III SA/Wa 2575/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty i zwrotu nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od stycznia 2012 r. do lutego 2015 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacyjnego Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2018 r., nr [...]; 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S. T. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE 1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS"), utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") z [...] października 2018 r. umarzającą postępowanie w sprawie z wniosku S.T.(dalej: "Skarżący") z [...] czerwca 2017 r. o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za okres: 2012/01-2015/02. 1.2. Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył wniosek z 8 lutego 2017 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za okres 2012/01 - 2015/02. Wniosek Skarżącego wszczął postępowanie, które zakończyło się ostateczną decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiającą stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za ww. okres. 1.3. W toku postępowania Prezesa Zarządu PFRON skierował do Skarżącego m.in. wezwanie z 4 kwietnia 2017 r. do uzupełnienia braków wniosku z 8 lutego 2017 r., poprzez nadesłanie wskazanych w tym piśmie dokumentów i złożenia wyjaśnień. 1.4. W piśmie z 18 kwietnia 2017 r., Skarżący przywołując nr pisma Prezesa Zarządu PFRON ([...] ) udzielił stosownych wyjaśnień oraz załączył korekty deklaracji w formie papierowej, zestawienie tabelaryczne pracowników, przykładowe umowy o pracę, wyrok Sądy Okręgowego w G. . Ponownie wskazał, że wnioskuje stwierdzenie i zwrot nadpłaty. 1.5. Prezesa Zarządu PFRON uznając powyższe pismo za kolejny wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, wszczynający postępowanie w sprawie, zakończył je wydaniem decyzji z [...] czerwca 2017 r. odmawiającej stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za okres 2012/01 - 2015/02. 1.6. Po rozpatrzeniu odwołania, MRPiPS, decyzją z [...] lipca 2018 r. uchylił rozstrzygnięcie Prezesa Zarządu PFRON i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. MRPiPS wskazał, że złożenie powtórnego wniosku o tej samej treści, gdy jest już prowadzone odrębne postępowanie wszczęte z tej samej przyczyny, nie uzasadnia merytorycznego rozpatrzenia kolejnego wniosku. 1.7. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] października 2018 r. umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie stwierdzenia oraz zwrotu nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres: 2012/01 - 2015/02 wszczęte wnioskiem Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. Prezes Zarządu PFRON argumentował, że wszczęte na podstawie wcześniejszego wniosku o tożsamej treści postępowanie administracyjne zostało zakończone ostateczną i prawomocną decyzją. 1.8. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 208 § 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800; dalej: "O.p.") poprzez umorzenie postępowania, pomimo, że nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, - art. 253 § 1 O.p., poprzez nieuchylenie decyzji ostatecznej Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r., podczas gdy zmieniły się okoliczności sprawy, wskutek przeprowadzonych postępowań odwoławczych. Z uwagi na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i uwzględnienie w całości wniosku Skarżącego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres: 2012/01 - 2015/02, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. 1.9. Utrzymując w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON, MRPiPS wskazał, że postępowanie wszczęte wcześniejszym wnioskiem Skarżącego o tożsamej treści zostało prawomocnie i ostateczne zakończone, a tym samym brak jest jednego z elementów składających się na treść stosunku prawnego, tj. przedmiotu postępowania (sprawy). W ocenie MRPiPS, została zatem spełniona przesłanka uzasadniająca zastosowanie art. 208 § 1 O.p. Zdaniem MRPiPS, wbrew twierdzeniom Skarżącego, postępowania odwoławcze nie miały wpływu na postępowanie wszczęte na podstawie pierwszego wniosku z 8 lutego 2017 r., które zakończyło się ostateczną i prawomocną decyzją z [...] grudnia 2017 r. MRPiPS dodał, że w uzasadnieniach decyzji organu odwoławczego wprost wskazano, że to właśnie złożenie kolejnych wniosków o tej samej treści, gdy prowadzone jest odrębne postępowanie na podstawie pierwszego z nich, nie uzasadnia merytorycznego rozpatrzenia kolejnych wniosków. Innymi słowy wynik postępowań odwoławczych nie miał wpływu na byt prawny i sposób rozpatrzenia wniosku Skarżącego złożonego w dniu 8 lutego 2017 r. Z tego też względu, w ocenie MRPiPS, nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Skarżącego, że zmieniły się okoliczności sprawy i należało uchylić na podstawie art. 253 § 1 O.p. ostateczną i prawomocną decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres 2012/01-2015/02. 2. Skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem MRPiPS, wywiódł skargę do sądu administracyjnego. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art 80 K.p.a., polegające na nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, lecz przyjęcie z góry, że w niniejszej sprawie brak jest przedmiotu postępowania, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Prezesa Zarządu PFRON, 2) art. 208 § 1 O.p., poprzez uznanie przez Prezesa Zarządu PFRON i MRPiPS, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe, a w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu PFRON w mocy pomimo, że nie ulega wątpliwości, że przedmiot postępowania występuje, 3) art. 12 § 1 K.p.a. i nie połączenie wniosków Skarżącego, podczas gdy, mając na uwadze zasadę szybkości i prostoty postępowania, winny one zostać połączone. Mając powyższe zarzuty na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji MRPiPS oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON. Uzasadniając skargę Skarżący podał, że MRPiPS nie rozpatrzył całego materiału dowodowego i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, (czego nie dokonał także poprzedzający organ administracji wydając decyzję), lecz przyjął z góry, że w niniejszej sprawie brak jest przedmiotu postępowania, a w konsekwencji utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON, podczas gdy, w niniejszej sprawie niewątpliwie przedmiot postępowania występuje i wobec tego brak jest podstaw do umorzenia postępowania. Zdaniem Skarżącego, ze zgormadzonego materiału dowodowego wprost wynika, że na koncie Skarżącego istnieje nadpłata. Z niewiadomych natomiast przyczyn Prezes Zarządu PFRON odmówił jej stwierdzenia i zwrotu, co utrzymał w mocy MRPiPS. Skarżący stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania. Nie można bowiem stwierdzić braku podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy i wobec tego brak jest podstaw do umorzenia postępowania. 