VIII Pa 163/24

<p>Sygnatura akt VIII Pa 163/24</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 10 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt X P 446/20 Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z powództwa <span class="anon-block">K. P.</span> przeciwko <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwu (...)</span>’s” <span class="anon-block"> (...) spółce cywilnej</span>, <span class="anon-block">A. W.</span> – wspólnikowi <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span>’s” <span class="anon-block"> (...) spółka cywilna</span> oraz <span class="anon-block">U. W.</span> – wspólnikowi <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span>’s” <span class="anon-block"> (...) spółka cywilna</span> <br/>o częściowe zadośćuczynienie za naruszenie praw do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, częściowe zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych jako człowieka i pracownika, częściowe zadośćuczynienie za krzywdę, częściowe zadośćuczynienie za następstwa wypadku przy pracy: oddalił powództwo (pkt 1) oraz zasądził od <span class="anon-block">K. P.</span> na rzecz <span class="anon-block">A. W.</span> i <span class="anon-block">U. W.</span> – wspólników <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span>’s” <span class="anon-block"> (...) spółki cywilnej</span> solidarnie kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt 2). <em> <!-- -->(wyrok z 10 marca 2022 r. k. 322)</em> </p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik powoda zaskarżając wyrok<br/>w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:</p> <p>- naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235^{<!-- -->2} § 1 punkt 2 i 5 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> wyrażający się w pominięciu dowodu z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w sytuacji, gdy dowód ten:</p> <p>- zgłoszony został w pozwie, więc z tej choćby przyczyny nie mógł zostać uznany za spóźniony;</p> <p>- miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem opinia biegłego pozwoliłaby na ustalenie kluczowych dla sprawy okoliczności związanych z popełnieniem przez pozwanego pracodawcę przestępstwa stypizowanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a>, a w konsekwencji, obowiązywania dłuższego – 20-letniego terminu przedawnienia roszczeń powoda;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> przez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, w sytuacji gdy dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a> wymagane było posiadanie wiadomości specjalnych, zaś Sąd nie był władny samodzielnie na podstawie zebranego materiału dowodowego ocenić związku przyczynowego pomiędzy wypadkiem, któremu bezspornie uległ powód, a ewentualnymi naruszeniami ze strony pracodawcy,<br/>a w konsekwencji, obowiązywania dłuższego – 20-letniego terminu przedawnienia roszczeń powoda z uwagi na fakt, iż szkoda wynikała z występku;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235^{<!-- -->2} § 1 punkt 2 i 5 k.p.c.</a> wyrażający się w uznaniu, że powód nie sprostał ciężarowi dowodu w zakresie wykazania, że pozwany pracodawca dopuścił się popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a>, w sytuacji gdy powód oprócz zaoferowanych dowodów w postaci dokumentów i zeznań świadków, z których wynikało co najmniej podejrzenie popełnienia ww. występku przez pracodawcę, zawnioskował w pozwie<br/>o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, który to dowód, pozwoliłby na ustalenie bytu przestępstwa;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> wyrażający się w nieustaleniu w drodze domniemania faktycznego, że pracodawca ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną powodowi, niezależnie od tego, która osoba personalnie zawiniła naruszeniu przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> polegającego na uznaniu, że w niniejszej sprawie Sąd Pracy nie pozostaje związany wyrokiem skazującym sądu karnego, który to wyrok potwierdza, że pracodawca nakłaniał inspektora do spraw BHP <span class="anon-block">R. P. (1)</span> do tego, aby jako osoba uprawniona do wystawienia dokumentu poświadczyła w nim nieprawdę co do okoliczności mających istotne znaczenie prawne z uwagi na fakt, że wyrok ten nie dotyczy zdarzenia istotnego z punktu widzenia niniejszego postępowania, podczas gdy fakt fałszowania protokołu powypadkowego przez pracodawcę bądź z jego inicjatywy ma istotne znaczenie dla ustalenia zarówno przebiegu wypadku jak i jego przyczyn;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez dowolną, nie zaś swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. oświadczenia elektrotechnika i depozycji <span class="anon-block">B. K.</span> oraz depozycji <span class="anon-block">C. R.