IV SA/Po 40/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As.sąd Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/D.Rzyminiak-Owczarczak UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] 05.2006 r. Sąd Rejonowy w P. przesłał do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta P. (dalej jako: Wydział Komunikacji) odpis prawomocnego wyroku z dnia [...] 11.2005 r., celem wykonania punktu IV-go, w którym orzeczono wobec G. S. zakaz prowadzenia osobowych pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 (jednego roku). Po otrzymaniu pisma pełnomocnika Strony z dnia [...] 08.2006 r., w którym sformułowano oczekiwanie ścisłego wykonania ww. wyroku i przesłaniu do Wydziału Komunikacji w dniu [...] 08.2006 r. prawa jazdy kategorii B, C i D, Prezydent Miasta P. w dniu [...] 09.2006 r. wydał, wskazując jako materialnoprawną podstawę art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r., nr 90, poz. 557 ze zm. – dalej jako: kkw) decyzję [...], orzekając wobec G. S. cofnięcie uprawnienia kategorii B nr [...] do dnia [...] 08.2007 r. i nadając ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu powołano się na wyrok Sądu Rejonowego w P. i wskazano, że orzeczono w nim ww. zakaz na okres 1 roku, tj. od dnia [...] 08.2006 r. do dnia [...] 08.2007 r. W tym samym dniu, tj. [...] 09.2006 r., Prezydent Miasta P. zawiadomił Stronę, Sąd i Komendę Miejską Policji o wykonaniu środka karnego, wskazując jako początek odbywania orzeczonej kary dzień [...] 04.2006 r. a jako koniec dzień [...] 04.2007 r. W odwołaniu od ww. decyzji, pełnomocnik Strony zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na pozbawieniu Mandanta wszystkich uprawnień z kategorii B, w szczególności możliwości kierowania innymi niż osobowe pojazdami, podczas gdy wyrokiem Sądu orzeczono wobec Strony zakaz prowadzenia osobowych pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 (jednego roku). Pismem z dnia [...] 09.2006 r. pełnomocnik Strony zwrócił się do Wydziału Komunikacji z wnioskiem o wydanie nowego prawa jazdy obejmującego uprawnienia kategorii A i C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej jako: SKO) decyzją z dnia [...] 10.2006 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się w uzasadnieniu m. in. na art. 182 kkw, art. 88 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm. – dalej jako: prd) oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., nr 24, poz. 215 ze zm. - dalej jako: rozporządzenie). Organ podniósł, iż w jego ocenie ww. przepis § 13 nie może być interpretowany w oderwaniu od art. 88 prd. Organ podkreślił, że prd nie przewiduje możliwości rozdzielenia uprawnień wchodzących w skład danej kategorii prawa jazdy. Organ dodał, że pozostawienie Stronie prawa jazdy kat. B, obejmującego również uprawnienie do kierowania pojazdem osobowym - objęte zakazem, byłoby rażącym naruszeniem art. 182 kkw i faktycznie prowadziłoby do niewykonania zakazu. W skardze pełnomocnik Strony zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 182 kkw, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, pozbawiającej Mandanta wszystkich uprawnień wynikających z kategorii B, podczas gdy wyrokiem Sądu orzeczono wobec Strony zakaz prowadzenia osobowych pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 (jednego roku). W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania. Jako argumenty wskazano te wcześniej podniesione (głównie w odwołaniu), a także odniesiono się negatywnie do argumentu organu II instancji. Podkreślono zwłaszcza, że organ I instancji, pozbawiając Stronę wszystkich uprawnień z kategorii B "(...) bezprawnie wydał rozstrzygnięcie surowsze od wyroku sądowego (...)". W tym miejscu powołano się na art. 434 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r., nr 89, poz. 555 ze zm. – dalej jako: kpk), formułujący zakaz pogarszania sytuacji oskarżonego. W skardze podnosi się także "(...) rażący brak spójności (...)" między postępowaniem Sądu, który rozdziela uprawnienia wchodzące w skład danej kategorii prawa jazdy oraz rozumowaniem SKO, które twierdzi, że prd nie przewiduje takiej możliwości. W odpowiedzi na skargę powtórzono argumenty podniesione w decyzji SKO i wniesiono o oddalenie skargi. W piśmie uzupełniającym do skargi z dnia 30.05.2007 r., wskazano kolejny argument przemawiający za uchyleniem decyzji organu I instancji przez SKO. Chodzi o niewłaściwe ustalenie w decyzji okresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów: do dnia [...] 08.2007 r. zamiast do dnia [...] 04.2007 r. W piśmie tym powołano się na art. 43 § 2 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., nr 88, poz. 553 ze zm. – dalej jako: kk) i okoliczność, że Sąd w wyroku nie nałożył obowiązku zwrotu dokumentu. Konkludując, stwierdzono, że organ nie miał prawa samowolnie ustalić początkowego terminu obowiązywania zakazu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna 1. Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały do niego przepisy prawa materialnego. Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji nie naruszyły nadto prawa procesowego. 2. W niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Spór dotyczy w istocie interpretacji przepisów prawa, głównie zastosowanych przez organy administracyjne: art. 182 § 2 kkw, a także art. 88 prd i § 13 rozporządzenia oraz art. 43 § 2 kk. Według Skarżącego, organy niewłaściwie rozumieją znaczenie ww. przepisów i w związku z tym podjęte decyzje, jako sprzeczne z obowiązującym prawem, nie powinny ostać się w obrocie. Skarżący wskazuje na dwie wady decyzji organu I instancji i – wobec jej utrzymania w mocy – także decyzji SKO. Pierwsza to orzeczenie cofnięcia wszystkich uprawnień kategorii B nr [...], w tym też możliwości kierowania innymi niż osobowe pojazdami, podczas gdy wyrokiem Sądu orzeczono wobec Strony zakaz prowadzenia osobowych pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 (jednego roku). Druga wada dotyczy ustalenia w decyzji okresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów: do dnia [...] 