I C 1527/24

<p>Sygn. akt I C 1527/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 7 sierpnia 2025 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>protokolant sądowy Monika Atałap</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 roku w Gliwicach</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. P.</span>, <span class="anon-block">K. P.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  umarza postępowanie w ograniczonej części żądania pozwu;</p> <p>2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;</p> <p>3.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.700 ( dwa tysiące siedemset ) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku;</p> <p>4.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2.700 ( dwa tysiące siedemset ) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku;</p> <p>5.  poleca zwrócić powodowi kwotę 2.473 (dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt trzy) złotych tytułem zwrotu połowy uiszczonej opłaty od pozwu.</p> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> <p>Sygn. akt I C 1527/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyroku z dnia 7 sierpnia 2025 roku</p> <p>Powód <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniósł o zasądzanie solidarnie od pozowanych <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">K. P.</span> na swoją rzecz kwoty 100.100,01 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 13 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, ewentualnie po połowie tej kwoty od każdego z pozwanych, na wypadek uznania przez Sąd, że brak jest podstaw do solidarnej odpowiedzialności. Niezależnie od powyższego domagał się także zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Powód wniósł nadto o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa pozwanych, aktualnie rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny w Katowicach (sygn. akt V ACa 15/23), w której podniesiono zarzut nieważności umowy kredytu. Uzasadniając swoje stanowisko, powód wskazał, że strony zawarły umowę kredytu, na podstawie której bank wypłacił pozwanym kapitał w wysokości 100.100,01 zł, a pozwani przez określony czas dokonywali spłat rat zgodnie z harmonogramem. Pozwani wystąpili jednak w odrębnym procesie z żądaniem stwierdzenia nieważności umowy. Sąd pierwszej instancji przychylił się do ich stanowiska, jednak sprawa pozostaje w toku postępowania apelacyjnego, co przesądza o konieczności zawieszenia niniejszego postępowania do czasu jej prawomocnego rozstrzygnięcia. Zdaniem powoda, niezależnie od wyniku tamtej sprawy, w razie ustalenia nieważności umowy pozwani zobowiązani są do zwrotu otrzymanego od banku kapitału, gdyż skutkiem nieważności umowy jest obowiązek rozliczenia świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej na zasadach przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> </p> <p>Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu. Wskazali, że roszczenie powoda jest bezzasadne i przedwczesne, ponieważ sprawa o stwierdzenie nieważności umowy kredytu pozostaje w toku przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, a powód wciąż traktuje umowę jako ważną i oczekuje jej wykonywania. Podnieśli, że kapitał został już w całości spłacony, a nawet nadpłacony – łącznie przekazali bowiem bankowi 102.777,45 zł co wyklucza zasadność dalszych żądań. Niezależnie od tego, pozwani powołali się na teorię salda, zgodnie z którą w razie stwierdzenia nieważności umowy rozliczeniu podlega jedynie różnica pomiędzy wypłaconym kapitałem a sumą dokonanych spłat, która w tej sprawie jest korzystna dla kredytobiorców. Ponadto zgłosili zarzut potrącenia, wskazując, że przysługuje im wobec banku wierzytelność z tytułu nienależnych świadczeń przewyższająca wysokość roszczenia powoda. W konsekwencji uznali, że powództwo winno zostać oddalone jako bezzasadne i całkowicie zaspokojone.</p> <p>W toku procesu Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r. zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o ustalenie nieważności umowy kredytu (V ACa 15/23). Po umorzeniu apelacji banku w tej sprawie i uprawomocnieniu się wyroku stwierdzającego nieważność umowy, postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r.</p> <p>Pismem z dnia 6 sierpnia 2025 r. bank cofnął powództwo w zakresie dochodzenia kwoty 100.100,01 zł, podtrzymując roszczenie jedynie co do odsetek ustawowych od tej kwoty za okres od 13 sierpnia 2024 r. do 12 grudnia 2024 r. oraz kosztów procesu.