I SA/Wa 817/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Joanna Dargas WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. K. i E. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 900/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzech tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. K. i E. K. sumę pieniężną w kwocie po 5000 (pięć tysięcy) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. K. i E. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE J. K. i E. K. – reprezentowani przez adw. J. S. pismem z [...] marca 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 28 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 900/16. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. K. z [...] maja 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. dawnym nr hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi [...] stycznia 2017 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z: 12 października 2017 r. I SA/Wa 965/17 oraz 7 grudnia 2018 r. I SA/Wa 1129/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio: 1000 i 3000 złotych. Przy czym w ostatnim z nich stwierdził także, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy J. K. i E. K. po raz kolejny wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku (pismem z [...] listopada 2019 r.), a następnie wnieśli przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny z tytułu zwłoki; przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."; a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W motywach skargi przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę na przeszło dwuletnią zwłokę w wykonaniu wyroku oraz bezskuteczność uprzednio zastosowanych środków służących zdyscyplinowaniu organu i wystosowywanych do niego wezwań. Powoływali się także negatywne konsekwencje, w tym zdrowotne, jakie wynikają z bezczynności Prezydenta [...] podnosząc, że stres spowodowany długotrwałym postępowaniem, źle wpływa na ich kondycję psychiczną i fizyczną. W tym stanie rzeczy wywodzili, iż zasądzona na ich rzecz suma pieniężna stanowiłaby swego rodzaju rekompensatę za krzywdę wywołaną oczekiwaniem na załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając jakie dokumenty muszą być zgromadzone przy rozpoznawaniu wniosków o odszkodowanie za nieruchomości [...]. Wskazywał nadto na wystąpienie pismem z [...] marca 2020 r. do Wojskowego Biura Historycznego o przesłanie wszystkich zdjęć lotniczych z okresu 1950-1960, a także do Ministra Finansów (pismem z [...] kwietnia 2020 r.) z zapytaniem, czy przedmiotowa nieruchomość objęta jest umowami indemnizacyjnymi i czy w związku z tym wszczęto względem niej postępowanie na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Powoływał się także na poinformowanie pełnomocnika skarżących o planowanym zakończeniu postępowania do [...] września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.sa., który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyrok lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] w [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 28 września 2016 r. I SAB/Wa 900/16, który to termin ekspirował [...] maja 2017 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej i to mimo, że z tytułu zaistniałej opieszałości już dwukrotnie wymierzono mu grzywnę.. Wprawdzie – jak wynika z akt administracyjnych – już po wniesieniu skargi, zawiesił z urzędu postępowanie do czasu zakończenia prawomocnie odrębnego postepowania zainicjowanego wnioskiem J. K. z [...] grudnia 2000 oraz E. P. z [...] września 2002 r. o zwrot nieruchomości (vide postanowienie nr [...] z [...] czerwca 2020 r.). Jednakże, w świetle przywołanego wyżej art. 154 § 3 p.p.s.a., nie zwalnia Sądu z obowiązku oceny sposobu procedowania sprawy do tego momentu, a w konsekwencji także możliwości stosowania przewidzianych ustawą środków o charakterze represyjno-dyscyplinujących-kompensacyjnych. Z zestawienia daty zawieszenia postępowania oraz daty w której postepowania winno ulec zakończeniu (względnie w której powinno nastąpić podjęcia aktu wstrzymującego bieg terminów) wynik, że zwłoka w wykonaniu wyroku wydanego w sprawie ze skargi na bezczynność Prezydenta [...] wyniosła przeszło trzy lata. To zaś oznacza, że zaistniała w sprawie opieszałość przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Tym bardziej, że z przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę akt wynika, że po ostatnim wyroku, podjął on w istocie jedną czynność, którą można uznać za podyktowaną potrzebami postępowania wyjaśniającego, tj. wystąpił do Ministra Finansów o ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość objęta została którymkolwiek z układów indemnizacyjnych (pismo z [...] kwietnia 2020r.). Choć nie sposób nie dostrzec, że zdziałał ją dopiero po wniesieniu niniejszej skargi. W aktach brak jednocześnie przywoływanego w odpowiedzi na skargę pisma, które miało być rzekomo skierowane do Wojskowego Biura Historycznego. Samo zaś zawieszenie postępowania, motywowane koniecznością uprzedniego rozpoznania wniosków o zwrot nieruchomości (złożonych odp. w 2001 i 2002 roku) – którym skądinąd Prezydent [...] przez 19 lat nie nadał formalnego biegu – jawi się jako swego rodzaju wybieg prawny, ukierunkowany li tylko na odsunięcie w czasie terminu załatwienia sprawy odszkodowawczej. Powyższe czyni zatem uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny, przy wymiarze której (3000 złotych) uwzględniono przeszło roczny okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z ostatnim wydanym w tożsamym przedmiocie prawomocnym wyrokiem tut Sądu oraz wysokość uprzedniej grzywny. Mając z kolei na względzie potrzebę zwiększenia dolegliwości finansowej obciążającej organ w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku, jak też potrzebę zrekompensowania skarżącym uzasadnionego poczucia krzywdy wynikającego z lekceważenia ich prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w sprawie zainicjowanej przez nich przed ponad 7 laty bez zbędnej zwłoki – do czego nawiązywali oni w skardze - zasadnym okazało się także uwzględnienie żądania przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej, w wymiarze po 5000 złotych na rzecz każdego z nich. W świetle bowiem dotychczasowego zachowania organu, tylko zwiększenie represji finansowej może doprowadzić do wyegzekwowania efektywniejszego działania w sprawie i jej niezwłocznego załatwienia (po podjęciu zawieszonego obecnie postępowania, względnie wyeliminowania z obrotu prawnego podjętego w tym przedmiocie postanowienia) bez konieczności występowania przez strony z kolejną przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą. Wynikające z zastosowanych środków łączne finansowe obciążenie organu wynosić będzie w tym wypadku 13.000 złotych i jest na tyle dotkliwa, że powinna skłonić organ do zintensyfikowania działań w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), z uwagi na gwałtowny przyrost osób zdiagnozowanych jako zarażonych w kraju, w tym w szczególności na obszarze woj. mazowieckiego i związane z tym ryzyko epidemiczne przy prowadzeniu rozprawy. Przy jednoczesnym braku technicznej możliwości przeprowadzenia przez Sąd takiej rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. ----------------------- 4