I FZ 264/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt I SA/Po 906/19 odrzucające skargę w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do sierpnia 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 29 września 2020 r., sygn. akt I SA/Po 906/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 5 września 2019 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, wraz z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I SPP/Po 214/19, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wskazanym powyżej zakresie. Postanowienie to, po rozpoznanie sprzeciwu spółki, zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I SPP/Po 214/19. Pismem z 30 marca 2020 r. spółka wystąpiła do Sądu z kolejnym wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został rozpoznany odmownie postanowieniem starszego referendarza sądowego z 6 lipca 2020 r., sygn. akt I SPP/Po 51/20. Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia sprzeciwu spółki, postanowieniem z 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Po 51/20, utrzymał w mocy powyższe postanowienie referendarza. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 27 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został skutecznie doręczony pełnomocnikowi spółki 3 września 2020 r. W dniu 28 sierpnia 2020 r. wpłynęło do Sądu pismo spółki datowane na dzień 25 sierpnia 2020 r., w którym spółka kolejny raz zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z 10 września 2020 r. pełnomocnik skarżącej stwierdził, że z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest przedwczesne. Zaskarżonym postanowieniem WSA w Poznaniu odrzucił nieopłaconą skargę. Sąd podkreślił, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy – nawet w terminie otwartym do dokonania czynności jaką jest uiszczenie wpisu – nie powoduje przedłużenia terminu do dokonania czynności. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie, w którym zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że wpis od przedmiotowej skargi nie został uiszczony podczas gdy postępowanie o udzielenie prawa pomocy nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, zatem postanowienie o odrzuceniu skargi należy uznać za przedwczesne. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić spółki przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może zatem uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu. Ponieważ odmówiono spółce przyznania prawa pomocy - wezwano ją do uiszczenia wpisu, czego jednak spółka nie uczyniła. Wpis nie został uiszczony – skarga pozostała nieopłacona. Sąd zatem prawidłowo odrzucił nieopłacony środek postanowieniem z 29 września 2020 r. Skarżąca spółka najwyraźniej stoi na stanowisku, że jeżeli w wyznaczonym czasie do dokonania wpisu nie uiściła należnej opłaty, ale wniosła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to czas na dokonanie tej czynności ulega wydłużeniu. Nie jest to stanowisko prawidłowe. Przyjęcie go pozwalałoby na blokowanie wszelkich postępowań w nieskończoność - strona musiałaby tylko co pewien czas składać stosowne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie już od 2008 r. (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 617/07, (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), gdzie Sąd wskazał: "Bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje jednak przerwany jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony do uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 P.p.s.a.". W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z 8 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 649/06, z 3 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2274/10, z 19 listopada 2020 r, sygn. akt I OZ 929/20 czy też z 24 września 2020 r., sygn. akt I GZ 220/20, dostępne w "CBOSA"), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z 23 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony do uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.