08.2007 r., tj. po upływie roku od zwrotu prawa jazdy do organu, zamiast do dnia [...] 04.2007 r., czyli po upływie roku od uprawomocnienia się wyroku. Sąd nie może zaakceptować sposobu rozumowania Skarżącego, gdyż oznaczałoby to uchybienie wielu regułom interpretacyjnym prawa, prowadzącym w efekcie do tego, że sądowy zakaz prowadzenia osobowych pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 (jednego roku) nie byłby wykonany. Zdaniem Sądu, należy tak interpretować odnośnie przepisy i organy winny tak je stosować, by decyzja podjęta na podstawie art. 182 § 2 kkw realnie czyniła zadość orzeczonemu zakazowi, a nie tylko pozornie. 3. W związku z pierwszą kwestią, tj. zakresem uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wskazanych w wyroku i w decyzji, to zarówno wymieniony art. 182 § 2 kkw, jak i art. 88 prd łącznie z § 13 rozporządzenia należy interpretować z wykorzystaniem reguł celowościowych (funkcjonalnych), a także systemowych. Zakaz, o którym mowa w art. 42 § 1 kk ma uniemożliwić prowadzenie przez sprawcę przestępstwa pojazdów, "w szczególności, jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji", przez wskazany okres, co najmniej 1 (jeden) rok (art. 43 § 1 kk). W związku z powyższym pozostaje ugruntowany kierunek interpretacji art. 42 § 2 kk, zgodnie z którym, "w zakres orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, w pierwszej kolejności, powinno wchodzić uprawnienie do prowadzenia pojazdu tego typu, którym sprawca dopuścił się przestępstwa" (np. wyrok Sądu Najwyższego [dalej jako: SN] z dnia 10.01.2007 r., III KK 437/06, OSNKW 2007/3/29). Równocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że prd "(...) wiąże określone kategorie z dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym (zob. art. 88 i nast.). Jest więc podział praw jazdy na kategorie, nie zaś podział pojazdów mechanicznych na takie kategorie. Dlatego użycie formuł zawartych w art. 88 tej ustawy przy orzekaniu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju może być tylko odpowiednie, np. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych w art. 88 ust. 1 pkt 3 (uprawnienie do kierowania którymi stwierdza prawo jazdy kategorii B)". (vide: wyrok SN z dnia 06.07.2006 r., IV KK 144/06, LEX nr 188399). W tym kontekście Sąd stwierdza, że organ administracji właściwy do wykonania wyroku w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, działając na podstawie art. 182 kkw, związany jest przepisami normującymi ruch drogowy, w tym art. 88 prd, zaś według tego przepisu, dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii (ust. 1), a prawa jazdy natomiast dzielą się na kategorie (ust. 2). Zatem "cofając uprawnienia", w wykonaniu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, należy cofnąć uprawnienia w ramach wyróżnionych kategorii prawa jazdy. Tak też - w tym zakresie - słusznie, postąpił organ I instancji i zasadnie organ II instancji utrzymał w mocy jego decyzję. 4. Jeśli chodzi o drugą kwestię, tj. ustalenie w decyzji okresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów: od dnia [...] 08.2006 r., czyli daty zwrotu prawa jazdy do dnia [...] 08.2007 r., to należy powtórzyć uwagi wyżej poczynione, mające na względzie, by sądowy zakaz prowadzenia osobowych pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 (jednego roku), orzeczony wobec Skarżącego, był realnie, a nie tylko pozornie wykonany. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż błędem było, że Prezydent Miasta P. w tym samym dniu, tj. [...] 09.2006 r., wydał decyzję orzekającą cofnięcie uprawnienia kategorii B nr [...] od [...] 08.2006 r. do [...] 08. 2007 r. i Zawiadomienie o wykonaniu środka karnego od [...] 04.2006 r. do [...] 04.2007 r. Ten drugi dokument, w istocie o charakterze informacyjnym, nie może jednak mieć większego znaczenia niż decyzja; to ona wywołuje skutki prawne i to ona przede wszystkim podlega ocenie pod kątem zgodności z przepisami prawnymi. Zdaniem Sądu, w analizowanym tu zakresie, decyzja ta jest zgodna z prawem, tym samym też decyzja organu II instancji. Chodzi o to, że orzekający w niniejszej sprawie skład Sądu nie podziela poglądu, według którego okres jednego roku, na który Sąd Rejonowy orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, zaczyna biec od dnia uprawomocnienia się wyroku, niezależnie od tego, że zwrot prawa jazdy nastąpił później (pomijając w niniejszym trybie analizę i ocenę przyczyn). Interpretacja taka byłaby sprzeczna choćby z treścią normy zawartej w art. 43 § 3 kk. Intencją tego przepisu jest uniknięcie fikcji zakazu orzeczonego na podstawie art. 42 kk. Takie jest stanowisko orzecznictwa i piśmiennictwa. I tak, np. w wyroku z dnia 06.07.2006 r. (IV KK 140/06, LEX nr 188397) SN stwierdził: "(...) w świetle treści art. 43 § 3 kk oczywistym jest, że obowiązek zwrotu przez sprawcę dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu ma urzeczywistnić zakaz prowadzenia pojazdu (...)" (vide np.: komentarz do art. 43 kodeksu karnego [w:] M. Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX 2007 r., wyd. IV). Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd akceptuje ten pogląd i uznaje go za własny, a co za tym idzie zgadza się z kwestionowanym rozstrzygnięciem organów administracji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa przez organy administracji i na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz KP