</span> pozostających spójnymi z zeznaniami powoda, z których wynikało, że urządzenie użytkowane przez powoda w toku wykonywania pracy i w trakcie wypadku było wadliwe i zepsute i uznaniu w oparciu o te zeznania, że pracodawca nie ponosi odpowiedzialności za narażenie życia i zdrowia pracownika w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a>;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235^{<!-- -->2} § 1 punkt 2 i 5 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> wyrażający się w pominięciu dowodu z opinii biegłego kardiologa z uwagi na fakt, że był on spóźniony oraz nieprzydatny dla rozstrzygnięcia w sprawie, w sytuacji gdy dowód ten:</p> <p>- zgłoszony został w pozwie, więc z tej choćby przyczyny nie mógł zostać uznany za spóźniony;</p> <p>- miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem opinia biegłego,<br/>w sytuacji uprzedniego uznania, że pracodawca dopuścił się występku, pozwoliłaby na ustalenie kluczowych dla sprawy okoliczności związanych z uszczerbkiem na zdrowiu doznanym przez powoda, związkiem przyczynowym uszczerbku z zaniechaniem pracodawcy;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że<br/>w realiach przedmiotowej sprawy, przy przyjęciu że powództwo faktycznie miałoby podlegać oddaleniu, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zapaść winno na podstawie przepisów ogólnych, zgodnie z którymi strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, podczas gdy okoliczności stanu faktycznego oraz sposób prowadzenia postępowania dowodowego uzasadniają przekonanie, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności,<br/>o których stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, a które dają podstawę do zasądzenia od strony przegrywającej tylko części kosztów albo nie obciążania jej w ogóle kosztami - w tym przy istnieniu przekonania powoda o zasadności powództwa;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> przez jego niezastosowanie, polegające na uznaniu, że w realiach przedmiotowej sprawy, przy przyjęciu, że powództwo faktycznie miałoby podlegać oddaleniu, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów winno zapaść na zasadach ogólnych w sytuacji, gdy stan faktyczny, będący przedmiotem uwagi w niniejszym postępowaniu, charakter roszczenia dochodzonego przez powódkę, a także wzgląd na zasady słuszności, związane ze skutkami niniejszego postępowania dla strony pozwanej, czynił zasadnym nieobciążanie jej kosztami postępowania.</p> <p>- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a> przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że pozwany pracodawca dopuścił się popełnienia występku, uzasadniającego zastosowanie w sprawie dłuższego, bo 20-letniego terminu przedawnienia;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270)">art. 270 k.k.</a> przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że pozwany pracodawca dopuścił się popełnienia występku, uzasadniającego zastosowanie w sprawie dłuższego, bo 20- letniego terminu przedawnienia;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 8)">art. 8 k.p.</a> i art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> przez ich błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że pozwany pracodawca mógł skutecznie podnieść zarzut przedawnienia że nie stanowiło to nadużycia prawa, w sytuacji w której jego zaniedbania doprowadziły do narażenia powoda na tak daleko idące niebezpieczeństwo, że mógł stracić życie, nadto z uwagi na postawę pozwanych bezpośrednio po wypadku i w okresie późniejszym - m.in. niewezwanie karetki pogotowia, sfałszowanie protokołu powypadkowego, proponowanie powodowi przez pozwaną <span class="anon-block">U. W.</span> środków pieniężnych w zamian za niezgłaszanie wypadku do właściwych organów, w tym organów ścigania, ingerowanie w proces leczenia kardiologicznego powoda);</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235^{<!-- -->2} § 1 punkt 2 i punkt 5 k.p.c.</a> wyrażający się w nieuzasadnionym przyjęciu że ów dowód jest nieprzydatny dla rozpoznania sprawy, podczas gdy pozwoliłby na ustalenie popełnienia występku przez pracodawcę (biegły bhp) oraz związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaniechaniami pracodawcy a uszczerbkiem na zdrowiu powoda, a nadto nie mógł zostać uznany za spóźniony i zmierzający do przedłużenia postępowania, bowiem został zgłoszony już w pozwie.</p> <p>Mając powyższe na uwadze strona powodowa wniosła o:</p> <p>- rozpoznanie niezaskarżalnego postanowienia z dnia 22 grudnia 2021 roku<br/>w przedmiocie pominięcia dowodu z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy i opinii biegłego z zakresu kardiologii.