II SA/Kr 358/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2017 r, nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skargę oddala. UZASADNIENIE Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.), w wyniku wniesienia przez A. T. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego A. T. ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W treści decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do zwrócenia się do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia jej decyzji. Ww. decyzja została odebrana przez stronę w dniu 17 października 2017 r. (dane udostępniane przez Pocztę Polską w ramach usługi elektroniczne potwierdzenie odbioru). Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wysłany przez A. T. listem poleconym w Urzędzie Pocztowym w S. w dniu 8 listopada 2017 r. i w dniu 13 listopada 2017 r. wpłynął do Urzędu. Powyższe okoliczności zdaniem organu nakazywały stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślono bowiem, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy przedstawić w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, a zatem termin na przedłożenie wniosku w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 31 października 2017 r. Podniesiono również, że strona nie złożyła prośby o przywrócenie uchybionego terminu, dlatego też należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczono przy tym, że organ podjął już wprawdzie czynności w sprawie, polegające na wysłaniu zawiadomienia o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, jednakże mając na uwadze powyższe okoliczności, należało orzec o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skargę na ww. postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący A. T., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa, a to art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., przedstawiając argumentację na poparcie podnoszonych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia 9 listopada 2018 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, działający imieniem skarżącego profesjonalny pełnomocnik rozwinął podniesione uprzednio przez skarżącego zarzuty skargi, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a., przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. W oparciu o powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie uchybienia terminu, w związku z uznaniem, że wniosek skarżącego z dnia 23 października 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył także postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego, a w związku z tym został złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji skarżącemu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do rozpatrzenia wniosku złożonego w dniu 13 listopada 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2017, poz. 2188 t.j.), oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 t.j. - dalej jako: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanego aktu, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na: postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. W myśl art. 145 p.p.s.a.: "§ 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach". Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle zaś art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu z uwagi na to, że kontrolowane postanowienie jest zgodne z obiektywnym porządkiem prawnym. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], którym to działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.), w wyniku wniesienia przez A. T. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczy decyzji z dnia [...] października 2017 r., nr [...], którą Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego A. T. ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. A zatem kontrolowane postanowienie ww. organu zamyka drogę do rozpoznania po raz drugi sprawy administracyjnej, o której jest mowa w ww. decyzji administracyjnej. Zgodnie z treścią art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Należy przy tym wskazać, że w myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jednocześnie art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W kontrolowanej sprawie jest bezsprzeczne, że w treści decyzji z dnia [...] października 2017 r. kontrolowany organ zawarł prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do zwrócenia się do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia jej decyzji. Zarazem ww. decyzja została odebrana przez skarżącego w dniu 17 października 2017 r., co wynika z danych udostępnianych przez Pocztę Polską w ramach usługi elektroniczne potwierdzenie odbioru. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oznaczony w piśmie jako z dnia 7 listopada 2017 r. został wysłany przez A. T. listem poleconym w Urzędzie Pocztowym w S. w dniu 8 listopada 2017 r., a następnie w dniu 13 listopada 2017 r. wpłynął do Urzędu. Wniosek ten jest wyraźnie oznaczony jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczący [...], i napisany w nawiązaniu do postanowienia z dnia [...] października 2017 r. przez Szefa Urzędu dot. umorzenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w związku z wnioskiem wniesionym w dniu 20 czerwca 2017 r. (wniosek wpłynął do Urzędu w dniu 7 lipca 2017 tak jest określany przez organ) W powyższych bezsprzecznych okolicznościach znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy - Sąd I instancji podziela stanowisko kontrolowanego obecnie organu, że w sprawie zaistniały przesłanki nakazujące w myśl bezwzględnie obowiązującego prawa administracyjnego stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak to już było powyżej wskazywane, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy przedstawić w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, a zatem termin na przedłożenie wniosku w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 31 października 2017 r. Obecnie orzekający Sąd I instancji podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przepis art. 134 k.p.a. należy