I OSK 1130/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 168/09 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 168/09 po rozpoznaniu skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] października 2008 r. odmawiającą K. S. na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1969 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm./ przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddalił skargę. W uzasadnieniu podano, że przedmiotowe świadczenie może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznymi i nie mają niezbędnych środków utrzymania, przy czym warunki te muszą być spełnione łącznie, natomiast skarżący pobiera rentę socjalną, co nie pozwala na uznanie, że pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podniósł, że otrzymuje wprawdzie rentę socjalną w wysokości 475 zł, jednakże ok. 300 zł wydaje na lekarstwa i nie jest w stanie za pozostałą kwotę opłacić czynszu i przeznaczyć ją na wyżywienie oraz ubranie, pozostając w związku z tym w znacznej mierze na utrzymaniu matki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję i podał, że renta socjalna skarżącego w wysokości 534,48 zł oraz emerytura jego matki w wysokości 1454,21 zł powoduje, że dochód na jednego członka rodziny wynosi 994,34 zł miesięcznie i mimo, że nie jest to wystarczająca kwota, to nie można jej utożsamiać z kwotą na niezbędne środki utrzymania. Kwota najniższej emerytury wynosi przy tym 636,29 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący powołał się na zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że przedmiotowe świadczenie przyznawane jest w drodze wyjątku w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym należy do uznania właściwego w sprawie organu z tym, iż, jak to słusznie stwierdza się w zaskarżonej decyzji, muszą być spełnione łącznie wszystkie cztery ustawowe przesłanki, ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie sprawa została wyczerpująco wyjaśniona zaś organ dokonał obiektywnej i wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Stan faktyczny został ustalony niespornie w kwestii wysokości dochodu na członka rodziny skarżącego i choć nie jest on wystarczający na potrzeby skarżącego, to jednak nie sposób uznać, że spełnia przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania, bowiem w tym kontekście pojęcia "kwota niewystarczająca i "brak niezbędnych środków utrzymania", nie są tożsame. Obiektywizmu oceny sytuacji materialnej nie można analizować kryteriami wydatków, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami, bowiem świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym. Brak spełnienia chociażby jednego z ustawowych warunków, w niniejszej sprawie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania, powoduje, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. S. reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podnosząc w uzasadnieniu, że w sprawie administracyjnej nie wzięto pod uwagę, iż skarżący jest dorosłym, 40-letnim mężczyzną, którego emerytowana matka nie ma obowiązku utrzymywać. Mieszka z matką, ponieważ nie stać go na wynajęcie oddzielnego lokum, a tym bardziej na samodzielne utrzymanie się przy uwzględnieniu kosztów lekarstw. Renta socjalna nie jest wystarczająca na jego utrzymanie, spełnia więc przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania, warunkującą możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Słusznie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono, że sprawa rozstrzygana na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1969 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm./ określającego przyznawanie świadczenia w drodze wyjątku, została w postępowaniu administracyjnym wnikliwie i prawidłowo rozpatrzona. Sąd pierwszej instancji zasadnie podkreślił przy tym, że przedmiotowe świadczenie, co wynika nawet z jego nazwy, nie jest zwykłym świadczeniem rentowym, czy też z pomocy społecznej, lecz ma charakter wyjątkowy, przy czym w każdej sprawie właściwy organ w ramach uznania administracyjnego, ocenia, czy wniosek złożony przez dany podmiot może być potraktowany w ramach szczególnego wyjątku. Takiej wyjątkowości nie dopatrzono się w sprawie administracyjnej a słuszność tego stanowiska została potwierdzona zaskarżonym wyrokiem, w którym Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się wadliwości lub dowolności w działaniu organu administracji publicznej. Rozpatrujący skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oceniając, czy zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez Sąd pierwszej instancji jest usprawiedliwiony, doszedł do przekonania, iż zaskarżony wyrok prawidłowo dokonał legalności zaskarżonej decyzji w aspekcie zastosowanego prawa materialnego, czyli w istocie tym samym zasadnie stwierdził, że cytowany przepis został zastosowany zgodnie z jego brzmieniem i funkcją. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeknie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 250 ppsa.