II SA/Bk 589/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. G. na czynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. Placówka Terenowa w Z. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu na wezwanie do osobistego stawiennictwa na badanie lekarskie oddala skargę UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. J.G. (dalej powoływany jako: "skarżący") zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w Z. (dalej: "Prezes KRUS") o zwrot kosztów przejazdu samochodem osobowym S. nr rej. [...], o pojemności 1,3 l, w wysokości 76,89 zł, na wezwanie do osobistego stawiennictwa w dniu [...] lipca 2020 r. na badanie lekarskie, które zostanie przeprowadzone w związku z wniesionym przez wnioskodawcę odwołaniem od orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia [...] lutego 2020 r. Skarżący wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, hoduje zwierzęta opasowe, mieszka sam na kolonii i nie ma żadnego połączenia z B. (miejsca zamieszkania) do Ł., aby dojechać do Z. (ze względu na pandemię koronawirusa odwołane są wszystkie połączenia). Dlatego też na badania lekarskie do KRUS Placówki Terenowej w Z. musi dojechać samochodem osobowym pożyczonym od jego rodziców, zaś poniesienie kosztów stawiennictwa wyliczonych na kwotę 76,89 zł jest dla niego dużym obciążeniem, bowiem brakuje mu środków finansowych pozwalających zaspokoić jego podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto wskazał, że w 2019 r. dotknęły go zdarzenia losowe w postaci nawalnego deszczu oraz suszy, zaś poniesione z tego tytułu szkody oszacowano łącznie na niespełna 5.000 zł. W konsekwencji ww. zdarzeń brakuje mu paszy dla siedmiu rocznych opasów, które hoduje na sprzedaż. W odpowiedzi na ww. wniosek Kierownik Placówki Terenowej KRUS w Z. w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. wskazał, że jest on nieuzasadniony, bowiem zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie zwrotu kosztów przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa (Dz. U. 2005, Nr 6, poz. 47, dalej: "rozporządzenie MPS") warunkiem uzyskania zgody na skorzystanie z uzgodnionego środka transportu jest wystąpienie wyjątkowych okoliczności, podczas gdy stan zdrowia wnioskodawcy pozwala na korzystanie z publicznego transportu, co orzekł Lekarz Orzecznik KRUS. Pismo to stanowiło przedmiot korespondencji pomiędzy jednostkami organizacyjnymi KRUS, zaś J.G. zapoznał się z nim w siedzibie KRUS. W dniu [...] lipca 2020 r. Prezes KRUS dokonał wypłaty na rachunek bankowy wnioskodawcy kwoty 40 zł z tytułu stawiennictwa na badanie w dniu [...] lipca 2020 r. J.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na ww. czynność Prezesa KRUS wskazując, że wypłacono mu kwotę niższą, naruszając przepisy k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie nie wykazano wyjątkowych okoliczności, o których mowa w § 4 rozporządzenia MPS, pozwalających na przyznanie skarżącemu kwoty 76,89 zł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga dotyczy zaskarżenia czynności organu administracyjnego ujawnionej w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. o odmowie zwrotu kosztów przejazdu samochodem osobowym w związku z wezwaniem do osobistego stawiennictwa na badania lekarskie. Na wstępie wskazać należy, że przyznanie albo odmowa zwrotu kosztów przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa na badania lekarskie jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."). Kognicja sądu administracyjnego w konkretnym przypadku wynika zatem z ww. przepisu p.p.s.a. Powyższe stanowisko nie budzi wątpliwości judykatury, nie jest też kwestionowane przez strony niniejszego postępowania. Jak słusznie przy tym zauważył organ w odpowiedzi na skargę, spełnienie należności cywilnoprawnej uznawane jest za czynność materialno-techniczną. Wypłacenie należności nie wymaga zatem dalej idących działań niż zapłata określonej kwoty pieniężnej. Odmowa wypłaty albo wypłata w niższej niż żądana wysokości, również nie wymaga wydania aktu, a tym bardziej decyzji administracyjnej. Dopuszczalność skargi z przyczyn wyżej wskazanych, uzasadnia z kolei dokonanie kontroli zaskarżonej czynności pod względem jej zgodności z prawem. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej czynności stanowiły przepisy Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie zwrotu kosztów przejazdu osób wezwanych do osobistego stawiennictwa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 6, poz. 47), w szczególności § 2 ust. 1 oraz § 4. Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. Rozporządzenia: "Zakład zwraca osobie wezwanej koszty przejazdu z miejsca zamieszkania tej osoby do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem". W myśl zaś § 4 ww. Rozporządzenia: "W wyjątkowych okolicznościach, na wniosek osoby wezwanej, wzywająca jednostka organizacyjna Zakładu może wyrazić zgodę na zwrot kosztów za przejazd uzgodnionym środkiem transportu, z tym że zwracane koszty nie mogą przekraczać kwot określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. Nr 27, poz. 271 oraz z 2004 r. Nr 237, poz. 76). Zgoda powinna być uzyskana przed wyjazdem osoby wezwanej". Zwrócić również należy uwagę na przepis § 3 Rozporządzenia, wedle którego: "Zakład zwraca osobie wezwanej koszty przejazdu do kwot równych: 1) cenie biletu za przejazd kolejowy wykonywany przez uprawnionego przewoźnika drugiej klasy pociągu osobowego (...), 2) cenie biletu za przejazd w autobusowej komunikacji zwykłej przewoźnika wykonującego regularne przewozy osób (...), 3) cenie biletu za przejazd publicznymi środkami komunikacji miejskiej (...)., w każdym przypadku z uwzględnieniem posiadanych uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, bez względu na tytuł tych uprawnień. Mając na uwadze treść powyższych przepisów wskazać należy, że regułą jest zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania danej osoby do miejsca wskazanego w wezwaniu i z powrotem (§ 2), w kwotach odpowiadających cenie biletu najtańszego dostępnego środka komunikacji publicznej transportu zbiorowego (§ 3). Wyjątek stanowi natomiast § 4 Rozporządzenia, który wskazuje, że na wniosek osoby wezwanej, wzywająca jednostka organizacyjna Zakładu może wyrazić zgodę na zwrot kosztów za przejazd uzgodnionym środkiem transportu. Ustawodawca wprowadza jednakże warunek w postaci zaistnienia "wyjątkowych okoliczności". Inaczej rzecz ujmując przesłanką uzyskania zwrotu kosztów przejazdu uzgodnionym środkiem transportu jest wykazanie przez osobę ubiegającą się o taki zwrot, przesłanki "wyjątkowych okoliczności". Warunkiem jest także uprzedni wniosek zainteresowanej osoby oraz zgoda wzywającej jednostki organizacyjnej Zakładu. Wprawdzie ustawodawca w omawianym akcie prawnym nie zawarł definicji pojęcia "wyjątkowych okoliczności", to jednakże zdaniem Sądu należy przyjąć rozumienie tego zwrotu jako sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia wyjątkowych, niecodziennych i wpływających na nią zdarzeń, którym strona nie mogła przewidzieć. "Wyjątkowe okoliczności", to z pewnością okoliczności wskazujące na: niecodzienność zdarzeń, niefortunność zbiegów okoliczności wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, nadzwyczajność sytuacji życiowej. Jak wynika zaś z akt niniejszej sprawy, skarżący wnioskiem z dnia 26 czerwca 2020 r. zwrócił się do organu o zwrot kosztów przejazdu na wezwanie do osobistego stawiennictwa na badania lekarskie, które przeprowadzić miała Komisja Lekarska Kasy w KRUS Placówka Terenowa w Z. w dniu [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazał, że jest w ciężkiej sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej. Nadto wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, mieszka sam na kolonii i nie ma bezpośredniego połączenia komunikacyjnego do Z., gdzie musi stawić się na wyznaczoną godzinę. Dlatego na badania musi dojechać pożyczonym od rodziców samochodem osobowym, co umożliwi mu powrót po zakończeniu badania do jego gospodarstwa i