</p> <p>- zmianę postanowienia z dnia 22 grudnia 2021 roku w części dotyczącej pominięcia dowodu z opinii biegłego i dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych<br/>w następującej kolejności: biegły z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy a następnie po uzyskaniu odeń opinii i umożliwieniu stronom zajęcia w tym przedmiocie stanowiska, biegły<br/>z zakresu kardiologii - zgodnie z tezami dowodowymi wskazanymi w pozwie;</p> <p>- zmianę wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości;</p> <p>- zasądzenie na rzecz powoda od pozwanych kosztów postępowania przed Sądem<br/>I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przepisanych, wraz<br/>z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty prawomocności do daty zapłaty;</p> <p>- zasądzenie na rzecz powoda od pozwanych kosztów postępowania przed Sądem<br/>II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm prawem przepisanych wraz<br/>z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty prawomocności do daty zapłaty; ewentualnie, bacząc na zarzuty podniesione w apelacji w odniesieniu do obciążenia powoda kosztami postępowania, z ostrożności procesowej wnoszę o:</p> <p>- zmianę postanowienia w przedmiocie zasądzenia od powoda na rzecz pozwanych kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.800,00 złotych przez orzeczenie, że Sąd wzajemnie znosi koszty między stronami;</p> <p>a w razie nieuwzględnienia apelacji o nieobciążanie powoda kosztami postępowania apelacyjnego, w tym kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem II instancji z uwagi na subiektywne przekonanie powoda o zasadności wywiedzenia apelacji, wobec rodzaju poniesionej przezeń szkody, istnienia wyroku karnego skazującego pracodawcę i niezbadania przez Sąd I instancji okoliczności istotnych z punktu widzenia występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a> przez powołanie biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, co skutkowało koniecznością domagania się, aby Sąd II instancji ów dowód przeprowadził. <em> <!-- -->(apelacja k. 347-361)</em> </p> <p>W odpowiedzi na apelację pełnomocnik pozwanego wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na rzecz powoda kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. <em> <!-- -->(odpowiedź na apelację k. 372-372v.)</em> </p> <p> <span class="underline"> <!-- --> Wyrokiem z dnia 25 lipca 2022 r.</span> po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2022 roku w Łodzi na rozprawie Sąd Okręgowy w Łodzi <span class="underline"> <!-- -->oddalił apelację</span> oraz nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu za II instancję. <em> <!-- -->(wyrok z 25 lipca 2022 r. k. 380)</em> </p> <p>Od powyższego wyroku Sądu II instancji skargę kasacyjną wywiódł powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Skarga kasacyjna została oparta na następujących podstawach:</p> <p>1)  naruszeniu prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1)">art. 378 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> polegającemu na zaniechaniu merytorycznego rozpoznania sprawy i dokonania własnych samodzielnych ustaleń faktycznych przez Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w apelacji z uwagi na uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd odwoławczy, będący sądem meritii;</p> <p>2) naruszeniu prawa materialnego:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.c.</a> przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że ustanowiony tym przepisem dwudziestoletni termin przedawnienia nie znajduje zastosowania w sytuacji, w której poszkodowany przed jego upływem dowiedział się<br/>o szkodzie i o osobie sprawcy, podczas gdy powołana norma wyraźnie stanowi, że<br/>w sytuacji, gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody upływa z upławem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 3 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.c.</a> przez ich błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 3 k.c.</a> będąc przepisem szczególnym<br/>w stosunku do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.c.</a>, ustanawia alternatywny trzyletni termin przedawnienia roszczenia w odniesieniu do wyrządzenia szkody na osobie, liczony od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienie, podczas gdy z treści przepisu wynika, że do przedawnienia w takiej sytuacji może dojść wcześniej niż w ciągu trzech lat od dowiedzenia się o szkodzie i osobie sprawcy. Tym samym, przepis ten ma za zadanie wydłużyć terminy przedawnienia w odniesieniu do szkody na osobie, nie zaś dokonać ich skrócenia, jak wyłożył to Sąd II instancji. <em> <!-- -->(skarga kasacyjna k. 413-423)</em>.</p> <p>Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2023 r. I PSK 19/23 Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania. <em> <!-- -->(postanowienie SN z 14 grudnia 2023 r. k. 436)</em>.</p> <p>Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2024 r. <span class="anon-block"> I (...)</span> 51/23 Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 kwietnia 2024 r. skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 25 lipca 2022 r., sygn. akt VIII Pa 45/22 <span class="underline"> <!-- -->uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia<br/>o kosztach postępowania kasacyjnego</span>.