II OSK 671/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz /spr./ sędzia NSA Jacek Chlebny Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 810/06 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 810/06 oddalił skargę M. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. G. choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia kwasem siarkowym lub jego następstw wymienionej w poz. 1/27 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji ze względu na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i naruszenie art. 10 k.p.a. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. na podstawie art. 104 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ponownie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. G. choroby zawodowej wymienionej w poz. 1/27 wykazu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że M. G. w latach 1986-2000 pracując jako ślusarz remontowy w "E." w B. miał kontakt z kwasem siarkowym, uznano więc, że pracował w warunkach ryzyka powstania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia lub następstw zatrucia spowodowanych przez kwas siarkowy. Dalej wskazano, że M. G. był badany przez lekarzy dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Sosnowcu oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu), którzy w konkluzjach swoich orzeczeń nie rozpoznali u niego objawów ani następstw zatrucia zawodowego kwasem siarkowym. Z tych względów organ uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. G. wyraził wątpliwość co do słuszności powyższej decyzji, skoro oparto ją o orzeczenie, w którym zawarto nieprawdziwe stwierdzenie, iż nie podawał uporczywego kaszlu z odksztuszaniem, na dowód czego załączył zaświadczenie z poradni chorób płuc i gruźlicy. W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę wyrokiem z dnia 1 grudnia 2006 r. podniósł, że stosownie do § 2 ust. 1 powołanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezpośrednio lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Podstawę wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Sąd I instancji podkreślił, iż jednym z warunków koniecznych dla stwierdzenia choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W związku z powyższym skarżący był badany w dwóch takich jednostkach medycznych (w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu - orzeczenie z dnia 7 stycznia 2005 r. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu - orzeczenie z dnia 11 maja 2005 r.), które zgodnie nie rozpoznały u niego choroby zawodowej w postaci przewlekłego zatrucia kwasem siarkowym lub jego następstw wymienionej w poz. 1/27 wykazu chorób zawodowych. Lekarze placówki I stopnia w oparciu o badanie podmiotowe i przedmiotowe, wykonane badania czynnościowe układu oddechowego, badania laboratoryjne krwi nie stwierdzili objawów ani następstw przewlekłego zatrucia kwasem siarkowym. Również lekarze Instytutu w oparciu o całokształt obserwacji klinicznej oraz wyniki badań nie znaleźli podstaw do rozpoznania objawów ani następstw przewlekłego zatrucia kwasem siarkowym. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że u badanego nie stwierdzono cech niewydolności oddechowej, swoistej nadreaktywności skurczowej oskrzeli w próbie farmakodynamicznej z histaminą. Jak wskazano, nie zaobserwowano zmian spastycznych w oskrzelach w trakcie pobytu badanego na obserwacji szpitalnej. Stwierdzono natomiast w badaniu laryngologicznym przewlekły stan zapalny zatok szczękowych, przewlekłe proste zapalenie błony śluzowej gardła i krtani oraz czynnościowe zaburzenia emisji głosu. W orzeczeniu uzupełniającym z dnia 25 października 2005 r. wydanym na skutek uzupełnienia danych o narażeniu lekarze Instytutu podtrzymali uprzednio zawarte stanowisko, nie stwierdzając u skarżącego choroby w obrębie dróg oddechowych, która odpowiadałaby skutkom klinicznym narażenia zawodowego na kwas siarkowy. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 1/27 wykazu chorób zawodowych. Tylko bowiem rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych przez właściwą do tego placówkę służby zdrowia upoważnia organy sanitarne obu instancji do badania przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej. Odpowiadając na zarzuty skargi Sąd stwierdził, że skarżący był badany w dwóch jednostkach diagnostycznych, a orzeczenia tych jednostek, w tym orzeczenie uzupełniające zawierają zbieżne stanowiska znajdujące wsparcie w wynikach przeprowadzonych badań. Odnosząc się do złożonego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego z dnia 19 grudnia 2005 r. wyjaśniono, że w przepisach omawianego rozporządzenia wymienione są jednostki wyłącznie uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej. Oznacza to, że opinia lekarska innej jednostki służby zdrowia i to niespełniająca żadnych wymogów formalnych, nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1488/04, publ. LEX 166671). Mając na uwadze przedstawione wcześniej okoliczności oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. G. złożył skargę kasacyjną, domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego - § 8 ust. 1 w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach polegające na wydaniu przez właściwych inspektorów sanitarnych decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skarżącego w oparciu o orzeczenia lekarzy uprawnionych jednostek medycznych: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu - orzeczenie z dnia 7 stycznia 2005 r., wydanego bez dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Przychodnia Chorób Zawodowych w Sosnowcu - orzeczenie z dnia 11 maja 2005 r. i orzeczenie uzupełniające z dnia 25 października 2005 r. wydanego bez dokumentacji przebiegu zatrudnienia skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż jak wynika z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego nr 101762 o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu orzeczenie to zostało wydane jedynie w oparciu o przeprowadzone badania podmiotowe i przedmiotowe, wykonane badania częściowe układu oddechowego, badania laboratoryjne krwi. Orzekający lekarz nie uwzględnił natomiast dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Również i orzeczenie lekarskie nr 131/05/CHZ CHZ Wew o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, jak i orzeczenie uzupełniające wydane zostały w oparciu o niepełną dokumentację. Jak bowiem wynika z uzasadnienia orzeczenia podstawą jego wydania był całokształt obserwacji klinicznej, w tym wyniki badań oceniających stan czynnościowy układu oddechowego oraz badanie przedmiotowe i podmiotowe, a także dane o narażeniu zawodowym. Orzeczenie to nie zostało oparte na dokumentacji przebiegu zatrudnienia skarżącego. Natomiast zostało oparte na wywiadzie środowiskowym, z którego wynikało jedynie, że skarżący w latach 1986-2004 pracował w "E" S.A. w B. (dawna Fabryka Akumulatorów) jako ślusarz i monter ogniw. Wywiad taki jednakże nie stanowi dokumentacji przebiegu zatrudnienia skarżącego. Obydwa orzeczenia lekarskie wydane zostały bez całości dokumentacji, którą lekarze winni brać pod uwagę wydając swoje orzeczenia, a zatem z naruszeniem § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Właściwy inspektor sanitarny wydał decyzję na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wydanym z naruszeniem § 6 ust. 1 rozporządzenia, tym samym również jego decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Uczestnik postępowania "E" S.A. w B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, za wyjątkiem sytuacji, gdy stwierdzi nieważność postępowania, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Oznacza to, że zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną poprzez wskazanie podstaw kasacyjnych. Winny one zawierać zarzut naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określenie sposobu jego naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego należy również wykazać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Precyzyjne przytoczenie podstaw kasacyjnych ma istotne znaczenie, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać, czy Sąd I instancji nie naruszył również innych przepisów niż wskazane wyraźnie w skardze kasacyjnej. We wniesionej w sprawie niniejszej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego - § 8 ust. 1 w związku z § 6 ust. 1 powołanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Naruszenie to miało polegać - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - na wydaniu przez właściwych inspektorów sanitarnych decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skarżącego w oparciu o orzeczenia lekarzy uprawnionych jednostek medycznych wydane bez wskazanej przez autora skargi kasacyjnej dokumentacji. Wobec tak sformułowanego zarzutu zauważyć należy, że chociaż skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego sporządzona została przez profesjonalnego pełnomocnika nie czyni ona w pełni zadość wymaganiom ustawowym wynikającym z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., gdyż nie zostało w niej wskazane czy zarzut dotyczy błędnej wykładni, czy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zapadł z naruszeniem prawa, odwołano się ponadto do § 2 ust. 1 i § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mogły być uznane za uzasadnione. Podstawowe znaczenie ma w rozpoznawanej sprawie okoliczność czy M. G. cierpi na chorobę zawodową wymienioną w pozycji 1/27 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych..., to jest przewlekłe zatrucie kwasem siarkowym lub jego następstwa. Schorzenie takie nie zostało u skarżącego rozpoznane nie tylko w toku specjalistycznych badań przeprowadzonych przez uprawnione do tego placówki medyczne, których opinia zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia ma charakter wiążący przy rozpoznawaniu chorób zawodowych, ale również nie wskazano na jej wystąpienie w złożonym przez skarżącego zaświadczeniu lekarskim z dnia 19 grudnia 2005 r. Należy przy tym zauważyć, że opinia innej jednostki służby zdrowia, niż jednostka wskazana w przepisach dotyczących rozpoznania chorób zawodowych, niespełniająca wymogów formalnych, nawet w sytuacji, gdyby jej treść była odmienna niż w sprawie niniejszej nie mogłaby stanowić podstawy do kwestionowania opinii uprawnionych jednostek służby zdrowia. Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia do rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest jednoczesne wystąpienie dwóch przesłanek - pracy w warunkach narażających na zachorowanie i stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia. Narażenie zawodowe na zachorowanie na chorobę wskazaną w pozycji 1/27 wykazu jest w sprawie bezsporne, jednakże okoliczność ta, w sytuacji braku rozpoznania u M. G. tej choroby, była niewystarczająca do stwierdzenia choroby zawodowej, zasadnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] za zgodną z prawem. Z przedstawionych względów skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.