I OW 183/20

SENTENCJA Dnia 18 grudnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.K. o ponowne skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 13 lipca 2020 r., Burmistrz Gminy [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy organem wnioskującym a Burmistrzem [...] poprzez wskazanie Burmistrza [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Z. K. o ponowne skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. Przedstawiając stan sprawy, organ wnioskujący wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], Z. K. został skierowany przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (MGOPS) w [...] do Domu Pomocy Społecznej (DPS) w [...] na pobyt czasowy do dnia 31 marca 2020 r. Następnie Powiatowe Centrum Pomocy w Rodzinie w [...], decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], orzekło o umieszczeniu ww. w DPS w [...] na pobyt czasowy do dnia 31 marca 2020 r. Podczas rozmów z pracownikiem socjalnym z DPS w [...] pracownik socjalny MGOPS w [...]u w dniu 5 marca 2020 r. przypominał o czasowym terminie pobytu Z. K. w powyższej placówce, tym niemniej DPS w [...] nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania dalszego w niej pobytu Z. K.. Dnia 14 kwietnia 2020 roku do organu wnioskującego wpłynęły dokumenty wnioskodawcy (datowane na dzień 30 marca 2020 r.) wraz z wywiadem środowiskowym - w celu podjęcia decyzji o skierowaniu go do DPS. Dokumenty te nie zwierały jednak wniosku Z. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej i właściwego zaświadczenia lekarskiego o jego stanie zdrowia. Brak było także wskazania typu placówki. W związku z tym MGOPS w [...]u ustalił, że Z.K. był zameldowany na pobyt stały w [...] od 14 czerwca 2019 r. i tam przebywał z zamiarem stałego pobytu. Z tego powodu, mając na uwadze treść art.101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, MGOPS w [...], w dniu 15 kwietnia 2020 r. przesłał dokumenty Z.K. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. W dniu 24 kwietnia 2020 r. OPS w [...] odesłał powyższe dokumenty, podnosząc, że organem właściwym do wydania decyzji był w tym przypadku MGOPS w [...] - na zasadzie art. 101 ust. 2 i ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. W dniu zaś 26 maja 2020 r. dosłano również przesłał brakujący wniosek Z. K.i zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z zaświadczenia tego wynikało zaś, że Z.K. wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych fizycznie (a nie jak dotychczas dla osób somatycznie chorych w [...]). Zdaniem organu wnioskującego, wskazane przez OPS w [...] przepisy ustawy o pomocy społecznej nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż Z.K.nie był osobą bezdomną bo od dnia 7 czerwca 2019 r. mieszkał on i nadal mieszka w DPS w [...], pomimo że w dniu 31 marca 2020 r. upłynął okres, na który został skierowany do tego ośrodka. Zdaniem organu wnioskującego, dom pomocy społecznej spełnia kryteria lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. W tym miejscu bowiem koncentrują się sprawy życiowe pensjonariusza ( Z. K.) i tam też korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej. Podkreślono jednocześnie, że na terenie Gminy [...] zainteresowany nie posiadał żadnej rodziny ani majątku (w tym mieszkania, do którego mógłby wrócić). Przed umieszczeniem w DPS w [...] Z. K. mieszkał w pomieszczeniu gospodarczym, użyczonym mu przez właściciela jednego z gospodarstw rolnych znajdujących się na [...] wsi. Organ wnioskujący zaznaczył także, iż – jego zdaniem - podstawą do uznania MGOPS w [...] za organ właściwy w niniejszej sprawie nie mógł być również art. 101. ust 6 ustawy o pomocy społecznej, bowiem właściwość gminy na podstawie tego przepisu istnieje tak długo, jak długo w obrocie prawnym pozostaje decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Tymczasem decyzja, wydana przez MGOPS w [...] o skierowaniu Z.K. do DPS w [...] wygasła z upływem terminu, na który dokonano skierowania tj. z dniem 31 marca 2020 r. Wniosek Z.K. o skierowaniu do DPS w [...] z dnia 20 maja 2020 r., wpłynął zaś – jak wyżej wskazano - do MGOPS w [...] dopiero w dniu 26 maja 2020 r. Końcowo organ wnioskujący wskazał również, że MGOPS w [...], płacąc fakturę VAT nr [...] z dnia 17 kwietnia 2020 r. za pobyt Z. K. w DPS, był przekonany, że opłaca jego pobyt za miesiąc marzec 2020 r., nie zaś za kwiecień 2020 r. Powyższe wynikało z faktu, iż DPS w [...] na fakturach zamieszczał tylko informację, że jest to opłata za pobyt Z. K., nie zaznaczając za jaki miesiąc jest dana faktura. Odpowiadając na wniosek, Burmistrz [...]wnosił o wskazanie Burmistrza Gminy [...] jako organu właściwego w sprawie - w oparciu o art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Uczestnik postępowania wyjaśnił, że pod koniec trwania pobytu czasowego Z.K. w DPS w [...], tj. w dniu 19 marca 2020 r. została przygotowana dokumentacja medyczna, z której wynikało, iż zły stan zdrowia wnioskodawcy uniemożliwia mu powrót do poprzedniego miejsca zamieszkania. Powyższe wiązało się zaś z koniecznością jego dalszego pobytu w DPS w [...]