I FZ 277/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 111/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 16 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia odrzucić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 111/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", odrzucił skargę R.B. (dalej "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej "organ") z 16 grudnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa skarga została wniesiona przez osobę nieuprawnioną, gdyż adresatem skarżonej przez Skarżącego decyzji organu nie był on sam, a P. sp. z o.o. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą jego wydania, poprzez przyjęcie, że nie był on adresatem zaskarżonej decyzji, a w związku z tym nie miał legitymacji czynnej do wniesienia skargi, w sytuacji gdy Skarżący, będący prezesem zarządu ww. spółki w okresie powstania zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania spółki, a zatem ma interes prawny w zaskarżeniu decyzji. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto powyższą argumentację, jak też wskazano, że źródłem interesu prawnego Skarżącego w zaskarżeniu decyzji organu jest również przysługujące mu na gruncie prawa administracyjnego prawo refleksowe. W konsekwencji Strona wniosła o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i rozpoznanie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Strony podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pojęciu postanowienia kończącego postępowanie w sprawie należy przeciwstawić postanowienia kończące w postępowaniu jedynie zagadnienia incydentalne, uboczne. Wydane w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. postanowienie Sądu pierwszej instancji, odrzucające skargę Skarżącego jako niedopuszczalną, należy uznać za postanowienie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu w art. 173 § 1 P.p.s.a. Nie jest to bowiem z całą pewnością postanowienie o charakterze incydentalnym. W związku z tym od przedmiotowego postanowienia przysługuje środek prawny w postaci skargi kasacyjnej, nie zaś zażalenia. W świetle natomiast przepisów rozdziału 1 Działu IV Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna powinna być co do zasady sporządzona przez adwokata, radcę prawnego, a w sprawach podatkowych również doradcę podatkowego (art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 P.p.s.a.), a także zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy) oraz wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 in fine P.p.s.a.). Tymczasem wniesione w niniejszej sprawie pismo procesowe Strony z 27 lipca 2020 r., oznaczone jako zażalenie, zostało sporządzone osobiście przez Skarżącego, jak również nie zawiera wymienionych powyżej elementów koniecznych treści skargi kasacyjnej. Tego rodzaju braki formalne (z wyjątkiem oświadczenia, o którym mowa w art. 176 § 2 P.p.s.a.) mają zaś charakter nieusuwalny, a ich wystąpienie skutkuje odrzuceniem wniesionego środka zaskarżenia (tu: zażalenia), gdyż uniemożliwia ewentualne uznanie go za skargę kasacyjną, mylnie tylko nazwaną zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł wprawdzie, że Sąd pierwszej instancji, doręczając Skarżącemu postanowienie o odrzuceniu skargi, błędnie pouczył go o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia, zamiast pouczyć o prawie wniesienia skargi kasacyjnej i jej wymogach formalnych. Podkreślenia wymaga jednakże, że błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy, niż wynika to z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II FZ 460/15; z 8 lipca 2015 r., sygn. akt I FZ 233/15 i I FZ 239/15; z 1 marca 2018 r., sygn. akt II FZ 71/18; z 29 marca 2019 r., sygn. akt II FZ 43/19; z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I OZ 1224/19; z 10 września 2020 r., sygn. akt I GSK 994/20; z 6 października 2020 r., sygn. akt II OZ 706/20 i II OZ 707/20; z 7 października 2020, sygn. akt I OZ 646/20; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego i zostanie on odrzucony, to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych skutków uchybień powstałych bez jej winy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje zatem, że na podstawie art. 87 § 1 P.p.s.a. Skarżący może w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi (tj. od chwili doręczenia mu niniejszego postanowienia sądu kasacyjnego) złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z 24 czerwca 2020 r. odrzucającego skargę. We wniosku o przywrócenie terminu należy podnieść, że Sąd pierwszej instancji błędnie pouczył Stronę o sposobie zaskarżenia przedmiotowego postanowienia. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dokonać uchybionej czynności, tj. złożyć skargę kasacyjną sporządzoną przez adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego, odpowiadającą w swej treści wymogom z art. 176 § 1 i 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, winien zaś uwzględnić, że błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. - postanowił jak w sentencji