II SA/Rz 750/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych adresowych - skargę oddala - UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli jest decyzja Wojewody (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta (dalej: "organ I instancji") z dnia [...].03.2020 r. nr [...] odmawiającą P. D. (dalej: "skarżący") udostępnienia danych adresowych wskazanego we wniosku Sędziego. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 47 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 z późn. zm.; dalej: "u.e.l."). Z akt sprawy wynika, że skarżący występując z wnioskiem o udostępnienie danych adresowych Sędziego uzasadnił to chęcią wystąpienia przeciwko Sędziemu z powództwem o ochronę danych osobowych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] organ I instancji odmówił udostępnienia żądanych danych adresowych z rejestru mieszkańców, wskazując, że wnioskodawca nie udowodnił interesu prawnego. Uchylając tą decyzję, Wojewoda , decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], nakazał organowi I instancji, w ponownie prowadzonym postępowaniu zwrócić się do Sądu Okręgowego w [...], a w razie potrzeby także do Sądu Okręgowego w [...] z pytaniem czy przed Sądem tym toczy się sprawa z powództwa P. D. przeciwko Sędziemu Sądu Rejonowego w [...] o ochronę dóbr osobistych? Jeśli tak, to na jakim jest etapie? Czy właściwy Sąd Okręgowy zwracał się do powoda P. D. z wezwaniem do podania adresu zamieszkania pozwanego sędziego Sadu Rejonowego w [...]? Jeśli nie, to czy zamierza się z takim wezwaniem zwrócić? Czy zdaniem właściwego Sądu Okręgowego niniejszy proces może toczyć się bez podania przez powoda P. D. adresu zamieszkania sędziego Sądu Rejonowego w [...], to znaczy przy zastosowaniu tylko adresu służbowego sędziego czyli adresu Sądu Rejonowego w [...]? Ponadto nakazał zwrócić się do skarżącego o wyjaśnienie na jakim etapie znajduje się wytoczona przez niego sprawa o ochronę dóbr osobistych oraz do przedłożenia do skserowania organowi pierwszej instancji wszelkich dokumentów świadczących o ewentualnym prowadzeniu przez właściwy Sąd Okręgowy sprawy z jego powództwa. Dokumentami takimi mogą być w szczególności wezwania sądowe do stawienia się na rozprawę, wezwanie sądowe do uzupełnienia braków formalnych pozwu, wezwanie do opłacenia wpisu od pozwu, postanowienie sądu o zwolnieniu lub odmowie zwolnienia od ponoszenia kosztów sadowych przez powoda, postanowienie sądowe o przekazaniu pozwu do innego sądu powszechnego właściwego miejscowo, postanowienie sądu o zwrocie pozwu pozwanemu. Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] organ I instancji ponownie odmówił udostępnienia żądanych informacji adresowych. W uzasadnieniu wskazał, że po uzupełnieniu postępowania we wskazanym przez organ II instancji zakresie ustalono, że sprawa z powództwa skarżącego przeciwko Sędziemu toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...]. Postępowanie znajduje się na etapie rozpoznania wniosku powoda o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący w piśmie procesowym kierowanym do sądu cywilnego podał dane adresowe Sędziego, w związku z czym nie był wzywany do uzupełnienie tego braku formalnego. Adres pozwanego został wskazany w związku z tym nie było przeszkód do dalszego procedowania. Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, że skarżący ponownie nie wykazał istnienia po jego stronie interesu prawnego z wystąpieniem z przedmiotowym żądaniem. Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się skarżący. Wnosząc w przewidzianym do tego terminie odwołanie powołał się na konstytucyjne prawo do uzyskania wyczerpującej i pełnej informacji. Podniósł, że wnioskując o ujawnienie danych osobowych w zakresie niezbędnym do złożenia pozwu miał do tego interes prawny. Powyższych zarzutów nie podzielił Wojewoda, który opisaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, podzielając zarówno ustalenia, jak i wnioski organu I instancji. W skardze do Sądu skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podkreślając, że ponowna decyzja o odmowie udostępnienia danych adresowych stanowi w jego ocenie nic innego, jak stawianie sztucznych barier w dostępie do Sądu oraz pomocnictwo pozwanemu w uniknięciu odpowiedzialności. Na dowód istnienia interesu prawnego dołączył rozstrzygnięcia Sądów, którymi z powodu braku danych adresowanych pozwanego, zwracano pozwy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do dołączonych do skargi rozstrzygnięć