I SA/Wa 2110/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lipca 2021 r. nr DLP-II.680.7.2015.JJ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz W. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Minister Klimatu i Środowiska zaskarżoną decyzją z 16 lipca 2021 r. nr DLP-II.680.7.2015.JJ na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku W. N. (Skarżący) z 5 maja 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z 8 lutego 1978 r. nr P-1-2140/8/77 oraz decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z 12 września 1977 r. nr ZH-3-2200-175/76. Powołaną decyzją z 12 września 1977 r. Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w [...] na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.) stwierdził, że grunty położone we wsi [...], gm. [...], woj. [...] obszar [...] ha - własność F. i F. małż. N., dla których Państwowe Biuro Notarialne w [...] prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...] a wchodzące obecnie w skład pgl - Nadleśnictwa [...], stanowiące cz. Oddziałów [...], [...], [...] zostają przejęte na własność Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Nadleśnictwa [...] bez odszkodowania, a ww. decyzją z 8 lutego 1978 r. Naczelny Dyrektor Lasów Państwowych utrzymał w mocy decyzję z 12 września 1977 r. Wnioskiem z 5 maja 2014 r., uzupełnionym pismem z 24 czerwca 2014 r., Skarżący (spadkobierca F. i F. N.) wystąpił o weryfikację przejęcia ww. nieruchomości pod względem legalności prawnej. Minister Klimatu i Środowiska zaskarżoną decyzją z 16 lipca 2021 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 8 lutego 1978 r. oraz z 12 września 1977 r. W skardze na powyższą decyzję W. N. (Skarżący) zarzucił niewłaściwe uzasadnienie decyzji i naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak pełnej, wyczerpującej i wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi przedstawił szczegółową argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie. Skarżący w piśmie z dnia 6 maja 2022 r. powołując się na treść art. 45 Konstytucji RP złożył wniosek o rozpoznanie tej sprawy na rozprawie. W piśmie z dnia 9 maja 2022 r. uczestnik postępowania E. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. W dniu 11 maja 2020 r. do tutejszego Sądu wpłynęła informacja, że zmarły strony postępowania: T. R. oraz T. N. Na wezwanie Sądu w dniu 1 czerwca 2022 r. do Sądu wpłynął z Urzędu Stanu Cywilnego [...] odpis zupełny aktu zgonu T. R. i z Urzędu Stanu Cywilnego [...] odpis zupełny aktu zgonu T. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanym kryterium stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Klimatu i Środowiska z 16 lipca 2021 r. nr DLP-II.680.7.2015.JJ została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Decyzja ta skierowana została bowiem do dwóch osób, które w dniu jej wydania nie żyły. Z nadesłanego do Sądu w dniu 1 czerwca 2022 r., a sporządzonego w dniu 28 czerwca 2018 r. przez Urząd Stanu Cywilnego [...], odpisu zupełnego aktu zgonu wynika bowiem, że w dniu 23 czerwca 2018 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zmarł T. R., a z nadesłanego do Sądu w dniu 1 czerwca 2022 r., a sporządzonego w dniu 14 listopada 2019 r. przez Urząd Stanu Cywilnego [...], odpisu zupełnego aktu zgonu wynika, że w dniu 13 listopada 2019 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji zmarła T. N., będący adresatami zaskarżonej decyzji i stronami tego postępowania. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Aby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracji mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, opubl. w: OSP 2004/3/33 i wyroki WSA w Warszawie: z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03 i z dnia 16 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2800/19). W związku z powyższym, zmarli w dniu 23 czerwca 2018 r. oraz w dniu 13 listopada 2019 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji z 16 lipca 2021 r. T. R. i T. N. nie mogli być stronami postępowania zakończonego tą decyzją. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową. W tej sytuacji konieczne było stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji z 16 lipca 2021 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i umożliwienie czynnego udziału w postępowaniu następcom prawnym zmarłych stron postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne dla niej znaczenie i określi właściwie wszystkie strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania na rzecz W. N. w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego od organu kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od wniesionej skargi.