</p> <p>Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił</strong> </p> <p>W dniu 28 maja 2007 r. <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">K. P.</span> zawarli z <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> – poprzednikiem prawnym powoda, umowę kredytu hipotecznego dla osób fizycznych <span class="anon-block"> (...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span>. Zgodnie z jej treścią bank udzielił pozwanym kredytu w kwocie 100.100 zł, waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego (CHF), na okres 360 miesięcy. Wartość kredytu wyrażona w walucie waloryzacyjnej, według kursu kupna walut z tabeli kursowej banku z dnia 22 maja 2007 r., wynosiła 44.809,52 CHF. Celem kredytu było finansowanie prac remontowych domu położonego w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Kredyt zabezpieczono hipoteką kaucyjną w kwocie 150.150 zł na wskazanej nieruchomości. Bank uruchomił kredyt i w dniu 6 czerwca 2007 r. dokonał przelewu kwoty 100.100,01 zł na rachunek pozwanych. Pozwani rozpoczęli spłatę zobowiązania zgodnie z harmonogramem i dokonywali spłat rat kapitałowo–odsetkowych. Do dnia 30 lipca 2024 r. uiścili na rzecz banku łącznie 102.777,45 zł.</p> <p>W dniu 26 maja 2022 r. <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">K. P.</span> wytoczyli przeciwko <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> powództwo o ustalenie nieważności umowy kredytu (sprawa I C 454/22). Wyrokiem z dnia 19 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił, że umowa kredytu hipotecznego <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> jest nieważna. Apelacja banku od powyższego wyroku została umorzona postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 stycznia 2025 r., sygn. akt V ACa 15/23. Tym samym wyrok ustalający nieważność umowy stał się prawomocny.</p> <p>Po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia w sprawie I C 454/22, bank pismami z dnia 22 czerwca 2024 r. wezwał oboje pozwanych do zapłaty kwoty 100.100,01 zł w terminie jednego miesiąca, wskazując, iż roszczenie to wynika z obowiązku zwrotu wartości kapitału wypłaconego w ramach nieważnej umowy.</p> <p>Pozwani w odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 30 lipca 2024 r. zakwestionowali zasadność roszczenia, wskazując, że uiścili już na rzecz banku 102 777,45 zł, a więc kwotę przewyższającą wartość dochodzonego kapitału, i wezwali bank do zapłaty tej sumy.</p> <p>Następnie, pismem z dnia 12 grudnia 2024 r., złożyli oświadczenie o potrąceniu wierzytelności przysługującej bankowi w kwocie 100.100,01 zł z ich własną wierzytelnością wobec banku z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 102.777,45 zł. Wskazali, że w konsekwencji potrącenia obie wierzytelności uległy umorzeniu do wysokości niższej z nich.</p> <p>Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody w postaci dokumentów, które podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 243(2))">art. 243^{<!-- -->2} k.p.c.</a> Prawdziwość oraz autentyczność dokumentów nie została zakwestionowana przez żadną ze stron.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył</strong> </p> <p>W pierwszej kolejności wskazać należy, że cofnięcie powództwa przez stronę powodową w zakresie należności głównej skutkowało – stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355;art. 355 § 1)">art. 355 § 1 k.p.c.</a> – umorzeniem postępowania w tej części. Przedmiotem dalszego rozpoznania pozostało wyłącznie żądanie odsetek ustawowych od kwoty 100.100,01 zł oraz kwestia rozliczenia kosztów procesu.</p> <p>Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 79 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych powodowi przysługuje zwrot połowy uiszczonej opłaty od pozwu w przypadku cofnięcia powództwa przed rozpoczęciem rozprawy, z potrąceniem opłaty minimalnej w wysokości 30 zł, dlatego Sąd polecił zwrócić powodowi kwotę 2.473 zł o czym wyrzekł w pkt 5. wyroku.</p> <p>Roszczenie powoda o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie nie zasługiwało na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, pozew został wniesiony 19 listopada 2024 r., a jego odpis doręczono pozwanym w dniu 6 grudnia 2024 r. Już w dniu 12 grudnia 2024 r. pozwani złożyli skuteczne oświadczenie o potrąceniu.