miejsca zamieszkania. Końcowo podkreślił, że poniesienie kosztów stawiennictwa na badanie wynoszące 77 zł jest dla niego bardzo dużym obciążeniem, tym bardziej, że brakuje mu pieniędzy na podstawowe potrzeby życiowe, obowiązkowe opłaty, zakup leków, dojazdy do lekarzy specjalistów i rehabilitację, remont i naprawę maszyn rolniczych, pilny remont domu itp. Ponadto wskazał, że w 2019 r. dotknęły go zdarzenia losowe w postaci nawalnego deszczu w maju 2019 r. oraz suszy, zaś poniesione z tego tytułu szkody oszacowano łącznie na niespełna 5.000 zł. W konsekwencji ww. zdarzeń brakuje mu paszy dla siedmiu rocznych opasów. We wrześniu 2019 r. musiał zaciągnąć pożyczkę w kwocie 20.000 zł, aby opłacić kombajn za skoszone zboże oraz na potrzeby bieżących opłat (prąd, gaz, telefon). W czerwcu 2020 r. ponownie zaciągnął kredyt w wysokości 2000 zł, aby kupić brakujące pasze dla zwierząt, jak też na podstawowe opłaty i żywność. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy za organem, że w zaistniałym stanie faktycznym skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja osobista, w tym zdrowotna i materialna, wskazywała na istnienie wyjątkowych okoliczności uzasadniających przyznanie mu zwrotu kosztów za dojazd na badania uzgodnionym środkiem transportu. Przede wszystkim takich okoliczności nie stwierdził Lekarz Regionalny Inspektor Orzecznictwa Lekarskiego na podstawie dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego. Stan zdrowia skarżącego nie wskazuje bowiem na konieczność skorzystania przez niego z prywatnego środka transportu. Podnoszone zaś trudności związane z uzyskaniem dogodnego połączenia komunikacyjnego z miejscowości zamieszkania skarżącego do Z., celem stawiennictwa na badania wyznaczone na określoną godzinę, nie stanowią w ocenie Sądu "o okolicznościach wyjątkowych". Trudności czy niedogodności związane z brakiem dogodnych połączeń komunikacyjnych nie stanowią takich przesłanek. W szczególności, że jak wskazują akta sprawy, skarżący poprzednio wielokrotnie już korzystał z komunikacji publicznej. Powyższe stanowisko organu potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, z którego jednoznacznie wynika, że skarżący otrzymywał zwrot kosztów za przejazd na wyznaczone badania lekarskie na podstawie ceny zakupu biletów PKS i MPK. Podobnie należy ocenić sytuację finansową i materialną skarżącego, która z pewnością jest trudna, jednakże nie ma ona cech okoliczności wyjątkowych, o których mowa wyżej. Nawalny deszcz czy susza nie stanowią aktualnie sytuacji szczególnych i niecodziennych, nie wyczerpują zatem znamion okoliczności wyjątkowych. Dodatkowo zauważyć należy, ze zdarzenia te miały miejsce w 2019 r. Fakt zaś samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym potrzeba zajmowania się żywym inwentarzem nie daje podstaw do uznania, że skarżący znajduje się w wyjątkowej sytuacji osobistej, uzasadniających skorzystanie z uzgodnionego środka transportu. W ocenie Sądu, skarżący może bowiem posłużyć się inna osobą, bliską lub zaprzyjaźnioną, celem przypilnowania gospodarstwa podczas jego kilkugodzinnej nieobecności, jeżeli faktycznie istnieje taka potrzeba. Sąd w składzie obecnym podtrzymuje pogląd wyrażony w kwestii omawianych przepisów wyrażony przez tutejszy Sąd na tle analogicznych spraw skarżącego – wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 lipca 2020 r. II SA/Bk 57/20 oraz z dnia 9 maja 2019 r. II SA/Bk 116/19 (orzeczenia prawomocne). Z wyżej zatem wskazanych powodów czynność organu wyrażona w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r., odmawiającym wyrażenia zgody na skorzystanie z uzgodnionego środka transportu, z uwagi na brak wystąpienia tzw. "wyjątkowych okoliczności", uznać należy za prawidłową i odpowiadającą prawu. Mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy zostały należycie zinterpretowane i użyte przez organ. Podniesione zaś w tym kontekście zarzuty skargi okazały się niezasadne. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.