoznania złożonego wniosku pozostaje Burmistrz Miasta D. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta D. wniósł o wskazanie jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A. L. Wójta Gminy L. W uzasadnieniu wskazał, że skoro wnioskodawca nie ma możliwości, tak dalszego pobytu u siostry, jak i w miejscu zameldowania, spełnia przesłanki zawarte w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej do uznania go za osobę bezdomną. Wobec powyższego zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym pozostaje Wójt Gminy L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał między Burmistrzem Miasta D. a Wójtem Gminy L. na tle wniosku A. L. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej. Punktem wyjścia do rozważań stanowią przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.), które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej. W myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z treści art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. Osobą bezdomną na gruncie ustawy jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie można podzielić poglądu Burmistrza Miasta D., że A. L. jest osobą bezdomną, gdyż nie ma możliwości zamieszkiwania u siostry ani w miejscu zameldowania, ponieważ budynek nie nadaje się do zamieszkania. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie zamieszkuje od pięciu lat w budynku we wsi W., przede wszystkim ze względu na swoja niepełnosprawność i konieczność zapewnienia mu opieki ze strony innych osób. Powodem niezamieszkiwania, nie jest potwierdzona przeszkoda o charakterze prawnym. Z kolei istnienie w budynku niedogodności wynikających z jego aktualnego stanu (np. brak ciepłej wody, energii czy ogrzewania), choć niewątpliwie stwarza trudności w codziennej egzystencji, to jednak nie wyklucza możliwości zamieszkiwania w nim. Potencjalna możliwość zamieszkiwania w budynku nie pozwala - w świetle art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej - uznać ubiegającej się o pomoc osoby za bezdomną (vide post. NSA z dnia 15 grudnia 2008 r., I OW 149/08). Wobec powyższego na gruncie rozpoznawanego wniosku wyłączona została konieczność ustalania właściwości miejscowej organu pomocy społecznej w oparciu o kryterium miejsca ostatniego zameldowania osoby na pobyt stały, w rozumieniu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Rozważenia zatem wymaga zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy i wynikającego z jego treści kryterium miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania wymienionych wyżej przesłanek, które muszą zaistnieć łącznie. Jeśli idzie o przebywanie wnioskodawcy, to kwestia ta nie budzi wątpliwości - miejscem jego pobytu jest D., gdyż jak wynika z materiału aktowego przebywa on od 2009r. w domu A. S. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi również większych wątpliwości ustalanie zamiaru stałego pobytu. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (post. NSA z dnia 10 lutego 2009 r., I OW 164/08, z dnia 27 czerwca 2013 r., I OW 41/13). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby i to bez względu na adres jej zameldowania (post. NSA z dnia 2 września 2009 r., I OW 85/09). W konsekwencji wbrew zawartemu w wywiadzie środowiskowym twierdzeniu wnioskodawcy, że nie wiązał on i nie wiąże z D. swoich planów życiowych, należy uznać, że miejscem zamieszkania jest miejscowość D. Wyjaśnienia wymaga, że chociaż według kwestionariusza wywiadu środowiskowego wnioskodawca określał pobyt u siostry mianem pobytu "gościnnego", to zarówno czas trwania pobytu (pięć lat), jak i przyczyny pobytu u siostry (brak możliwości samodzielnego funkcjonowania z powodu niepełnosprawności, a więc oddanie się pod opiekę siostry) dają podstawy do przyjęcia, że to w D. ulokowane zostało centrum interesów życiowych wnioskodawcy. Również powód wnioskowania o umieszczenie w ośrodku wsparcia (konflikt z mężem siostry) uprawnia do twierdzenia, że w przypadku braku konfliktu wnioskodawca dalej mieszkałby w D. przy ul. [...]. Skoro zaś miejscem zamieszkania A. L. jest gmina D., a brak jest związków z miejscem zameldowania na pobyt stały, to zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy jest Burmistrz Miasta D. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.