II AKa 279/25

Common courts2026-02-19

Case number

II AKa 279/25

Judgment date

2026-02-19

Type

REASONS

Judgment text

<table> <colgroup> <col width="53"/> <col width="2"/> <col width="11"/> <col width="44"/> <col width="20"/> <col width="65"/> <col width="2"/> <col width="121"/> <col width="7"/> <col width="11"/> <col width="33"/> <col width="72"/> <col width="60"/> <col width="36"/> <col width="11"/> <col width="25"/> <col width="31"/> <col width="26"/> <col width="82"/> </colgroup> <tr> <td colspan="19"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> Formularz UK 2 </td> <td colspan="4"> Sygnatura akt </td> <td colspan="3"> II AKa 279/25 </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: </td> <td colspan="2"> 2 </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 1.1. Oznaczenie wyroku są du pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt III Ko 307/25. </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 1.2. Podmiot wnoszący apelację </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> oskarżyciel posiłkowy </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> oskarżyciel prywatny </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> obrońca </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> X inny </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 1.3. Granice zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> <td colspan="13"> w całości </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> X na korzyść </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="10"> co do winy </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> na niekorzyść </td> <td colspan="3"> X w części </td> <td colspan="10"> co do kary </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="2"> x </td> <td colspan="8"> co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 1.3.2. Podniesione zarzuty </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji </td> </tr> <tr> <td colspan="2"/> <td colspan="17"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu </td> </tr> <tr> <td colspan="2"/> <td colspan="17"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> x </td> <td colspan="17"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> x </td> <td colspan="17"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> x </td> <td colspan="17"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka </td> </tr> <tr> <td colspan="2"/> <td colspan="17"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"/> <td colspan="17"> brak zarzutów </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 1.4. Wnioski </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> x uchylenie </td> <td colspan="9"> x zmiana </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 2. USTALENIE FAKTÓW W ZWIĄZKU Z DOWODAMI PRZEPROWADZONYMI PRZEZ SĄD ODWOŁAWCZY </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 2.1. Ustalenie faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Lp. </td> <td colspan="4"> Oskarżony </td> <td colspan="7"> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td colspan="4"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="4"> </td> <td colspan="7"> xxx </td> <td colspan="4"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Lp. </td> <td colspan="4"> Oskarżony </td> <td colspan="7"> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td colspan="4"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="4"> </td> <td colspan="7"> xxx </td> <td colspan="4"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 2.2. Ocena dowodów </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp. faktu z pkt 2.1.1 </td> <td colspan="4"> Dowód </td> <td colspan="11"> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> <td colspan="4"> xxx </td> <td colspan="11"> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp. faktu z pkt 2.1.  albo 2.1.2 </td> <td colspan="4"> Dowód </td> <td colspan="11"> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> <td colspan="4"> xxx </td> <td colspan="11"> </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW I WNIOSKÓW </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td colspan="17"> Zarzut </td> </tr> <tr> <td rowspan="7" colspan="2"> </td> <td colspan="13"> 1. Błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na niepełnej i niewystarczającej ocenie rozmiaru krzywdy doznanej przez J. S. w wyniku internowania w okresie od (...) r., w szczególności poprzez: a. niedostateczne uwzględnienie traumatycznego charakteru samego zatrzymania, warunków panujących w ośrodkach odosobnienia w Zakładzie Karnym we Ł. i T., które nie były jedynie „spartańskie”, ale stanowiły realne zagrożenie dla zdrowia fizycznego i psychicznego, b. zbagatelizowanie długofalowych skutków internowania dla zdrowia psychicznego J. S., w tym corocznych nawrotów traumy, a także fizycznego (uraz pleców), c. błąd braku polegający na pominięciu faktu, że krzywda wynikająca z internowania w stanie wojennym miała charakter szczególny, związany z niepewnością co do czasu trwania izolacji, jej nielegalnością w świetle standardów praw człowieka oraz poczuciem prześladowania za działalność patriotyczną. 