IV SA/Po 972/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r. (znak [...]) dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na działce nr [...] w m. [...] T. W., reprezentowany przez S. W., wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r., [...], o odmowie ustalenia na rzecz S. W. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo- biurowej na terenie działki nr ewid. [...], w m. [...], gm. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając złożony wniosek wskazało, że zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 256 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Następnie Kolegium wskazało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...], uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r., znak [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie Kolegium postępowanie nieważnościowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania, a wniosek o stwierdzenie nieważności może dotyczyć zarówno decyzji ostatecznej, jak i nieostatecznej. Jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, np. takich, gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne. W niniejszej sprawie zaistniały przeszkody przedmiotowe uniemożliwiające prowadzenie postępowania albowiem wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego dotyczył decyzji organu I instancji uchylonej w postępowaniu odwoławczym. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r. dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na działce nr [...] w m. [...] Jak prawidłowo wskazał organ, w myśl art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym dokonano interpretacji tego przepisu, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 oraz powołane w nim orzecznictwo, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela argumentację Kolegium, że pod pojęciem "inne uzasadnione przyczyny" należy również rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, to jest, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć należy, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji organu I instancji, która została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 r., znak [...] Oznacza to, że skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, która nigdy nie podlegała wykonaniu. Pamiętać bowiem należy, że stosownie do treści art. 130 § 1 i 2 K.p.a., przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Sąd podziela stanowisko organu, że nie można skutecznie wnieść o stwierdzenie nieważności decyzji, która nie dość, że nie pozostaje już w obrocie prawny (została wyeliminowana decyzją organu II instancji), to jeszcze nie wywołała żadnych skutków faktycznych (nie podlegała wykonaniu). Złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji wyczerpuje przesłanki "innej uzasadnionej przyczyny", o jakiej mowa w art. 61a § 1 K.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.