3. W odpowiedzi na skargę MRPiPS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 4.1. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sprawa została skierowana do rozpoznania w powyższym trybie na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 19 października 2020 r. na podstawie art. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374). 4.2. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesione. 4.3. Spór w sprawie dotyczy zasadności umorzenia postępowania w sprawie z wniosku Skarżącego o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za z okres od 1/2012 do 02/2015 r. Organy w sprawie argumentowały, że wniosek Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. jest tożsamy z wcześniejszym wnioskiem z 8 lutego 2017 r., który wszczął postępowanie w tym przedmiocie i zakończył się ostateczną decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. Z uwagi na fakt, że postępowanie wszczęte wcześniejszym wnioskiem, o tożsamej treści, zostało ostatecznie zakończone, brak jest możliwości rozpoznania kolejnego wniosku z 18 kwietnia 2017 r. Z kolei, zdaniem Skarżącego, postępowanie nie jest bezprzedmiotowe, bowiem niewątpliwe na koncie Skarżącego istnieje nadpłata, a Prezes Zarządu PFRON z niewiadomych przyczyn odmówił jej stwierdzenia. 4.4. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że sprawa zawisła przed tutejszym Sądem dotyczy pisma Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r., które to pismo organy potraktowały jako kolejny wniosek Skarżącego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres od 1/2012 do 02/2015 r. Jak już wskazywano, pierwotny wniosek w powyższym zakresie Skarżący złożył pismem z 8 lutego 2017 r. i co do tego wniosku Prezes Zarządu PFRON prowadził postępowanie zakończone decyzją z [...] grudnia 2017 r. odmawiającą stwierdzenia i zwrotu nadpłaty. W toku tego postępowania Prezes Zarządu PFRON kilkukrotnie wzywał Skarżącego do nadesłania stosownych dokumentów, złożenia wyjaśnień. Na powyższe wezwania Skarżący pisemnie odpowiadał. I taki właśnie charakter ma pismo Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. Jest to odpowiedź na wezwanie organu skierowane do Skarżącego w ramach toczącego się postępowania z wniosku z 8 lutego 2017 r., a nie kolejny wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za ten sam okres. W piśmie tym Skarżący wyraźnie wskazuje, że stanowi ono odpowiedź na pismo Prezesa Zarządu PFRON z 4 kwietnia 2017 r. Skarżący przywołuje również numer tego pisma. W treści pisma Skarżący udziela wyjaśnień na wezwanie organu oraz załącza do tego pisma dokumenty, o które był wzywany. W ostatnim zdaniu wskazuje natomiast: "Wnioskuje zatem o uznanie nadpłaty oraz zwrot nienależnych opłat na mój rachunek bankowy podany poniżej w terminie 7 dni, pod rygorem naliczania odsetek za zwłokę i skierowania sprawy na drogę sądową". W ocenie Sądu, nie sposób potraktować pisma Skarżącego 18 kwietnia 2017 r. jako kolejnego wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. Nie zmienia tego zawarte w piśmie ponowne żądanie jej zwrotu. Niewątpliwe jest to pismo we wszczętej już sprawie z wniosku z 8 lutego 2017 r. Tym samym, pismo to nie wszczynało kolejnego postępowania w sprawie. Nie było podstaw więc również podstawy do wydawania przez organy jakichkolwiek decyzji odnośnie do tego pisma. Pismo to należało jedynie włączyć do akt sprawy dotyczącej pierwotnego wniosku (z 8 lutego 2017 r.) i na tym poprzestać. Przy czym, jak wynika z decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r., pismo to w istocie stanowiło materiał dowodowy w sprawie z wniosku z 8 lutego 2017 r., bowiem w decyzji organ powołuje się na to pismo oraz wyjaśnienia i dokumenty złożone przez Skarżącego. Tym bardziej niezrozumiałym jest potraktowanie tego pisma jako kolejnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty. 4.5. Jednocześnie, w sytuacji, w której Prezes Zarządu PFRON każde kolejne pismo Skarżącego, w sprawie wszczętej wnioskiem z 8 lutego 2017 r., traktował jako kolejny wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za ten sam okres (pierwotnie odmawiał stwierdzenia nadpłaty a następnie umarzał te postępowania jako bezprzedmiotowe), doszło do chaosu, w natłoku którego została wydana decyzja merytoryczna Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiająca stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za sporny okres. Z tego pewnie względu Skarżący również w niniejszym postępowaniu podnosi zarzuty merytoryczne wskazując na zasadność jego żądania z 8 lutego 2017 r. Przy czym na gruncie niniejszego postępowania, dotyczącego pisma Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r., zarzuty te nie mogą przynieść oczekiwanego przez Skarżącego skutku. Sąd jest bowiem związany, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych. Kwestie dotyczące zasadności stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu wpłat na PFRON za okres od 1/2012 do 02/2015 r, mogą być podnoszone jedynie w ramach środków prawnych, w tym nadzwyczajnych, skierowanych do decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. odmawiającej stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za ww. okres. 4.6. Reasumując, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Zarządu PFRON zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 165 § 1 i § 3 oraz art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Pismo Skarżącego z 18 kwietnia 2017 r. nie było bowiem pismem wszczynającym postępowania w sprawie i nie było w tym zakresie podstawy do wydania jakiejkolwiek decyzji. 4.7. Mając powyższe na uwadze, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. art. 135 P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2018 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te stanowiły w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.