II GZ 475/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia PF "A.", L., Ukraina na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 27 października 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 62/12 w zakresie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PF "A.", L., Ukraina na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 62/12 pozostawił wniosek PF "A." o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi PF "A." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z [...] grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, z następującym uzasadnieniem. W dniu 19 lipca 2012 r. pełnomocnik PF "A." wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu. Pismem z 31 lipca 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącej Spółki do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku PPPr w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi 20 sierpnia 2012 r. Zarządzeniem referendarza sądowego z 18 września 2012 r. pozostawiono wniosek o przyznanie bez rozpoznania w związku z nienadesłaniem w terminie wypełnionego formularza wniosku. Pismem z 15 października 2012 r. pełnomocnik Spółki wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., postanowieniem z 24 października 2012 r., pozostawił wniosek PF "A." o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, stwierdzając, że w związku z doręczeniem pełnomocnikowi skarżącej wezwania do nadesłania wypełnionego formularza PPPr, wraz z pouczeniem o skutkach niezastosowania się do wezwania, w dniu 20 sierpnia 2012 r., termin do uzupełnienia wskazanego braku formalnego upłynął w dniu 27 sierpnia 2012 r. Pełnomocnik Spółki nie przedstawił stosownego formularza w zakreślonym przez referendarza sądowego terminie, zatem na podstawie art. 257 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniosek o przyznanie prawa pomocy należało pozostawić bez rozpoznania. Pełnomocnik PF "A." złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w L. W uzasadnieniu wskazano, że "nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza" oraz że "zarówno wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak też sprzeciw od zarządzenia referendarza, zostały wniesione w terminie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. W myśl art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Zauważyć należy, że gdy pozostawienie wniosku bez rozpoznania następuje w drodze zarządzenia referendarza (art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a.), na które został wniesiony sprzeciw, to zarządzenie takie traci moc i jak wynika z art. 260 zd. 1 p.p.s.a., wówczas sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 260 zd. 2 p.p.s.a. na postanowienie przysługuje zażalenie. Treść regulacji zawartej w art. 260 p.p.s.a. wskazuje, że po złożeniu sprzeciwu, bez względu na to, czy dotyczy on zarządzenia czy postanowienia, rozstrzygnięcia te tracą moc, a Sąd, rozpoznając sprawę wskutek złożonego sprzeciwu, wydaje postanowienie. Sprzeciw jest specyficznym środkiem prawnym związanym z wprowadzeniem do sądownictwa administracyjnego instytucji referendarza sądowego, któremu przyznano uprawnienia do orzekania w sprawach prawa pomocy i służy jedynie od wydawanych przez niego zarządzeń i postanowień (por. post. NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., FZ 58/04, opubl. ONSAiWSA 2004/1/16 z glosą aprobującą A. Skoczylasa opubl. OSP 2004/11, p. 137). Zatem wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia incydentalnej kwestii przyznania prawa pomocy przez sąd. W takiej sytuacji sprawa jest rozpoznawana od początku, jednakże przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że sprzeciw Spółki został wniesiony w przepisanym terminie, wobec czego zarządzenie referendarza sądowego z 18 września 2012 r. utraciło moc, a Sąd ponownie zbadał prawidłowość wniosku o przyznanie prawa pomocy z 19 lipca 2012 r. W związku z powyższym zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącej, iż "nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza". Sprzeciw okazał się bowiem skuteczny, czemu dał wyraz Sąd pierwszej instancji, wskazując, że "W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd." Odnosząc się zaś do rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, należy stwierdzić, iż odpowiada ono prawu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OPS 1/08, publ. ONSAiWSA 2008, z. 5, poz. 74) niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jak to miało miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik skarżącej, mimo doręczenia mu wezwania do wypełnienia i złożenia w odpowiednim terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, nie nadesłał tego dokumentu. Postępowanie sądowe, w tym także postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, gdyż ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W tej sytuacji wobec dyspozycji art. 257 p.p.s.a. zasadnie pozostawiono wniosek skarżącej bez rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja zawarta w zażaleniu pozostaje bez znaczenia dla oceny trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia Sądu, bowiem nie kwestionuje okoliczności uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że pozostawienie bez rozpoznania przedmiotowego wniosku nie stoi na przeszkodzie złożenia przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy we właściwej formie. Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.