II SAB/Wa 437/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi na przetwarzanie danych osobowych z dnia [...] grudnia 2018 r. 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego D. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił organowi bezczynność przy rozpatrywaniu jego skargi dotyczącej nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych - sformułowanej w piśmie z [...] grudnia 2018 r. (w skardze mylnie datowanym na [...] grudnia 2018 r.). Wprawdzie w skardze nie sprecyzowano czy dotyczy ona bezczynności organu bądź przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś w treści odpowiedzi na skargę posługiwano się także sformułowaniem "przewlekłość postępowania", lecz Wnioskodawca zarzucał w istocie organowi bezczynność. W tym więc zakresie rozpatrzył sprawę Sąd. Uzasadniając skargę wskazano, że sprawy Wnioskodawcy nie załatwiono w terminie określonym art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie opubl. w Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono: – do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęło pismo Wnioskodawcy z [...] grudnia 2018 r. stanowiące skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez N. sp. z o.o. sp. k., dalej jako "Spółka"; miały one polegać na udostępnieniu danych Wnioskodawcy – jego imienia i nazwiska - osobom trzecim; skarga ta zainicjowała postępowanie wyjaśniające w sprawie, – pismo Wnioskodawcy zawierało braki formalne - w rozumieniu art. 63 K.p.a.; dlatego [...] kwietnia 2019 r. wezwano go do ich uzupełnienia poprzez wskazanie adresu poczty tradycyjnej oraz sprecyzowanie żądania odnośnie rodzaju czynności, których Wnioskodawca oczekuje od organu; pismem z 15 kwietnia 2020 r. Wnioskodawca uzupełnił braki formalne, – [...] maja 2019 r. organ wystąpił do Spółki o ustosunkowanie się do treści skargi Wnioskodawcy oraz złożenie wyjaśnień; o podjętych czynnościach poinformowano Wnioskodawcę pismem datowanym na ten sam dzień; pisemne wyjaśnienia Spółki wpłynęły do organu w dniu [...] maja 2019 r., – pismem z [...] lutego 2020 r. poinformowano Wnioskodawcę, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej; poinformowano o tym również Spółkę; w odpowiedzi Spółka - pismem z [...] lutego 2020 r. - podtrzymała swoje dotychczasowe wyjaśnienia, – Wnioskodawca - pismem z 10 czerwca 2020 r. - wniósł do organu - na podstawie art. 37 K.p.a. - ponaglenie, – z kolei - [...] lipca 2020 r. - wydano decyzję administracyjną o udzieleniu Spółce upomnienia w związku z udostepnieniem przez nią osobom nieuprawnionym danych Wnioskodawcy w zakresie jego imienia i nazwiska – podczas identyfikacji jego uprawnienia do skorzystania z usługi przewozowej; w pozostałym zakresie odmówiono uwzględnienia wniosku, – organ nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie; podjął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy oraz zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do wydania decyzji administracyjnej, – organ - w myśl art. 77 K.p.a. jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy; z art. 77 § 1 zw. z art. 7 K.p.a. wynika bowiem zasada prawdy obiektywnej, zgodnie z którą ciężar dowodu spoczywa na organie administracji (tak wyroki NSA o sygn. akt SA/Lu 601/92 oraz I SA/Gd 92/98 - dostępne w CBOSA); wydanie decyzji administracyjnej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego - wewnętrznie spójnego - materiału dowodowego; organ podejmował zatem wszelkie czynności w przedmiotowej sprawie, konieczne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy; na każdym etapie postępowania informowano Wnioskodawcę o podejmowanych w sprawie działaniach, – zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki; załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a); od 25 maja 2018 r. w krajowym porządku prawnym stosuje się przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 ze zm.), dalej jako "RODO"; regulują one kwestie związane z przetwarzaniem danych osobowych osób fizycznych; zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO, termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi 3 miesiące (tak wyrok WSA o sygn. akt II SAB/Wa 95/19 - dostępny w CBOSA); ten trzymiesięczny termin to okres na podjęcie przez organ czynności w sprawie, nie zaś na jej załatwienie, – Wnioskodawca [...] grudnia 2018 r. złożył pismo, które nie spełniało warunków formalnych skargi uregulowanych w