2. Rażącej niewspółmierność zasądzonego zadośćuczynienia w kwocie po 12 000 zł na rzecz każdego z uprawnionych, która w żaden sposób nie odpowiada rozmiarowi doznanej przez J. S. krzywdy, ma charakter symboliczny, a nie kompensacyjny, i w konsekwencji narusza godność osoby represjonowanej oraz spadkobierców pokrzywdzonego. 3. Zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn, dla których Sąd uznał, uznał kwotę 60 000 zł za „odpowiednią” - twierdzenie, że „z pewnością nie jest kwotą jedynie symboliczną”, jest gołosłowną polemiką, a nie merytorycznym uzasadnieniem. </td> <td colspan="4"> zasadny częściowo zasadny x niezasadny x niezasadny x niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Apelacja wniesiona przez pełnomocnika wnioskodawców M. S. i L. S. okazała się oczywiście niezasadna. Przed przystąpieniem do oceny podniesionych przez skarżącego zarzutów nadmienić należy, iż bezspornym jest to, że na gruncie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz. U. z 2024 r. poz. 442 - t.j., zwanej dalej "ustawą lutową") wnioskodawcom co do zasady przysługiwało od Skarbu Państwa zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną J. S. (mężowi M. S. i ojcu L. S.) w związku z wydaniem wobec niego decyzji nr 15 o internowaniu, zrealizowanym w okresie od 13 grudni 1981 r. do 6 marca 1982 r. Ponadto zgodnie z powołanym przepisem roszczenie przysługujące osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, od Skarbu Państwa z tytułu poniesienia szkody i doznanej krzywdy wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji, przechodzi w razie śmierci tej osoby na małżonka, dzieci i rodziców, a więc wyłącznie na osoby wprost wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej. A contrario roszczenia represjonowanego nie przechodzą na inne osoby, w szczególności na spadkobierców małżonka, dzieci i rodziców represjonowanego. Przejście roszczeń represjonowanego, o którym mowa we wskazanym przepisie, może natomiast nastąpić wyłącznie na osoby żyjące w czasie orzekania o tych roszczeniach, skoro materializują się one w treści wyroku, który o nich rozstrzyga. W konsekwencji należy przyjąć, że zasądzeniu na rzecz wnioskodawców, którzy wystąpili w żądaniem, podlega taka część świadczenia przysługującego represjonowanemu, jaka wynika z podziału całej kwoty świadczenia przez liczbę uprawnionych osób w czasie orzekania. (por. np. wyrok SN z 1 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV KK 482/23). Przenosząc powyższe na grunt niniejsze sprawy, a więc uwzględniając, iż roszczenie zmarłego J. S. przeszło na pięcioro uprawnionych (żonę i czworo dzieci), aby możliwy było orzeczenie kwot wnioskowanych przez pełnomocnika M. S. i L. S. – 300.000 złotych, najpierw przyjąć należałoby, iż adekwatne zadośćuczynienie przysługujące J. S. wynosiłoby 1.500.000 złotych ! Co przy uwzględnieniu okresu internowania – niespełna 3 miesięcy, warunków i intensywności cierpień przede wszystkim psychicznych, a także warunków ekonomicznych panujących obecnie w Polsce, stanowiłoby kwotę wręcz skrajnie rażąco niewspółmiernie wysoką i nieadekwatną do tych wszystkich okoliczności. I w takiej sytuacji sąd I instancji całkowicie zasadnie uznał, iż wniosek pełnomocnika obliczony został na niczym nieuzasadnione i bezpodstawne wzbogacenie wnioskodawców. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że z uwagi na cywilistyczny charakter zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, w sytuacji gdy przepisy ustawy lutowej ani <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kodeksu postępowania karnego</a> nie określają tych pojęć ani zakresu roszczeń, trzeba odwołać się do odpowiednich przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>, a w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 2)">art. 361 § 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 446;art. 448)">art. 445, 446, 448 k.c.</a> (por. wyrok SN z 2008-05-21, WA 20/08, OSNwSK 2008/1/1150). W świetle powyższego zadośćuczynienie za doznaną krzywdę to odszkodowanie za szkodę niematerialną. Chodzi tu o naruszenia dóbr osobistych, które nie wywołują skutków w majątku poszkodowanego, powodują natomiast cierpienia fizyczne i psychiczne wynikłe - in concreto z internowania J. S. za działalność niepodległościową w okresie poprzedzającym wprowadzenie stanu wojennego. Zadośćuczynienie ma formę jednorazowego świadczenia pieniężnego, które pełni funkcję kompensacyjną. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> (analogicznie 448 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>) ustawodawca stanowi, że suma zadośćuczynienia powinna być "odpowiednia", co oznacza, że powinna odzwierciedlać w pełni rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne okoliczności, których nie sposób wymienić wyczerpująco (por.m.in. wyroki SN: z 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03, OSNC 2005, Nr 2, poz. 40; z 27 lutego 2004 r., V CK 282/03, LEX nr 183777). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że wysokość zadośćuczynienia powinna być z jednej strony odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne, ale z drugiej strony - utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. wyrok SN z 14 lutego 2008 r., II CSK 536/07, LEX nr 461725, z glosą K. Ludwichowskiej, OSP 2010, z. 5, poz. 47, s. 339; wyrok SN z 26 lutego 1962 r., IV CR 902/61, OSNCP 1963, Nr 5, poz. 107; wyrok SN z 24 czerwca 1965 r., I PR 203/65, OSPiKA 1966, z. 4, poz. 92; wyrok SN z 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05, OSNC 2006, Nr 10, poz. 175). Indywidualny charakter zadośćuczynienia przesądza o tym, że ostateczne ustalenia, jaka konkretna kwota jest "odpowiednia" z istoty swej należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, lecz nie może to być uznanie dowolne. Wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z represjonowania J. S. należy więc do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, co implikuje stwierdzenie, że zarzut wadliwego określenia wysokości zadośćuczynienia może być uwzględniony jedynie w sytuacjach, w których przyznane zadośćuczynienie w sposób oczywisty nie odpowiada relewantnym okolicznościom, występującym w danej sprawie, jest niewspółmierne do stopnia i długotrwałości cierpień doznanych przez wnioskującego o zadośćuczynienie (por. III KK 275/12 postanowienie SN z 2012-12-18; LEX nr 1232288). Oznacza to, że sąd odwoławczy w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> może dokonać korekt zasądzonego przez sąd I instancji zadośćuczynienia tylko wtedy, gdy sąd ten nie uwzględnił wszystkich okoliczności i czynników uzasadniających wyższe świadczenie (błąd "braku") albo niewłaściwie ocenił całokształt tych, należycie ustalonych i istotnych okoliczności (błąd "dowolności") (por. wyrok SA w Lublinie z 2001-05-10, II AKa 81/01; OSA 2001/12/96). O rażącym naruszeniu zasad ustalania "odpowiedniego" zadośćuczynienia mogłoby świadczyć przyznanie zadośćuczynienia wręcz symbolicznego, zamiast stanowiącego rekompensatę doznanej krzywdy, bądź też kwoty wygórowanej, prowadzącej do niestosownego wzbogacenia się tą drogą (por. wyrok SA w Katowicach z 2011-09-29, II AKa 362/11; LEX nr 1102921; wyrok S A w K. z dnia 14 lutego 2008 r.; II AKa 11/08). Analizując zatem apelację pełnomocnika wnioskodawców M. S. i L. S. przez pryzmat powyższych rozważań, stwierdzić należy, iż w gruncie rzeczy zarzucała ona wyrokowi sądu I instancji niedocenienie wszystkich istotnych okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego (tzw. błąd "dowolności"), skutkujące zasądzeniem zadośćuczynienia, które nie jest " odpowiednie" w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a>, jak i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> W tym miejscu wspomnieć wypada, że wedle treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w razie naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego, sąd może przyznać odpowiednią sumę, tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, natomiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1;art. 445 § 2)">art. 445 § 1 i 2 k.c.</a> dotyczy możliwości zasądzenia zadośćuczynienia w razie naruszenia dóbr osobistych enumeratywnie w nim wymienionych, przez co zakres zastosowania normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> pozostaje w stosunku nadrzędności do zakresu zastosowania normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445)">art. 445 k.c.</a>, a co za tym idzie, ta ostatnia ma charakter normy specjalnej i znajduje bezpośrednie zastosowanie w sprawach o naprawienie krzywdy wyrządzonej m.in. rozstrojem zdrowia oraz pozbawieniem wolności. Bez wątpienia jednak, w obu wskazanych przypadkach, ustawa posługuje się określeniem "odpowiedniej" sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia, co ma znaczenie o tyle, o ile krzywda jest następstwem równocześnie, np. wywołania rozstroju zdrowia, jak i naruszenia dóbr osobistych o innym charakterze (w tym niezwiązanych z pozbawieniem wolności). Przechodząc in concerto stwierdzić trzeba, iż Sąd Okręgowy nie tylko prawidłowo ustalił okoliczności relewantne dla rozmiaru krzywdy doznanej przez J. S. w następstwie internowania, ale nadto - wbrew wywodom skarżącego - w należytym stopniu je uwzględnił, zasądzając zadośćuczynienie w łącznej kwocie 60.000 zł. Jego