I FSK 716/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. C. i W. M., wspólników T. s.c. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 158/19 w sprawie ze skargi T. s.c. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 28 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące za I, II, III i IV kwartał 2013 r. postanawia 1) odrzucić skargę kasacyjną, 2) zwrócić od Skarbu Państwa (z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz A. C. i W. M., wspólników T. s.c., kwotę 1 000 (słownie: jeden tysiąc) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.. UZASADNIENIE I FSK 716/20 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 158/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę T. s.c. (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej: organ odwoławczy) z dnia 28 lutego 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2013 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli A. C. i W. M., wspólnicy spółki cywilnej T. s.c. (dalej: wspólnicy spółki). W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej spółki i o zasądzenie od spółki kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, została bowiem wniesiona przez podmiot nieuprawniony do dokonania tej czynności procesowej. Zgodnie z art. 173 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04 (ONSAiWSA z 2005, Nr 4, poz. 62) wyrażone zostało stanowisko, zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę, ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. W przypadku, gdy nie ma wątpliwości, że skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 p.p.s.a., skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a., jako wniesiona przez podmiot nieuprawniony (por. też np. orzeczenia NSA z dnia: 11 kwietnia 2012 r., I OSK 350/12; 13 grudnia 2005 r., OSK 1390/04; 26 lutego 2004 r., FSK 15/04). Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna została wniesiona w imieniu wspólników spółki. Wspólnicy ci nie są stroną w sprawie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z uwagi na treść art. 12 p.p.s.a. jako strony traktowani są również uczestnicy postępowania, którym status taki przysługuje stosownie do art. 33 p.p.s.a. Wspólnicy spółki nie są skarżącymi w niniejszej sprawie, nie są również uczestnikami tego postępowania na prawach strony. To spółka jest podatnikiem VAT (jako "jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej" - por. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług), to wobec spółki wydane zostały też decyzje wymiarowe w sprawie. Statusu podatnika VAT nie posiadają natomiast wspólnicy spółki cywilnej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2017 r., I FPS 5/16, oraz z dnia 13 marca 2017 r., II FPS 5/16). W okolicznościach sprawy skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli osobiście (bez profesjonalnego pełnomocnika) wspólnicy spółki "w imieniu własnym", jednak sąd pierwszej instancji skorygował ich błąd w tym zakresie i jako strona skarżąca została wskazana sama spółka. Zaskarżony wyrok, podobnie jak wcześniej decyzje, wydany został na spółkę, nie na jej wspólników. Wspólnicy spółki nie byli stroną tego postępowania sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji nie byli oni uprawnieni do złożenia skargi kasacyjnej w myśl art. 173 § 2 p.p.s.a. Tymczasem wszystkie działania podjęte w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), który wniósł skargę kasacyjną, świadczą o tym, że podmiotem wnoszącym skargę kasacyjną są wspólnicy spółki. Są oni łączni określani jako "skarżący", pełnomocnik wskazał ich wprost z imienia i nazwiska jako swoich mocodawców, oni też, jako wspólnicy spółki cywilnej, umocowali go do złożenia "w ich imieniu" (nie w imieniu spółki) skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi w związku z tym podstaw, by wątpić, że intencją profesjonalnego pełnomocnika było wniesienie środka odwoławczego od wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 158/19 w imieniu wspólników spółki, a nie w imieniu samej spółki. Mając na względzie to, że badane pisma (i skarga kasacyjna i pisma mające uzupełniać jej braki formalne) sporządzone zostały przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), a we wszystkich jako skarżący wskazywani są wspólnicy spółki, nie sposób uznać takiego sformułowania pism procesowych za przypadkowe, czy będące rezultatem oczywistej omyłki. Autor pism wskazywał w czyim imieniu działa, konsekwentnie też te osoby - tj. wspólników - identyfikował jako skarżących, co nie pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna została wniesiona w imieniu kogokolwiek innego poza wspólnikami spółki, w tym w imieniu samej spółki. Skoro wspólnicy spółki zostali wskazani jako osoby wnoszące skargę kasacyjną, podczas gdy nie są oni podmiotem, który został wymieniony w art. 173 § 2 p.p.s.a. (w tym nie można im przypisać statusu strony w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym), rozpatrywana skarga kasacyjna została w sposób oczywisty wniesiona przez podmiot nieuprawniony. Z tego względu wystąpiła przesłanka do odrzucenia tejże skargi kasacyjnej na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego w okolicznościach sprawy wystąpiła również inna przesłanka do odrzucenia skargi kasacyjnej. Mianowicie wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawierała brak formalny, który nie podlegał konwalidacji, tj. nie zawierała uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Wymaga podkreślenia, że za skargę kasacyjną należy uznać pismo nadane w przesyłce poleconej z dnia 19 lutego 2020 r. (tj. w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie). Pismo to składało się z dwóch stron i urywało się po pierwszym zarzucie petitum (zarzucie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 191, art. 121 § 1 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej). Warto wskazać, że skarga kasacyjna jako pismo procesowe musi spełniać szereg wymogów, zarówno wspólnych dla wszystkich pism procesowych (por. art. 176 § 2 p.p.s.a.), jak i specyficznych tylko dla tego rodzaju pisma (art. 176 § 1 i art. 176 § 2 p.p.s.a. in fine). Z art. 177a p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że z trybu uzupełnienia braków skargi kasacyjnej wyłączone zostały wymagania w postaci przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału I WSA w Kielcach, po otrzymaniu dwustronicowej skargi kasacyjnej, urywającej się po pierwszym zarzucie kasacyjnym, nie miał podstaw do wezwania pełnomocnika do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez "złożenie całości skargi kasacyjnej", jak uczynił w pkt 2 lit. a zarządzenia z dnia 24 lutego 2020 r. W tym zakresie zarządzenie, sformułowane wbrew treści art. 177a p.p.s.a., nie mogło być skuteczne, a zatem złożenie w wykonaniu wezwania skargi kasacyjnej, która na trzydziestu stronach zawierała już szereg dalszych zarzutów i obszerne ich uzasadnienie, nie mogło być uznane za usunięcie nieusuwalnego braku formalnego skargi kasacyjnej. Również w tym zakresie spełnione zostały zatem przesłanki do odrzucenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe przyczyny na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie orzeczono zwrotu kosztów na rzecz organu odwoławczego w związku z tym, że odrzucenie skargi kasacyjnej nie znajduje się w katalogu orzeczeń wymienionych w art. 209 p.p.s.a. ----------------------- 1