I OPP 39/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Stowarzyszenia [...] w K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 42/07 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego K. [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. stwierdzić przewlekłość postępowania; 2. przyznać skarżącemu Stowarzyszeniu [...] w K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie) kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych. UZASADNIENIE W dniu 18 kwietnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...] w K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego K. [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią organu na tę skargę. Następnie w dniu 10 maja 2007 r. Prokuratura Rejonowa K. [...] uzupełniła nadesłane uprzednio akta sprawy dosyłając kserokopię dodatkowego dokumentu. Zarządzeniem z dnia 10 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyznaczył w przedmiotowej sprawie termin rozprawy na dzień 3 września 2007 r. Na posiedzeniu w dniu 3 września 2007 r. z powodu usprawiedliwionej nieobecności sędziego sprawozdawcy odroczono rozprawę. Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o wskazanie nowego terminu w przeciągu kilku najbliższych dni, tylko termin ten ustalił na dzień 18 października 2007 r. Na posiedzeniu w dniu 18 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał wyrok, w którym oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w K. W dniu 21 września 2007 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...] w K. na przewlekłość postępowania przed tym sądem wojewódzkim. W powyższej skardze podkreślono, iż zgodnie z treścią art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198 ze zm.) sąd administracyjny powinien skargę rozpoznać w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpowiedzią organu na skargę, natomiast w przedmiotowej sprawie "pierwszy termin rozprawy wyznaczono na dzień przypadający w terminie czterech miesięcy od dnia usunięcia wszelkich przeszkód do rozpatrzenia sprawy". Strona skarżąca podkreśliła również, że Sąd wyznaczając termin drugiego posiedzenia na dzień 18 października 2007 r. nie wziął pod uwagę zgłoszonych przez nią zastrzeżeń i kolejny raz zlekceważył termin 30 dni przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie przewlekłości niniejszego postępowania sądowego, nakazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wyznaczenie terminu posiedzenia na dzień "przypadający w okresie 2 dni od otrzymania rozstrzygnięcia NSA w niniejszej sprawie" oraz o zasądzenie na jego rzecz kwoty 10 000 zł. Pismem z dnia 7 listopada 2007 r. Stowarzyszenie [...] w K. uzupełniło powyższą skargę na przewlekłość o dodatkowy zarzut naruszenia przez sąd wojewódzki art. 7 ustawy z dnia17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843) poprzez podjęcie przez Sąd czynności sądowych już po wniesieniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga Stowarzyszenia [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. – o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. nr 179, poz. 1843 – zwaną dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnienia przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Skarga Stowarzyszenia [...] w K. na przewlekłość postępowania dotyczy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie prowadzonej ze skargi na bezczynności organu w zakresie obowiązku udzielenia informacji publicznej. Stosownie do treści art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) dla spraw tego typu ustawodawca przewidział 30-dniowy termin do rozpatrzenia skargi, liczony od dnia otrzymania przez Sąd akt wraz z odpowiedzią na skargę. Termin ten ma zastosowanie, o ile skarga nie wymaga usunięcia braków formalnych oraz gdy nie ma konieczności podjęcia innych czynności sądowych jeszcze przed wyznaczeniem rozprawy np. rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy od momentu kiedy skarga może zostać skierowana do rozpoznania wojewódzki sąd administracyjny powinien w terminie 30 dni wydać w jej przedmiocie rozstrzygnięcie. Powyższy termin ma charakter instrukcyjny i stanowi jedynie środek dyscyplinujący sąd do możliwie najszybszego rozpoznania spraw tej kategorii. Jeżeli zatem sąd termin ten nieznacznie przekroczy lub owo przekroczenie ma uzasadnione powody, to czynienie z tego powodu zarzutów sądowi jest nieuprawnione. W rozpoznawanej sprawie należy jednak podzielić stanowisko strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dopiero po upływie dwóch miesięcy od skompletowania akt administracyjnych wydał zarządzenie w przedmiocie skierowania sprawy na rozprawę (tj. w dniu 10 lica 2007 r.), przy czym termin posiedzenia wyznaczył na dzień 3 września 2007 r. tj. niemalże po upływie kolejnych dwóch miesięcy. Rozprawę w dniu 3 września 2007 r. z powodów usprawiedliwionej i losowej nieobecności sędziego sprawozdawcy odroczono, jednakże i tym razem wyznaczono ponad miesięczny termin kolejnego posiedzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – jak bezsprzecznie wynika z protokołu rozprawy z dnia 3 września 2007 r. -nie uwzględnił wniosku Stowarzyszenia [...] o przyśpieszenie rozpoznania skargi, mimo iż strona skarżąca zwracała uwagę na przedmiot tej skargi oraz ustawowy termin 30 dni do jej rozpoznania. W efekcie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie wydano dopiero w dniu 18 października 2007 r., czyli po upływie ponad pięciu miesięcy od chwili, kiedy sprawa nadawała się już do rozpoznania (tj. od dnia 10 maja 2007 r.). Powyższe "opóźnienie" wynika oczywiście częściowo z okoliczności niezawinionych przez Sąd tj. z faktu nieobecności na pierwszej rozprawie sędziego sprawozdawcy z powodu nagłych przyczyn losowych. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie naruszył cytowany art. 21 pkt. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazując stosunkowo odległe jak na specyfikę tego postępowania terminy kolejnych posiedzeń, a w szczególności zwlekając dwa miesiące ze skierowaniem niniejszej sprawy do rozpoznania na rozprawie. Wobec powyższego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie w rozpoznawanej sprawie trwało dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a toku tego postępowania naruszono przepis szczególny nakazujący rozpoznanie sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej w ustawowo określonym terminie 30 dni. Nastąpiła zatem przewlekłość postępowania. Przewlekłość ta nie ma jednak rażącego charakteru, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając wniosek strony o zasądzenie z tego tytułu kwoty pieniężnej, za stosowną sumę uznał 500 zł. Ponadto znaczenie ma fakt, iż w niniejszej sprawie zapadł już wyrok, a zatem skarga Stowarzyszenia [...] została już rozpoznana. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez sąd wojewódzki art. 7 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki należy podkreślić, iż rozpoznawaną skargę na przewlekłość postępowania Stowarzyszenie [...] w K. złożyło już po pierwszym posiedzeniu sądu, na którym to wyznaczony został drugi termin rozprawy. W takiej sytuacji zasada ekonomi procesowej i szybkości postępowania zwłaszcza w związku ze szczególną regulacją wynikającą z art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wymagały uprzedniego rozpoznania sprawy. Dlatego też powyższy zarzut należy uznać za bezzasadny. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. – o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843), postanowił jak w sentencji.