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a>, gdy dwie osoby są względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym. Skutek potrącenia określa <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 2)">art. 498 § 2 k.c.</a>, zgodnie z którym obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.</p> <p>W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że potrącenie ma charakter czynności materialnoprawnej o skutku podobnym do spełnienia świadczenia. Jego funkcją jest uproszczenie rozliczeń pomiędzy stronami stosunku prawnego i uniknięcie konieczności dwustronnego spełniania świadczeń. Potrącenie stanowi zatem swoistą formę wykonania zobowiązania – po złożeniu skutecznego oświadczenia prowadzi do umorzenia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.</p> <p>Warunkiem skuteczności potrącenia jest, aby wierzytelności były wzajemne, jednorodzajowe, wymagalne i zaskarżalne. W niniejszej sprawie wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Po stronie banku istniała wierzytelność o zwrot kapitału kredytu, zaś po stronie pozwanych wierzytelność o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu. Obie wierzytelności miały charakter pieniężny, były wymagalne oraz mogły być dochodzone przed sądem.</p> <p>Należy również wskazać, że potrącenie – jako instytucja prawa materialnego – ma charakter jednostronnej czynności prawnej, dochodzącej do skutku przez samo złożenie drugiej stronie oświadczenia woli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499 k.c.</a>). Dla skuteczności potrącenia nie jest konieczna zgoda wierzyciela ani akceptacja sądu. Wystarczające jest złożenie oświadczenia drugiej stronie w sposób, który umożliwia zapoznanie się z jego treścią. W niniejszej sprawie pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu już w dniu 12 grudnia 2024 r., tj. w kilka dni po doręczeniu im odpisu pozwu.</p> <p>Skutek potrącenia ma charakter wsteczny (ex tunc) i następuje z dniem, w którym spełnione zostały przesłanki ustawowe, a więc z dniem, gdy obie wierzytelności stały się wymagalne. W konsekwencji, skoro wierzytelność banku z tytułu zwrotu kapitału oraz wierzytelność pozwanych o zwrot świadczeń nienależnych były wymagalne, to dokonane potrącenie doprowadziło do ich wzajemnego umorzenia.</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1;art. 498 § 2)">art. 498 § 1 i 2 k.c.</a> wskutek złożonego oświadczenia doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Skoro więc roszczenie powoda zostało w całości skompensowane, brak było podstaw do przyjęcia, że po stronie pozwanych powstał stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia, który mógłby uzasadniać naliczenie odsetek ustawowych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a>).</p> <p>Na ocenę zasadności roszczenia powoda wpływ miało również wcześniejsze prawomocne rozstrzygnięcie wydane w sprawie o sygn. I C 454/22. Wyrokiem z dnia 19 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił nieważność spornej umowy kredytu, a apelacja od tego orzeczenia została prawomocnie umorzona przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w dniu 31 stycznia 2025 r. Prawomocne orzeczenie ma moc wiążącą (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a>) i stanowi prejudykat w niniejszym postępowaniu.</p> <p>Skoro umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną, powodowy bank musiał liczyć się z tym, że dochodzenie roszczeń z tej umowy będzie wiązało się z obowiązkiem ponoszenia kosztów, podtrzymywanie roszczeń do ostatniej chwili – aż do cofnięcia pozwu w dniu 6 sierpnia 2025 r., tj. na dzień przed rozprawą – nie może skutkować obciążeniem pozwanych obowiązkiem zapłaty odsetek ani kosztów procesu.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a>, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało oddalone w całości, wobec czego powód jako strona przegrywająca obowiązany jest zwrócić pozwanym poniesione przez nich koszty procesu. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanych w wysokości 5.400 zł, ustalone według § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Mając na uwadze, że pozwani pozostają w związku małżeńskim, a ich obrona była tożsama i wspólna, Sąd – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą – rozdzielił te koszty po połowie, zasądzając od powoda na rzecz każdego z pozwanych kwotę po 2.700 zł.</p> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> </div>