V SA/Wa 1302/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...stycznia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy Uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia ...września 2006 r. M. M. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za okres od ...2003 r. do ...2004r. W uzasadnieniu wniosku zainteresowany poinformował, że od kwietnia 2004 r. jest bezrobotny, na utrzymaniu ma niepracującą żonę i dwoje dzieci, utrzymywani są przez jego matkę, która po potrąceniach dokonywanych przez komornika dysponuje kwotą 500 zł. m-cznie, co powoduje, że sytuacja jego rodziny jest bardzo trudna. Decyzją z dnia ...12.2006r. nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia składek za wskazywany we wniosku okres czasu w kwotach szczegółowo określonych w decyzji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem treści art. 28 ust.3a.Ten ostatni przepis przewiduje, że składki mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności w przypadkach przewidzianych treścią rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przytaczając treść powołanych wyżej przepisów Zakład uznał, że w sytuacji zainteresowanego nie mają one zastosowania. Zakład dokonując niekorzystnego dla zainteresowanego rozstrzygnięcia wziął pod uwagę to, że jest on bezrobotny, nie ma żadnego majątku, ma zadłużenia w postaci zaległości z tytułu czynszu oraz na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy, jak również to, że ma na utrzymaniu rodzinę. Zakład wskazał jednak, że w przypadku wnioskodawcy, nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, zaś jeśli chodzi o jego sytuację materialną, to jakkolwiek jest ona trudna, nie jest jednak szczególnie ciężka,. zatem nie przemawia ona za uwzględnieniem złożonego wniosku. Zakład miał na uwadze to, że zainteresowany jest osoba młodą, której sytuacja na rynku pracy jak również materialna, może ulec zmianie na lepsze. W związku z treścią decyzji zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku podkreślił, że jego sytuacja jest bardzo trudna, istniejące zadłużenia ze wszystkich tytułów przy aktualnym braku pracy i posiadaniu rodziny, powodują, że spłacenie zadłużenia zwłaszcza przy narastających odsetkach jest niemożliwe. Decyzją z dnia ...01. 2007 r. Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia ...grudnia 2006 r. Organ ustalił, że zainteresowany ma 2... lata, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. bez prawa do zasiłku. Nie posiada jakiegokolwiek majątku. Ma dwoje małych dzieci, mieszka wraz z nimi i ich matką, z którą pozostaje w konkubinacie w mieszkaniu stanowiącym własność jego rodziców. Jego partnerka również jest osobą bezrobotną. Wnioskodawca utrzymuje się z pomocy świadczonej przez matkę, która pracuje. Ojciec wnioskodawcy jest również bezrobotny tak jak i jego brat, jakkolwiek sytuacja brata w ocenie organu, nie ma znaczenia w sprawie. Decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia ...08.2006 r. przyznano zainteresowanemu zasiłek do dnia ...12. 2006r. w kwocie ... zł miesięcznie. Zasiłek rodzinny z MOPS w kwocie ... zł. pobiera także konkubina wnioskodawcy. Jest on zadłużony na rzecz PUP w kwocie ... zł. z tytułu pożyczki na działalność gospodarczą, która nie przyniosła dochodów i z działalnością której wiążą się jego zadłużenia wobec ZUS, ponadto zalega z czynszem w wysokości ...zł na rzecz Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej. W odniesieniu do tej kwoty prowadzone było postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego lecz zostało ono umorzone. Organ zaznaczył, że matka zainteresowanego zalega na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej kwotę ... , zarabia ... zł netto, przy czym wynagrodzenie to jest zajęte przez Komornika w 50%. Organ zastrzegł przy tym, że okoliczność ta, nie ma znaczenia dla sytuacji zainteresowanego. Organ zaznaczył, że w świetle obowiązujących przepisów w sytuacji zainteresowanego, brak jest podstaw do umorzenia zaległych należności. Jest on osobą młodą, jego sytuacja życiowa jest bardzo trudna, ale Zakład może dochodzić istniejących należności jeszcze przez 7 lat, w czasie których jego sytuacja może ulec poprawie. Art. 28 ust. 3 a pozwala na umorzenie należności przy braku nieściągalności w sytuacjach wyjątkowo złych, spowodowanych nadzwyczajnymi okolicznościami, które w sprawie nie mają miejsca. Niezależnie od tego organ podniósł, że decyzja w sprawie umorzenia zaległych należności jest decyzją uznaniową co powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek pozwalających na umorzenie należności, możliwa jest decyzja odmowna. Od decyzji tej wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze powołał się na swoją trudną sytuację majątkową, brak możliwości