wskazał, że w toczących się w przeszłości sprawach cywilnych skarżący był wzywany do uzupełnienia braku formalnego pozwów w postaci danych adresowych pozwanego, mimo skierowania do niego stosownych wezwań nie uzupełnił braków, co było powodem zwrotu pozwów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, w której skarżący w skierowanym do sądu cywilnego pozwie podał adres pozwanego, w związku z czym nie był wzywany do jego uzupełnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Na wstępie niniejszych rozważań Sąd stwierdza, że wniosek organu o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia jest bezzasadny. Zgodnie z art. 15 zss ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.) w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Dla porządku zaznaczyć należy, że art. 15 zzs ustawy o COVID – 19 został uchylony na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) z dniem 16 maja 2020 r. Z tym, że jak wynika z treści art. 68 ust. 6 i ust. 7 powołanej ustawy terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15 zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się lub uległ zawieszeniu, odpowiednio rozpoczynają się lub biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (to jest od 16 maja 2020 r.), a więc rozpoczynają swój bieg od dnia 24 maja 2020 r. Termin 30-dniowy z art. 53 § 1 P.p.s.a. nie rozpoczął się 20 maja 2020 r. (na drugi dzień po doręczeniu skarżącemu decyzji w dniu [...] maja 2020 r. – art. 83 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 111 § 2 k.c.). W realiach sprawy termin do wniesienia skargi rozpoczął się więc 24 maja 2020 r., a skarga wniesiona [...] czerwca 2020 r. nie podlega odrzuceniu, została złożona w terminie. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. W szczególności zaś w postępowaniu administracyjnym w dostateczny sposób wyjaśniono okoliczności faktyczne sprawy, niezbędne do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Na wstępie należy wskazać, iż materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 47 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. W świetle art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. warunkiem udostępnienia danych z rejestru PESEL jest legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym, który powinien mieć swoje oparcie w konkretnej normie prawa materialnego. Skarżący, będący wnioskodawcą ubiegał się o udostępnienie danych w postaci adresu sędziego Sądu Rejonowego w [...] K. D. W toku postępowania Burmistrz Gminy i Miasta pismem z dnia [...].10.2019 r. wezwał go na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do przedłożenia dokumentów jednoznacznie wskazujących na interes prawny w uzyskaniu adresu zameldowania na pobyt stały sędziego oraz uiszczenia opłaty za udostępnienie danych jednostkowych z rejestru mieszkańców w kwocie 31 złotych. W piśmie z dnia [...].11.2019 r. skarżący udzielił odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji z dnia [...].10.2019 r. Do tego pisma dołączona była kserokopia całego pozwu o ochronę dóbr osobistych z dnia [...].07.2019 r., gdzie jako pozwanego wskazano sędziego Sądu Rejonowego w [...] K. D. Na pierwszej stronie pozwu widniała pieczęć Sądu Okręgowego w [...] z datą [...].07.2019 r. Poza kserokopią wspomnianego pozwu skarżący dołączył także kserokopię dowodu uiszczenia przez niego opłaty w kwocie 31 złotych za udostępnienie danych adresowych. W piśmie z dnia [...].11.2019 r. P. D. ocenił, że jego wniosek o udostępnienie z rejestru mieszkańców adresu zameldowania na pobyt stały K. D. jest zasadny, a dołączona przez niego kserokopia pozwu o ochronę dóbr osobistych dowodzi, że adres sędziego Sądu Rejonowego w [...] jest mu potrzebny do prawidłowego wszczęcia postępowania sądowego w przedmiocie dochodzenia roszczenia z zakresu ochrony dóbr osobistych. Odmowa udostępnienia danych adresowych sędziego okazała się jednak zasadna. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców udostępnia się w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań podmiotom wskazanym w ust. 1, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Nie budzi wątpliwości Sądu, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza, iż legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem to na stronie (wnioskodawcy) spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz udokumentowania, że uprawnienie to odnosi się do konkretnej osoby. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w przedmiocie koniecznej indywidualizacji osób wskazanych we wniosku, albowiem uwiarygodnienie interesu, którego elementem jest wspomniana indywidualizacja, spoczywa na osobie, która udostępnienia danych się domaga. Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o ewidencji ludności. W zakresie rozumienia tego pojęcia zasadne jest zatem odesłanie do poglądów wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie. W tym miejscu należy wskazać, że w doktrynie, jak i orzecznictwie sadów administracyjnych podkreśla się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 9/17; z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16 oraz z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2644/14 i II OSK 2863/14). Wskazane powyżej cechy interesu prawnego prowadzą do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym, a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia. Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1214/10, nie można zatem uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, ponieważ ten powinien być aktualny. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 417/11, że wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych ma interes prawny w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych (adres zameldowania) dopiero po wytoczeniu powództwa przed sądem powszechnym, i to dodatkowo w sytuacji, gdy sąd powszechny zobowiązał powoda do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Dopiero wówczas dochodzi bowiem do konkretyzacji, aktualizacji i urealnienia się interesu prawnego w pozyskaniu danych z rejestru PESEL. W kontrolowanej sprawie ustalono, że skarżący w toku postępowania administracyjnego uzyskał dane adresowe sędziego. W dniu [...].02.2020 r. do Burmistrza Gminy i Miasta wpłynęło pismo sędzi Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].02.2020 r. z istotnymi informacjami na temat sprawy z powództwa P. D. przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego w [...] K. D. o ochronę dóbr osobistych o następującej treści. Otóż Sąd Apelacyjny w [....] postanowieniem z dnia [...].10.2019 r. sygn. akt [...] w sprawie z powództwa P. D. a przeciwko K. D. o ochronę dóbr osobistych na skutek żądań sędziów Sądu Okręgowego w [...] wyłączył imiennie wskazanych sędziów tego Sądu od rozpoznania niniejszej sprawy i na podstawie art. 44 kodeksu postępowania cywilnego zwanego dalej k.p.c. wyznaczył do rozpoznania tej sprawy Sąd Okręgowy w [...]. Sprawa z powództwa P. D. a przeciwko K. D. o ochronę dóbr osobistych zawisła przed Sądem Okręgowym w [...] w dniu [...].12.2019 r. i została tam zarejestrowana pod sygn. akt [...]. W dniu [...].02.2020 r. postępowanie w tej sprawie było na etapie rozpoznawania wniosku powoda o zwolnienie od kosztów sądowych. Niezależnie od tego powód P. D. w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2019 r. podał dane adresowe pozwanego K. D. i dlatego nie był wzywany przez Sąd do uzupełnienia braku formalnego pozwu. Jednocześnie Sąd Okręgowy w' [...] wyjaśnił, że ogólne warunki pism procesowych są określone w przepisach art. 125-art. 126 k.p.c. Zgodnie z art. 126 § 2 pkt I k.p.c. - gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać między innymi oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron. Zatem składający pozew powód ma obowiązek między innymi wskazać dane adresowe przeciwnika procesowego. Brak tego obligatoryjnego elementu pozwu uzasadnia jego zwrot w trybie art. 130 k.p.c. bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Według Sądu Okręgowego w [...] odrębną kwestią jest miejsce doręczenia korespondencji sądowej, co może nastąpić w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie - art. 135 k.p.c. Wyżej wymieniony Sąd ocenił, że adres pozwanego został w niniejszym postępowaniu wskazany i wobec tego nie istnieje przeszkoda w dalszym procedowaniu w sprawie. Okoliczność ta nie została zanegowana przez skarżącego. Odmowa udzielenia skarżącemu danych adresowych sędziego została przez organy prawidłowo uzasadniona brakiem interesu prawnego w jego uzyskaniu. Interes prawny powiązany jest na kanwie omawianej regulacji z możliwością i potrzebą wykorzystania żądanych danych w konkretnym celu. W kontrolowanej sprawie cel ten, pojmowany jako dane adresowe sędziego warunkujące wytoczenie przeciwko niemu procesu, został zrealizowany. Udostępnienie skarżącemu posiadanych już przez niego danych było bezprzedmiotowe. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.