wysokość, w ocenie Sądu Apelacyjnego, żadną miarą nie może być uznana za symboliczną i w należytym stopniu uwzględnia kompensacyjny charakter tego rodzaju świadczenia pieniężnego. Lektura wniesionego środa odwoławczego zdaje się sugerować, iż zadośćuczynienie zasądzono w kwocie 12.000 złotych. Taka kwota z pewnością byłaby nieadekwatna i oczywiście zbyt niska. Nie można jednak zapominać, iż kwotę tę zasądzono łącznie na pięcioro wnioskodawców, co łącznie daje 60.000 złotych za okres niespełna 3 miesięcy internowania – dokładnie 84 dni. Wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd I instancji, oprócz bowiem przesłanek obiektywnych, takich choćby jak długość i warunki pozbawienia wolności J. S., należycie uwzględnił także jego indywidualną sytuację, w tym poczucie bezradności i niesprawiedliwości wynikającego z uwiezienia i osadzenia za działalność niepodległościową w okresie poprzedzającym stan wojenny. Sąd I instancji uwzględnił również okoliczności, iż w rocznice wprowadzania stanu wojennego J. S. zamykał się w swoim pokoju i płakał oraz opowiadał synowi V. o tym co się wtedy działo (k. 80v-81) oraz doznanego przez niego urazu pleców (k. 80v). Sąd okręgowy podkreślił też, iż internowany ani nikt z jego rodziny nie wiedział jak długo będzie trwał okres odosobnienia i jak wszystko się potoczy. W polu widzenia sądu meriti znajdowało się więc poczucie niepewności J. S., zagrożenia, izolacji i osamotnienia oraz wiązany z tym stres i trudne warunki bytowe. Niewątpliwie bowiem represjonowany przebywał w złych warunkach egzystencjonalnych, urągających jego godności, był także źle traktowany w warunkach izolacji, gdzie nie zapewniono mu m.in. odpowiedniej ilości i jakości pożywienia, odzienia, czy opieki medycznej, jednakże i te okoliczności miał na względzie sąd orzekający i nadał im właściwą wagę przy ustalaniu rozmiarów cierpienia wnioskodawcy, w związku z czym zarzuty skarżącego w tym zakresie nie mogły być skuteczne. Podkreślić również należy, iż w uzasadnieniu omawianego środka odwoławczego zawarto również oczywiście nieprawdziwe dane. W sprawie (...) Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie zasądził bowiem znacznie wyższych kwot niż w niniejszej sprawie – zasądził bowiem zadośćuczynienie w wysokości 15.000 złotych za okres tymczasowego aresztowania od (...) r., to jest 86 dni pozbawienia wolności. Stanowi to więc kwotę 4 razy mniejszą niż w niniejszej sprawie, nawet uwzględniając średnie wynagrodzenie w (...) r. wynoszące wówczas 3650 zł, kwota 15.000 złotych stanowiła około 4 średnie miesięczne wynagrodzenie, w (...) r. średnie miesięczne wynagrodzenie wynosiło około 9.000 złotych, w niniejszej sprawie sąd zasądził więc zadośćuczynienie odpowiadające blisko 7 miesięcznym średnim wynagrodzeniom, a więc blisko dwukrotnie większe niż w sprawie, w której – jak twierdzi apelujący – zasądzono „znacznie wyższe kwoty” (k. 111). Co jednak istotniejsze w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie (...) Sąd Apelacyjny w Gdańsku wskazał, iż zadośćuczynienie ma być „odpowiednie”, a więc nie może osiągać wartości nadmiernej w stosunku do doznanej krzywdy oraz musi być utrzymane w rozsądnych granicach i dostosowane do majątkowych stosunków panujących w społeczeństwie. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w pełni podzielę ww. wywody. A w tej sytuacji wielusettysięczne kwoty zadośćuczynienia, których domaga się skarżący muszą być uznane za całkowicie nieprzystające do stosunków majątkowych panujących w polskim społeczeństwie. Reasumując - stwierdzić należy, iż argumenty przedstawione w apelacji miały charakter polemiczny i nie podważały trafności ustalenia przez Sąd Okręgowy odpowiedniej sumy zadośćuczynienia, która uwzględnia wszystkich relewantne okoliczności oraz stopień ich natężenia, mające wpływ na określenie jego wysokości. Wysokość zasądzonej kwoty zadośćuczynienia w istocie oddaje okoliczności podniesione w apelacji, w szczególności czasokres faktycznego pozbawienia wolności (relatywnie niedługi), warunki uwięzienia, a także ujemne przeżycia (strach, rozłąkę, niepewność, ból fizyczny, głód, zimno, które nie wiązały się ze szczególnym udręczeniem wnioskodawcy, nawet biorąc pod uwagę jego konstrukcje psychiczną i indywidualne położenie) oraz negatywne skutki ogólne dla zdrowia psychicznego i fizycznego represjonowanego. Krzywda, jak była o tym mowa na wstępie, ma charakter niemajątkowy i dotyczy w szczególności sfery psychiki danej osoby oraz jej przeżyć wewnętrznych. Nie może jednak służyć do jej ustalenia skrajny subiektywizm stopnia pokrzywdzenia, który zaprezentował skarżący. Taka metoda ważenia krzywdy nie wynika ani z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1;art. 445 § 2)">art. 445 § 1 i 2 k.c.</a>, ani z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 448)">art. 448 k.p.c.