podjęcia pracy zarówno przez siebie jak i przez partnerkę, co powoduje, że pozostaje wraz ze swoją rodziną na utrzymaniu matki dysponującą kwotą 500 zł netto m-cznie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w jego imieniu) w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że sądy administracyjne w ramach swojej kognicji sprawują kontrolę działalności organów administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem. Oceniając sprawę pod tym względem należy uznać, że skarga jest uzasadniona. Przede wszystkim należy stwierdzić, że mimo zebrania obszernego materiału dowodowego w sprawie, nie został on dostatecznie, szczegółowo omówiony. Wprawdzie organ ustalił, że zarówno konkubina wnioskodawcy jak i on sam pozostaje bez pracy, że nie posiada on żadnego majątku, że ma liczne zadłużenia, ale nie omówił jakie w rzeczywistości ma to znaczenie dla sprawy. W aktach sprawy administracyjnej, znajduje się dowód w postaci notatki urzędowej (k...), że egzekucja należności czynszowych od strony na rzecz P., zakończyła się umorzeniem z powodu nieściągalności. W aktach znajduje się również dowód na to, że również postępowanie prowadzone na rzecz ZUS przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zakończyło się umorzeniem ( k.... i ... akt adm.). W decyzji brak jest jednak odniesienia się do tego faktu i jednoznacznego stwierdzenia, czy treść postanowienia Naczelnika jest dowodem na całkowitą nieściągalność należności w przypadku skarżącego. Z decyzji organu wiadomo również, że poczynił on ustalenia, że skarżący i jego konkubina korzystali z pomocy społecznej, nie ma jednak żadnej konkluzji, co do tego jakie ma to znaczenie w indywidualnym, konkretnym przypadku skarżącego. Dla oceny prawidłowości decyzji, nie jest bowiem wystarczające dokonanie ustalenia sytuacji faktycznej i skwitowania jej stwierdzeniem, że sytuacja zainteresowanego jest wprawdzie trudna, ale ponieważ jest on młody, jego stan majątkowy i finansowy przez okres pozostały do przedawnienia może się polepszyć, więc nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności. Należy pamiętać, że w przypadku wydania decyzji uznaniowej, organ ma obowiązek działać szczególnie starannie z zachowaniem zasad wzbudzających zaufanie do jego działań. W ocenie Sądu mimo obszerności decyzji i starań organu o jej należyte uzasadnienie, zabrakło dostatecznej wnikliwości w ocenie materiału dowodowego. Jest bezsporne, że skarżący podjął próbę prowadzenia działalności gospodarczej za pożyczkę udzieloną mu przez Powiatowy Urząd Pracy, i że działalność ta po krótkim czasie zakończyła się niepowodzeniem, że skarżący najprawdopodobniej nie był w stanie utrzymać samodzielnego mieszkania o czym świadczy dług z tytułu nieopłaconego czynszu za mieszkanie. Jest także bezsporne, że skarżący i jego rodzina mieszkają z jego rodzicami, pozostając na utrzymaniu pracującej matki posiadającej minimalne środki finansowe. Oczywiste jest, że sytuacja matki skarżącego, nie ma wprost znaczenia dla jego sytuacji i jego starań o umorzenie zaległych składek, ale skoro utrzymuje ona jego i jego rodzinę, ma ona znaczenie pośrednie w takim znaczeniu, że zakres świadczonej przez nią dobrowolnej pomocy, pozwala na określenie sytuacji życiowej skarżącego. Okoliczność dotycząca wspomnianej pomocy, fakt braku pracy i majątku, uzyskiwanie świadczeń ze środków społecznych, nie mogą być obojętne dla rozważenia sprawy przez organ w kontekście art. 28 u.su.s. a w szczególności jego art. 28 ust.3 a w zw. z § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W § 3 ust. 1 pkt 1 mowa jest o tym, że Zakład może umorzyć należności w przypadku gdy dłużnik wykaże, że opłacenie składek ze względu na jego stan majątkowy i rodzinny pozbawiłoby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W zaskarżonej decyzji nie ma jednoznacznego odniesienia się do wspomnianej przesłanki a następnie stosownej konstatacji organu w tym zakresie. Okoliczności te powodują, że należy uznać, że decyzja wydana zastała z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego w postaci naruszenia treści art. 7, 8, 11, 77, 80 k.p.a. co powoduje, że ponieważ naruszenia te mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie, decyzję należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu organ będzie miał zatem obowiązek ustalić aktualną sytuację życiową i majątkową strony, stan postępowania egzekucyjnego i po rozważeniu przesłanek przemawiających za możliwością umorzenia należności w całości bądź w części, odnieść się do nich w sposób konkretny i jednoznaczny, mając na uwadze, że rozstrzyga sprawę indywidualną, jednostkową na podstawie ściśle określonego stanu faktycznego. Z tych wszystkich przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.