treści art. 63 K.p.a.; braki formalne pisma uzupełniono dopiero wobec wezwania organu z [...] kwietnia 2019 r.; dlatego termin wniesienia skargi należy liczyć od momentu uzupełnienia przez Wnioskodawcę przedmiotowych braków formalnych - od [...] kwietnia 2019 r. - daty wpływu do organu pisma spełniającego wymogi z art. 63 K.p.a.; w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt III OSK 1012/07 stwierdzono bowiem: "W przypadku kiedy wniosek nie spełnia tych wymagań ww. termin należy liczyć od daty usunięcia braków formalnych, bowiem wszczęcie postępowania administracyjnego może spowodować tylko żądanie strony niedotknięte brakami formalnymi. (...) Za takim rozumieniem art. 61 § 3 K.p.a.. z uwzględnieniem przepisów art. 63 § 2 i art. 64 § 2 K.p.a., przemawia również i to. że z chwilą wszczęcia postępowania ciążą na organie określone obowiązki, wynikające np. z art. 61 § 4 w związku z art. 10 § 1 K.p.a, art. 20. art. 21, art. 35, art. 65 i art. 66 K.p.a., a trudno oczekiwać, aby organ mógł je realizować, skoro wniesione podanie (żądanie) nie spełnia wymogów formalnych określonych w przepisach. W takiej sytuacji, okres oczekiwania na uzupełnienie przez stronę braków formalnych podania (wniosku), wynika bez wątpienia z przyczyn niezależnych od organu a opóźnienie z tym związane w załatwianiu sprawy powstało z winy strony"; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o sygn. akt II SAB/Ol 37/19 wskazano zaś, że "w myśl art. 35 § 5 K.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Zatem czasu oczekiwania na uzupełnienia do raportu oraz pozostałe wyjaśnienia do wniosku nie należy wliczać do długości prowadzonego postępowania", – zgodnie z art. 15 zzr ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 374), dalej jako "ustawa o zapobieganiu COVID-19", w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres; zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres; w okresie, w którym toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 poz. 433) - w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2; rozporządzenie to obowiązywało od 14 marca 2020 r.; wprowadzało czasowe ograniczenia funkcjonowania instytucji lub zakładów pracy - w myśl jego § 1 oraz § 8; organ z uwagi na konieczności zapewnienia bezpieczeństwa zarówno pracownikom, jak i interesantom - w tym okresie - ograniczył ich bezpośrednią obsługę, – zgodnie z wejściem w życie ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2 (Dz.U. z 2020, poz. 875) - na podstawie art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 ustawy - terminy postępowania administracyjnego uprzednio zawieszone rozpoczęły swój bieg; tym samym w postępowaniu możliwym stało się wznowienie czynności, które przeprowadzane są z bezpośrednim udziałem strony tego postępowania, – dlatego złożona przez Wnioskodawcę skarga na bezczynność i przewlekłość prowadzenia postępowania przez organ jest bezzasadna; czynności podejmowane przez organ miały bowiem na celu zbadanie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie; podejmowano je możliwie najszybciej, a decyzję administracyjną wydano. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje działań w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem stosownego aktu w terminie lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego aktu lub nie dokonano czynności, a w szczególności czy zwłokę w prowadzeniu postępowania spowodowała zawiniona lub niezawiniona opieszałość organu w ich podjęciu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga można wnieść po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – ponaglenia (art. 37 § 1 K.p.a.). W rozpoznawanym przypadku zadość temu czyniło wezwanie z [...] czerwca 2020 r. Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środka, wskazanego w art. 37 § 1 K.p.a., w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wniesieniem skargi. Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.). Samo sprostanie tej powinności nie wyłącza jednak możliwości uznania, że organ pozostaje w bezczynności. Wobec wprowadzonej przez prawodawcę do K.p.a. regulacji art. 37 ust. 1 w nowym brzmieniu, stan bezczynności dotyczy sytuacji, gdy organ przekracza terminy, określone w art. 35 bądź inne - wskazane przezeń, w myśl art. 36 Kodeksu (tak art. 37 ust. 1 pkt 1). O ile natomiast organ mieści się w tych terminach ewentualna zwłoka w załatwieniu sprawy może być oceniana jedynie w ramach zarzutu przewlekłości postępowania (art. 37 ust. 1 pkt 2). W rozpatrywanym przypadku organ nie wyznaczył Wnioskodawcy terminu załatwienia sprawy, mógł więc wyłącznie pozostawać w bezczynności. Trafnie opisano przebieg sprawy w odpowiedzi na skargę. Ponowne jej referowanie byłoby niezasadne. Przytoczone okoliczności faktyczne potwierdzają zresztą akta sprawy. Po [...] maja 2019 r. – kiedy do organu wpłynęło stanowisko Spółki - podjęto pierwsze czynności dopiero [...] lutego roku następnego, kiedy wysłano do Wnioskodawcy pismo informujące o zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego w sprawie. Następnie organ ponownie nie podejmował w sprawie żadnych czynności - mimo wniesienia przez Wnioskodawcę ponaglenia w czerwcu 2020 roku. Trwało to aż do [...] lipca 2020 r., kiedy Wnioskodawca złożył skargę na bezczynność organu do Sądu. Wówczas - [...] czerwca 2020 r. - wydano decyzję. W takiej sytuacji nie ulega wątpliwości, że nie zachowano terminów zakreślonych w art. 35 § 3 K.p.a.. Nie spełniono jednocześnie wymagania z art. 36 K.p.a. - informowania strony o terminie załatwienia sprawy i przyczynie zwłoki. Nie znosiłoby to wprawdzie również stanu bezczynności, lecz pozwalało domniemywać, że sprawy były rozpatrywane sukcesywnie, wedle przyjętych reguł (zakreślenie odmiennego terminu załatwienia sprawy indywidualnej, wobec braku możliwości zachowania tych, wynikających z reguł ogólnych). Nie do podważenia jest wprawdzie argumentacja organu, że samo wyjaśnienie wskazanych przezeń kwestii jest niezbędne dla merytorycznego załatwienia sprawy. Jednakże brak jest uzasadnienia - w kontekście samej specyfiki danych spraw - dla podejmowania czynności ze zwłoką. Gromadzenie dokumentacji zakończono w maju 2019 roku, zaś decyzję wydano w lipcu 2020 roku - po wniesieniu przez Wnioskodawcę skargi do Sądu. Sprawy skomplikowane należy przy tym załatwiać w terminie do dwu miesięcy. Zasadny był więc zarzut bezczynności. Jak przyjęto w judykaturze, samo załatwienie sprawy administracyjnej, przed wyrokowaniem sądu (patrz załączona kopia decyzji), nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności w toku postępowania - przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie. Nie można natomiast uznać, że nierozpoznanie przez organ przedmiotowej sprawy w przewidzianym ustawą terminie powinno być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Nie ma bowiem wystarczających przesłanek dla przyjęcia, jakoby organ celowo uchylał się od rozpoznania sprawy Wnioskodawcy. Wręcz przeciwnie - podejmował działania celem chociażby uzupełnienia braków formalnych skargi z [...] grudnia 2019 r., aby mógł być on zrealizowany - wedle kryteriów przyjętych przez organ. Należy mieć na uwadze także zbieg z czasem obowiązywania szczególnych regulacji, wprowadzonych ustawą o zapobieganiu COVID-19. Sąd miał na uwadze, że okres załatwienia sprawy od lutego 2020 roku nakładał się na poważne trudności związane uwarunkowaniami związanymi z epidemią COVID-19. Uzasadniona jest natomiast konstatacja, że w okresie załatwienia danej sprawy - od [...] maja 2019 r. – kiedy do organu wpłynęły wyjaśnienia Spółki - do podjęcia kolejnych czynności w lutym kolejnego roku – polegających na powiadomieniu o zgromadzonym materiale dowodowym – organ pozostawał w bezczynności. Dodatkowo wypada odnotować, że w ocenie Sądu w tym składzie powołana przez organ w odpowiedzi na skargę reguła z art. 78 ust. 2 rozporządzenia RODO, nie stanowi w istocie lex specialis wobec krajowych reguł ogólnych postępowania administracyjnego (Sąd nie podziela tu innego prezentowanego w judykaturze stanowiska). Z treści wskazanej normy wynika mianowicie, że ustanowiono nią, na obszarze obowiązywania RODO, pewien wymóg minimalny. Nie prowadzi to jednak do naruszenia innych reguł administracyjnych w państwach członkowskich - tak zwrot "Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej" (in principio przepisu). Stąd w sprawie zejdą zastosowania regulacje ogólne dotyczące informowania stron o braku możliwości załatwienie sprawy w terminie. Wskazana regulacja RODO nie stanowi także lex specialis, co do określenia maksymalnego czasu załatwienia sprawy. Kwestia ta nie ma jednak znaczenia z perspektywy oceny, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 ustawy. Zasądzona kwota to poniesiony koszt wpisu od skargi. ----------------------- 7