</a> Z uwagi na niemierzalny charakter zadośćuczynienia jego wysokość zależy od uznania sędziowskiego i o ile nie jest rażąco zawyżona lub zaniżona, to co do zasady nie powinna być przedmiotem ingerencji w postępowaniu odwoławczym. W ocenie Sądu Apelacyjnego określona przez Sąd Okręgowy kwota 60.0000 zł zadośćuczynienia jest proporcjonalna do doznanej krzywdy, uwzględnia właściwie całokształt okoliczności mających wpływ na jej rozmiar i stanowi rzeczywistą jej rekompensatę. Kwota ta odpowiada kryteriom zadośćuczynienia słusznego, a zarazem nienadmiernego, utrzymanego w rozsądnych granicach, co bynajmniej nie podważa jego funkcji kompensacyjnej - są to bowiem jedynie kryteria pomocnicze. To zaś nie mogło prowadzić do postulowanej w apelacji zmiany. </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Wniosek </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> 2. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w dalszej części dochodzonych roszczeń wnioskodawczyń L. S. i M. S. o zadośćuczynienie; 3. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, </td> <td colspan="4"> zasadny częściowo zasadny X niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku głównego apelacji z powodu niezasadności zarzutów apelacyjnych, co zostało wyżej wyeksplikowane. Wniosek ewentualny był bezprzedmiotowy - warunki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> zd. drugie nie zachodziły. </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="2"> </td> <td colspan="17"> xxx </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> xxx </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> Pkt 1 </td> <td colspan="17"> Przedmiot utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Rozstrzygnięcie o oddaleniu wniosków w pozostałym zakresie w punkcie 2., tj. ponad kwotę zadośćuczynienia zasądzoną w punkcie 1 zaskarżonego wyroku. </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Uwzględniając przedstawione wyżej okoliczności, uznać należało, że rozstrzygnięcie sądu I instancji w tym zakresie było prawidłowe, czego apelujący nie zdołał skutecznie podważyć, a co przesądziło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego wyroku. </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> </td> <td colspan="17"> Przedmiot i zakres zmiany </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> xxx </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> Zwięźle o powodach zmiany </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> xxx </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 1.1. </td> <td colspan="12"> xxx </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="18"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="18"> xxx </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 2.1. </td> <td colspan="12"> Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="18"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="18"> xxx </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 3.1. </td> <td colspan="12"> Konieczność umorzenia postępowania </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="18">  R. le o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia </td> </tr> <tr> <td colspan="18"> xxx </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 4.1. </td> <td colspan="12"> xxx </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="18"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="18"> xxx </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> xxx </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 5.4. Inne rozstrzygnię cia zawarte w wyroku </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="14"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> </td> <td colspan="14"> xxx </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 6. KOSZTY PROCESU </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="14"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Pkt 2 i 3. </td> <td colspan="14"> Uwzględniając dyspozycję art. 13 ustawy lutowej w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 634)">art. 634 k.p.k.</a> kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążono Skarb Państwa, w tym - z uwagi na fakt korzystania przez wnioskodawców w postępowaniu odwoławczym z pomocy prawnej pełnomocnika ustanowionego z wyboru (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 616;art. 616 § 1;art. 616 § 1 pkt. 2)">art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k.</a>) - na podstawie przepisów § 1, § 11 ust. 6, § 15 ust. 1 i 3, § 16 rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), zasądzono na rzecz wnioskodawcy zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym w kwotach po 240 zł. </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> 7. PODPIS </td> </tr> <tr> <td colspan="19"> R. K. P. M. I. P. </td> </tr> </table>