. Mając to na uwadze, pracownik socjalny nawiązał kontakt z pracownikami MGOPS w [...]u i przygotowano całą dokumentację potrzebną do wydania decyzji przedłużającej pobyt Z.K. w DPS w [...] (w tym wywiad środowiskowy datowany na dzień 30 marca 2020r., w którym pensjonariusz wyraził wolę dalszego pobytu w DPS w [...] ze względu na swój stan zdrowia). Podkreślono, że rozmowy przeprowadzone z pracownikami MGOPS w [...] wskazywały, iż pobyt Z. K. w DPS w [...] będzie kontynuowany, o czym świadczy m.in. mail z dnia 8 kwietnia 2020 r., przy którym pracownik socjalny MGOPS w [...]uprzesłał wzory dokumentów do wypełnienia, tak aby mogła zostać wydana decyzja w sprawie kontynuacji pobytu zainteresowanego. Następnie uczestniczący w sporze organ podniósł, że w związku z istniejącym na terenie kraju od dnia 20 marca 2020r. stanem epidemii (a wcześniej od dnia 14 marca 2020r. stanem zagrożenia epidemicznego), wszelkie działania, związane zarówno z pozyskaniem zaświadczenia lekarskiego, wywiadu środowiskowego jak i skompletowaniem całej, koniecznej dokumentacji były utrudnione, ze względu na: zamknięcie przychodni lekarskich, czasową nieobecność pracowników i utrudnienia w dostępie do usług pocztowych. Ponadto, również placówki pomocy społecznej były zamknięte dla petentów a pracownicy socjalni pracowali w większości zdalnie. Okoliczności te więc miały wpływ na opóźnienie w zebraniu i przekazaniu wymaganej dokumentacji do organu właściwego. Niemniej jednak cała dokumentacja została przygotowana w dniu 30 marca 2020 r., o czym został powiadomiony pracownik socjalny MGOPS w [...] a uzupełniono ją w dniu 8 kwietnia 2020 r. po przesłaniu koniecznych druków przez pracownika MGOPS w [...]u i wysłano w dniu 9 kwietnia 2020 r. Burmistrz [...]podkreślił jednocześnie, iż kompletowanie dokumentacji przez pracowników DPS w [...]odbywało się przy współpracy pracowników z MGOPS w [...], za ich wiedzą i na ich polecenie z miesiąca marca 2020 r., zatem w okresie obowiązywania decyzji z dnia 24 kwietnia 2019 r. Ponadto zdaniem uczestnika postępowania, o właściwości Burmistrza Gminy [...] do wydania decyzji, objętej wnioskiem Z. K., przemawiał również fakt, iż organ ten uiścił w terminie opłatę za pobyt ww. w DPS w [...] za miesiąc kwiecień 2020 r., a więc za okres, w którym poprzednia decyzja o skierowaniu w/w do tej placówki z dnia 24 kwietnia 2019 r. wygasła. Twierdzenia bowiem organu wnioskującego, iż był przekonany, że faktura z dnia 17 kwietnia 2020 r. dotyczyła opłaty za miesiąc marzec nie znajdowały potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów w nim uczestniczących nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku Z. K. o ponowne skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w [...] Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.; dalej jako u.p.s.), właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei, w myśl art. 59 ust. 1 tej ustawy, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. W orzecznictwie przy tym podkreśla się, że powołany przepis nadaje istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i zakłada, iż gmina, która spowodowała umieszczenie danej osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej przebywania w tym domu. Decyzja ta zachowuje więc znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym (zob. postanowienie NSA z dnia 15.06.2012 r., sygn. akt I OW 56/12, LEX nr 133253). Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Burmistrz Gminy [...], decyzją z dnia [...] wietnia 2019 r., skierował Z.K.do (DPS) w [...]na pobyt czasowy do dnia 31 marca 2020 r. W dniu 30 marca 2020 r. Z.K. złożył zaś wniosek o ponowne skierowanie do DPS w [...]. W tym dniu został również przeprowadzony z zainteresowanym wywiad środowiskowy, w którym Z.K. wyraził wolę dalszego pobytu w powyższej placówce ze względu na swój stan zdrowia. Co prawda, przedstawiona wyżej procedura, dotycząca gromadzenia odpowiedniej dokumentacji, umożliwiającej wydanie decyzji o ponownym umieszczeniu Z. K. w DPS w [...], nie zakończyła się przed dniem wygaśnięcia decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., tj. przed dniem 31 marca 2020 r. (a co było w dużej mierze wynikiem nieskoordynowanych działań obu organów i braku współpracy między nimi przy jednoczesnym obowiązywaniu utrudnień, będących wynikiem pandemii) i dopiero w dniu 9 kwietnia 2020 r. została ona w komplecie przekazana do MGOPS w [...], to jednak należy mieć na względzie, iż czynności zmierzające do wydania stosownej decyzji zostały podjęte przez pozostające w sporze organy już w połowie marca 2020 r., (a zatem jeszcze w okresie obowiązywania decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.), zaś wnioskujący o ponowne umieszczenie w DPS w [...], po 31 marca 2020 r. nadal przebywał w tej placówce. W tej sytuacji przyjąć należało, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Z. K. o ponowne skierowanie do DPS w [...] jest - stosownie do treści art. 101 ust. 6 u.p.s. - organ, który wcześniejszą decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. skierował w/w do tej placówki, tj. Burmistrz Gminy [...]. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.