I FSK 1495/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 620/07 w zakresie odrzucenia skargi O. sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 lutego 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia oddalić skargę kasacyjną. 1 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 28 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 620/07 odrzucił skargę O. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 26 lutego 2007 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało doręczone skarżącej 20 marca 2007 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżenia. Termin do wniesienia skargi upływał 19 kwietnia 2007 r. Spółka wniosła skargę 19 kwietnia 2007 r. bezpośrednio do WSA, zatem niezgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji przekazał tę skargę organowi podatkowemu drugiej instancji 23 kwietnia 2007 r. i tę datę uznał za datę wniesienia skargi przez skarżącą. Zatem została ona wniesiona po upływie przepisanego terminu. Z tego względu oraz na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd ten skargę odrzucił. W skardze kasacyjnej na to postanowienie skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji: - naruszenie prawa materialnego - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego pominięcie, mimo że w sytuacji, gdy nie istnieje przepis nakazujący uznanie, iż momentem wniesienia skargi do sądu administracyjnego w przypadku, gdy skargę wniesiono do sądu bez pośrednictwa organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, jest moment przekazania skargi przez sąd organowi, przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji winien być zastosowany; - naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. poprzez orzeczenie, że skarga została wniesiona po upływie przepisanego terminu wskutek uznania, że datą wniesienia skargi nie jest data złożenia jej bezpośrednio w Sądzie, a data przekazania skargi przez Sąd do właściwego organu; art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wskutek uznania, że wniesiona została po upływie terminu do jej wniesienia, podczas gdy został on zachowany. Skarżąca zaskarżyła postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając zarzuty skarżąca podniosła, iż w myśl regulacji art. 98 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie p.p.s.a. skargę wniesioną w przepisanym terminie bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd administracyjny przekazywał organowi, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a. Mimo utraty mocy obowiązującej przez powyższą regulację nie zostały ustanowione nowe normy, które przewidywałyby konsekwencje wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego. W takiej sytuacji, uwzględniając wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę zaufania do stanowionego prawa i bezpieczeństwa prawnego, norma wynikająca z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zdaniem skarżącej powinna być brana pod uwagę w pierwszej kolejności przy ocenie przez Sąd zasadności przyjęcia skargi do rozpoznania. Nieuwzględniając normy wynikającej z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, Sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne poprzez błędne zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym powyższego przepisu przez jego pominięcie. W ocenie spółki interpretacja art. 54 § 1 i art. 53 § 1 p.p.s.a. z uwzględnieniem potrzeby zagwarantowania przez przepisy procedury sądowoadministracyjnej prawa do sądu, nie powinna skutkować odrzuceniem skargi wniesionej bezpośrednio do właściwego sądu przy zachowaniu trzydziestodniowego terminu. Zdaniem skarżącej nie wskazano w zaskarżonym postanowieniu podstawy prawnej dla uznania, że w przedmiotowej sprawie terminem wniesienia skargi jest data przekazania jej przez Sąd pierwszej instancji do organu podatkowego, bowiem de facto brak takiej podstawy. Ponadto czynność przekazania skargi do organu przez Sąd należy traktować jedynie jako czynność techniczną dokonaną celem umożliwienia organowi ustosunkowania się do skargi poprzez odpowiedź na skargę oraz przekazania sądowi akt sprawy. Skarżąca uważa, że w doktrynie oraz w orzecznictwie, w tych przypadkach, w których wniesiono skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego, nie korzystając z pośrednictwa właściwego organu administracyjnego, wskazuje się na regulacje oraz praktykę przyjętą w procedurze cywilnoprawnej, co jednak nie ma podstaw normatywnych w zakresie przepisów naruszonych zdaniem skarżącej przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę tę ze względu na treść art. 54 § 1 tej ustawy wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 1 p.p.s.a jest terminem procesowym. Do jego zachowania wymagane jest więc nadanie skargi do właściwego organu, za pośrednictwem którego stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a wnosi się skargę. Z akt sprawy jasno wynika, iż skarżąca wniosła skargę z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., bowiem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi został przekroczony, ponieważ wniesiono skargę niezgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., czyli nie za pośrednictwem organu, a bezpośrednio do Sądu. Wniesienie skargi po 31 grudnia 2005 r. - nawet przy zachowaniu terminu - wprost do Sądu z pominięciem organu odwoławczego, który wydał zaskarżoną decyzję nie może więc być traktowane jako wniesienie skargi w terminie. Tylko bowiem do 31 grudnia 2005 r., jak wskazała sama skarżąca, skargę wniesioną w terminie, ale bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten przekazywał organowi ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a. Po tym terminie skarga wniesiona bezpośrednio do Sądu z pominięciem organu nie może być traktowana zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jako wniesiona w terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zatem od 1 stycznia 2006 r. nieprawidłowe wniesienie skargi nie powoduje takiego skutku, a wobec tego skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzuceniu. Na tle podobnych uregulowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb Cywilnej i Administracyjnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w uchwale z 28 listopada 1987 r. III CZP 33 /87 - OSNCP 1988/6/73, powoływanej również w skardze kasacyjnej, stwierdził wyraźnie, że wniesienie rewizji w terminie ustawowym wprost do sądu rewizyjnego z pominięciem sądu, który wydał zaskarżony wyrok, nie może być traktowane jako wniesienie rewizji w terminie. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że skoro z konkretnej regulacji prawnej w sposób jednoznaczny wynika, że środek odwoławczy wnosi się w określonym terminie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, to nie można uznać, by środek odwoławczy skierowany bezpośrednio do sądu rewizyjnego nawet w terminie, zamiast za pośrednictwem sądu pierwszej instancji został wniesiony w terminie. Pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy we wskazanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela. W art. 54 § 1 p.p.s.a. wyraźnie wskazano, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, wobec tego dla oceny, czy został zachowany termin trzydziestodniowy do wniesienia skargi określony w art. 53 § 1 p.p.s.a., nie ma znaczenia data nadania skargi bezpośrednio do sądu, a istotna jest data nadania tej skargi do organu. W drodze wykładni korzystnej dla strony przyjmuje się w orzecznictwie, że termin do wniesienia środka odwoławczego jest zachowany nie tylko wtedy, gdy w ustawowym terminie sama strona wniosła ten środek do organu, który wydał ten akt, ale także, gdy uczynił to sąd, do którego strona skierowała błędnie środek odwoławczy (vide powołana wyżej uchwała). Wbrew więc zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 53 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (tzw. zasada prawa do sądu). Prawo to bowiem nie ma charakteru absolutnego, w niniejszej sprawie jest ono ograniczone pośrednictwem organu w rozpoczęciu postępowania sądowoadministracyjnego oraz ustawowo określonym terminem. O tych warunkach realizacji zasady prawa do sądu skarżąca została pouczona pismem doręczającym jej decyzję organu podatkowego drugiej instancji. Nadmienić również należy, iż skarżąca udzieliła pełnomocnictwa do wniesienia skargi profesjonalnemu pełnomocnikowi, który wniósł skargę bezpośrednio do WSA, co pozbawiło stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej należało stosownie do art. 184, art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. ----------------------- 4 4