III ARN 89/95

TEZY Spółki utworzone na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ od wejścia w życie ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253 ze zm./ to jest od dnia 4 lipca 1991 r. korzystały - na podstawie art. 37 ust. 5 tej ustawy - ze zwolnień od cła przywozowego tylko w zakresie wynikającym z przepisu art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. SENTENCJA Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie odmowy zastosowania zwolnienia od cła na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 24 maja 1994 r. SA/Wr 2445/94 uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14 grudnia 1993 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Z., zawarte w zgłoszeniach celnych z dnia 3 września 1991 r. (...) z dnia 4 listopada 1991 r. (...) i z dnia 7 listopada 1991 r. (...) odmawiające zwolnienia od cła towaru przywiezionego z zagranicy w postaci opakowań kartonowych. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/ ze zwolnienia od cła mogą korzystać jedynie spółki, których utworzenie poprzedziło zezwolenie Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych wydane na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./. Zdaniem tego organu, art. 37 ust. 5 ustawy z 1991 r. nie rozszerzył określonego w ustawie z 1988 r. zakresu zwolnień od cła, a zatem zwolnieniu podlegają maszyny, urządzenia i wyposażenie oraz inne środki przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej. Sprowadzone przez Spółkę "S. -G." towary - kartony do mleka i wody źródlanej są przeznaczone do obrotu handlowego i jako przedmioty pracy /a nie środki pracy służące do przekształcenia przedmiotów pracy w procesie produkcyjnym lub usługowym/ nie podlegają zwolnieniu od cła. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 maja 1995 r., (...), uchylił decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Z. z dnia 3 września 1991 r. Sąd uznał, że zakres zwolnień od cła na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym jest szerszy niż zakres zwolnień, o których stanowił art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. Zdaniem Sądu na podstawie art. 37 ust. 5 tej pierwszej ustawy należy zwolnić od cła wszystkie towary niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę utworzoną na podstawie zezwolenia Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych, a więc także surowce i półfabrykaty. Przedmiotem działalności Spółki "S. -G." była produkcja w zakresie przemysłu rolno-spożywczego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego opakowania kartonowe mieściły się w zakresie ustawowego kryterium określonego w art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym. Powyższy wyrok Sądu Administracyjnego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości który zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W ocenie skarżącego powyższy przepis normuje problematykę zwolnień celnych przewidzianych w art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. i do tych ogranicza się jego rzeczywista rola. Uznanie, że art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym i rozszerza zakres wspomnianych zwolnień od cła byłoby, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, sprzeczne nie tylko z funkcją tej normy jako przepisu przejściowego ale ponadto oznaczałoby przyjęcie wykładni rozszerzającej przepisu ustanawiającego wyjątek od określającej w art. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ zasady równości podmiotów gospodarczych. Skarżący ponadto stwierdził, że stanowisko Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym zakres zwolnień od cła na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym jest szerszy niż zakres zwolnień, o których stanowił art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. odbiega od przyjętej przez sądy linii orzecznictwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wykładnia podzielająca stanowisko reprezentowane w rewizji nadzwyczajnej jest powszechnie uznawana w orzecznictwie Sądu Najwyższego i należy ją w pełni podzielić /por. wyrok z dnia 23 listopada 1994 r. III 63/94 - OSNAPU 1995 nr 5 poz. 61, a zwłaszcza uchwałę Składu Siedmiu Sędziów z dnia 26 października 1995 r. III AZP 24/95 - OSNAPU 1996 nr 7 poz. 92/. Zgodnie z tymi poglądami spółki utworzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ od wejścia w życie ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253 ze zm./, tj. od 4 lipca 1991 r. korzystały - na podstawie art. 37 ust. 5 tej ustawy - ze zwolnień od cła przywozowego w zakresie wynikającym z przepisu art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. Znaczenie art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym należy ustalić uwzględniając wewnętrzną systematykę tej ustawy. Przepis ten został zamieszczony w części zatytułowanej "Przepisy przejściowe i końcowe". Do istoty przepisów przejściowych należy regulowanie kwestii związanych z oddziaływaniem nowego prawa na stosunki prawne powstałe przed dniem jego wejścia w życie. Art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym, przepis przejściowy, rozstrzyga kwestie związane z korzystaniem przez spółki utworzone w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. z nabytego na podstawie tej ustawy prawa do zwolnień celnych po wejściu w życie ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym. Zgodnie z tym przepisami spółki, na których utworzenie zezwolenia zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. korzystają ze zwolnień od cła przywozowego w okresie 3 lat od utworzenia spółki w zakresie przedmiotu działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Ze wskazanego wyżej kontekstu systemowego wynika, że rzeczywisty cel art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym sprowadza się do ochrony nabytych przez spółki na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. praw do zwolnień celnych oraz zapewnienia korzystania z tych zwolnień przez wskazany w tym przepisie okres, po wejściu w życie ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym. Istotą powołanego przepisu jest zatem utrzymanie w mocy uprawnień mających swą podstawę prawną w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. W związku z tym zakres zwolnień od cła przewidziany w art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym jest taki sam, jaki określał art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. W świetle powyższych argumentów nie można uznać, że na mocy art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym zwolnione są od cła wszystkie towary sprowadzone przez spółkę w zakresie przedmiotu działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu, a więc również niezbędne do prowadzenia tej działalności surowce, półprodukty czy artykuły przeznaczone do handlu. Spółki utworzone na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. mają prawo do zwolnień celnych tylko wówczas, gdy chodzi o działalność gospodarczą prowadzoną w granicach udzielonego zezwolenia i tylko w odniesieniu do towarów objętych zwolnieniami zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. W konsekwencji należy przyjąć, że art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym nie określa w swej treści bezpośrednio zakresu przysługującego spółkom utworzonym na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. prawa do zwolnień celnych od importowanych przez te spółki towarów, lecz milcząco odwołuje się do uchylonego art. 30 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Należy podkreślić, że jakkolwiek treść tego przepisu budziła wątpliwości interpretacyjne w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, to jednak wątpliwości te zostały rozstrzygnięte na korzyść stanowiska, że katalog zwolnień celnych przewidzianych w tym przepisie obejmuje środki przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej w podobnym sensie jak maszyny, urządzenia, wyposażenie, natomiast nie dotyczy w szczególności surowców do produkcji oraz półfabrykatów, wchodzących w skład towarów będących następnie przedmiotem sprzedaży. Biorąc to pod rozwagę należało w wyniku uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej na podstawie art. 422 par. 1 Kpc w związku z art. 211 Kpa uchylić zaskarżony wyrok i oddalić skargę.