II OZ 765/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 157/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 157/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. S. wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że A. S. w skardze na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 listopada 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 września 2020 r. nr [...] nakazującą skarżącemu rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego na terenie przystani rybackiej w miejscowości [...], zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że wykonanie decyzji skutkować będzie wyrządzeniem mu znacznej szkody, bowiem prowadzi on w spornym obiekcie działalność gospodarczą stanowiącą jego jedyne źródło utrzymania. Wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić również do trudnych do odwrócenia skutków w postaci pozbawienia miejsca pracy skarżącego i zatrudnianych pracowników. Uzasadniając odmowę wstrzymania ww. decyzji Sąd stwierdził, że argumenty przedstawione we wniosku nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że budynek wykonany z prefabrykowanych elementów może podlegać demontażowi, który sprawiać będzie, że rozebrane elementy będą mogły w znacznej części zostać ponownie wykorzystane, co sprzeciwia się utożsamianiu wykonania obowiązku z powstaniem skutku niedającego się odwrócić. Zdaniem Sądu rozbiórka przedmiotowego obiektu ze względu na jego wielkość i konstrukcję nie pociąga za sobą kosztów, które mogłyby wpłynąć w znaczący sposób na budżet skarżącego. Stan rzeczy odnoszony do zaprzestania usługowego (gastronomicznego) wykorzystywania spornego obiektu nie jest, zdaniem Sądu, równoważny wyrządzeniu skarżącemu znacznej szkody. Odmienny wniosek nie wynika z materiału dowodowego i wyjaśnień przedstawionych przez skarżącego, które oparte są na ogólnych twierdzeniach i nie dowodzą, że świadczona działalność stanowi jedyne źródło dochodu skarżącego i jego rodziny. Sąd uwzględnił przy tym, że z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych przysługuje ich adresatom roszczenie odszkodowawcze. Zażaleniem A. S. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając Sądowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy w przedmiocie sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący, tj. iż skarżącemu nie zostanie wyrządzona znaczna szkoda i że skarżący popadnie w niedostatek i jednocześnie "rażące naruszenie przepisów oceny materiału zebranego w sprawie" i tym samym naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji albowiem jej wykonanie spowoduje, że skarżącemu oraz jego rodzinie zostanie wyrządzona znaczna szkoda i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że dokonanie spornej rozbiórki pozbawi skarżącego jedynego źródła utrzymania jego i jego rodziny, a także nie będzie on w stanie utrzymać zatrudnianych pracowników i będzie musiał zabezpieczyć lub wyprzedać sprzęt gastronomiczny, którego używa do działalności. W konsekwencji skarżący i jego rodzina popadną w niedostatek w życiu codziennym i skutków tych nie zniweluje późniejsze ewentualne roszczenie odszkodowawcze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania objęto zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącemu rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego na terenie przystani rybackiej w miejscowości [...]. Mając tak określony przedmiot sprawy wskazać należy, że rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się co do zasady z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Jednak każdy przypadek rozbiórki należy rozpatrywać indywidualnie odnosząc go do realiów sprawy. Z akt sprawy wynika, że nakaz rozbiórki dotyczy budynku wykorzystywanego przez zobowiązanego do prowadzenia działalności gospodarczej (gastronomicznej), zlokalizowanego w nadmorskiej miejscowości turystycznej ([...]). W uzasadnieniu zarówno wniosku o wstrzymanie jak i zażalenia podniesiono, że działalność ta stanowi jedyne źródło utrzymania skarżącego i jego rodziny. W tej sytuacji argumentacja zażalenia, że wykonanie decyzji jeszcze przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej może doprowadzić do wypełnienia przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem z rozbiórką obiektu związana będzie nie tylko szkoda materialna związana z jego posadowieniem, a następnie rozbiórką, ale i niebezpieczeństwo uniemożliwienia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej i konieczność zwolnienia zatrudnianych pracowników, zasługiwała na uwzględnienie. Mając zatem na uwadze powyższe, w warunkach tej konkretnej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie należy uchylić i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.