odczytywać jako obowiązek stwierdzenia przez organ odwoławczy, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli w wyniku formalnej kontroli wstępnej organ stwierdzi przesłanki do wydania takiego aktu. Postanowienie to zatem postanowieniem formalnym. Stwierdzając bowiem uchybienie terminu do wniesienia odwołania zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania tego środka. Ocena zgodności z prawem omawianego rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2018 r. II SA/Gd 392/18). W realiach kontrolowanej sprawy trzeba także zwrócić uwagę, że w sytuacji, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, a to w realiach kontrolowanej sprawy bezsprzecznie ma miejsce, to przy braku istnienia wniosku o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 134 k.p.a., czyniąc niemożliwym i niedopuszczalnym zarazem operowanie w odniesieniu do tejże okoliczności jakimkolwiek marginesem swobody (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 r. II SA/Po 303/18 ). Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu jako rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest bowiem ustabilizowany pogląd podnoszący, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. z ochrony trwałości.(zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 października 2018 r. II SA/Sz 703/18 ). Wobec powyższych ustaleń i ocen nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi zarówno w jej zakresie sformułowanym bezpośrednio przez A. T., jak i przez pełnomocnika z urzędu. Podnoszone przez skarżącego kwestie w jego skardze z dnia 8 lutego 2018 r. nawiązują do kwestii merytorycznych, materialnoprawnych, o których jest mowa w decyzji administracyjnej nie kontrolowanej obecnie przez Sąd a także zagadnień dotyczących dnia wszczęcia postępowania administracyjnego nie mających znaczenia dla badania dochowania terminu wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Na uwzględnienie nie zasługuje także uzupełnienie skargi z dnia 8 lutego 2018 r. W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia w szczególności art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a. Argumentacja uzupełnienia skargi niezasadnie przeciwstawia się stabilności decyzji ostatecznych. Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie zostały wyjaśnione wszelkie okoliczności formalne mające znaczenie dla zgodności z prawem postanowienia organu o uchybieniu terminu, które stwierdza m.in. w swej treści obiektywny stan faktyczny relewantny w myśl art. 134 k.p.a. Postanowienie to jako zgodne z prawem nie narusza interesu prawnego skarżącego w sposób niedozwolony prawem. Jak to już było wskazane, skarżący był prawidłowo zawiadomiony o terminie składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a podjęcie pewnych czynności urzędowych w sprawie przedmiotowego wniosku przez organ przed wydaniem kontrolowanego postanowienia nie mogło w żaden sposób uzdrowić zobiektywizowanej i w pełni wywiedzionej, udokumentowanej okoliczności uchybienia terminu. Sąd jednocześnie zauważa, że wniosek z dnia 7 listopada 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy jest wystarczająco skonkretyzowany co do sprawy, którą kwestionuje. Z kolei ogólnikowe, w żaden sposób nie uargumentowane powoływanie się przez pełnomocnika z urzędu w uzupełnieniu skargi na wniosek skarżącego z dnia 23 października 2017 r. w sprawie przyznania pomocy pieniężnej nr [...] nie ma w ocenie Sądu znaczenia dla wyniku sprawy. Sąd zapoznał się z treścią tego wniosku znajdującego się w aktach administracyjnych oznaczonych [...] (Pomoc Pieniężna), stanowiących akta związkowe dla sprawy zakończonej nieostatecznym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 358/18 (kserokopia wniosku z dnia 23 października 2017 r. i decyzji, której dotyczy została dołączona do akt sądowych obecnie kontrolowanej sprawy) i ocenił, że w swojej merytorycznej treści nie stanowi on wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją (nazywaną we wniosku skarżącego postanowieniem) z dnia [...] października 2017 r., nr [...], którą Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego A. T. ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. We wniosku z dnia 23 października 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący w imieniu własnym, w nawiązaniu do postanowienia z dnia [...].10.17r. (dor. 09.10.17r.) wydanego przez Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych dot. umorzenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego, w związku z wnioskiem złożonym w dniu 20.06.17r. wnosi o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uzupełnienie i sprostowanie części orzekającej, rozpoznanie ponaglenia z dnia 22.10.17r. dot. wydania decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej. W tym miejscu Sąd podkreśla, że wniosek kwestionuje zarazem treść jednego postanowienia (decyzji), a w dniu jego pisania skarżący miał wiedzę o dwóch decyzjach kontrolowanego organu tj. z dnia [...] i odpowiednio [...] października 2017 r. Nie ma w nim jednak mowy o dwóch kwestionowanych postanowieniach (decyzjach). Z analizy akt administracyjnych wynika, że postanowienie, o którym jest mowa we ww. wniosku skarżącego to decyzja Szefa Urzędu z dnia [...] października 2017 r., Nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Błędne wskazanie przez skarżącego, że decyzja ta dotyczy przyznania świadczenia pieniężnego nie zmienia faktu, że wnioskiem z dnia 23 października 2017 r. była wyraźnie objęta jedna decyzja Szefa Urzędu z dnia [...] października 2017 r. a nie zarazem jego decyzja z dnia [...] października 2017 r. Wywód ten i ocena Sądu jest nadto w pełni uzasadniony i zobiektywizowany faktem wniesienia przez skarżącego kolejnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy właśnie z dnia 7 listopada 2017 r. dotyczącego sprawy o znaku [...], i napisanego wyraźnie w nawiązaniu do postanowienia (tj. decyzji- uwaga Sądu) z dnia [...] października 2017 r. wydanego przez Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.