</p> <p>Sąd Najwyższy w szczególności wskazał, że odpowiednio do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a>, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu<br/>z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.c.</a>, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Natomiast odnośnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 442(1);art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 3 k.p.c.</a>, w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.</p> <p>Sąd Najwyższy stwierdził zatem, że rozpoznając przedmiotową sprawę, w pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że okoliczności wypadku przy pracy, któremu uległ skarżący omal nie przypłacając tego własnym życiem, posiadały nie tylko cechę oczywistego czynu niedozwolonego, którego winą należało obarczyć stronę pozwaną, ale zachodzi istotne prawdopodobieństwo, że zaniedbania, których dopuściła się przy tym strona pozwana pozwalają na wysunięcie uprawdopodobnionego przypuszczenia, że mogły wynikać także<br/>z czynów, które penalizuje prawo karne.</p> <p>Sąd Najwyższy wskazał także, iż należy wyjaśnić kwestię przedawnienia, która jest przedmiotem regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->1} k.p.c.</a> Sąd I instancji w tym względzie bowiem stwierdził, że brak prawnokarnej kwalifikacji czynu sprawia brak jego odniesienia do normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.p.c.</a> Natomiast Sąd odwoławczy dokonał interpretacji tego przepisu w zakresie terminu przedawnienia i stwierdził, że przyjęcie, iż przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 3 k.c.</a> jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1;art. 442(1) § 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 i 442^{<!-- -->1} § 2</a> powoduje, iż nawet w sytuacji kiedy szkoda ujawniła się po upływie 10 lat lub 20 lat licząc od daty zdarzenia (przestępstwa) poszkodowany może dochodzić odszkodowania w okresie trzech lat od dnia, w którym dowiedział się<br/>o szkodzie i o osobie obowiązanej o jej naprawienia. W związku z takim stanem rzeczy –<br/>w ocenie SN – należało wyjaśnić, że jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże, że szkoda została spowodowana zbrodnią albo występkiem, roszczenie na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2 k.c.</a> ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa. W tym zakresie nie ma znaczenia okoliczność, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Natomiast biorąc pod uwagę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1;art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 i § 3</a> należy –<br/>w ocenie SN – stwierdzić, iż do przedawnienia się roszczeń z tytułu czynu niedozwolonego nie może dojść wcześniej niż w ciągu trzech lat od momentu powzięcia przez poszkodowanego informacji o szkodzie i o osobie sprawcy. Prawnokarna kwalifikacja czynu sprawia, że<br/>w przypadku szkody na osobie roszczenie z tytułu czynu nie zawsze przedawnia się w terminie trzech lat od momentu powzięcia przez poszkodowanego wiedzy o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia (odpowiedzialnej za czyn). Zgodnie bowiem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1) § 3)">§ 3</a>, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przepis<br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2)">§ 2</a> stanowi szczególny rodzaj wydłużenia okresu przedawniania, zaś przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1) § 3)">§ 3</a> stanowi<br/>o końcowym terminie przedawnienia, nie skracając okresu przedawnienia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2)">§ 2</a> i nie będąc przepisem szczególnym dla <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2;art. 442(1))">§ 2 art. 442^{<!-- -->1} k.c.</a> Przepis z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2)">§ 2</a> posiada samodzielny i autonomiczny byt prawny. Argumentacja przeciwna w tym względzie – w ocenie SN – niweczy sens i cel powyższej regulacji. Zdaniem SN, należy więc stwierdzić, że zanim, w ponownym postępowaniu zostanie jeszcze raz dokonana wykładnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->1} k.c.</a>, wpierw należy dokonać analizy w kierunku ustalenia charakteru czynu niedozwolonego jakiemu uległ skarżący<br/>z ewentualnej perspektywy odniesienia się do prawa karnego. <em> <!-- -->(wyrok SN z 4 kwietnia 2024 r.<br/>k. 439 z uzasadnieniem k. 439v.-449v.)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w uzupełniającym postępowaniu dowodowym – przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił co następuje</strong> </p> <p>Bezpośrednią przyczyną wypadku zaistniałego w dniu 21 kwietnia 2011 r., któremu uległ powód był niewłaściwy stan techniczny znacznika. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie jest jednak możliwe ustalenie, z czego wynikał stan znacznika w momencie wypadku. <span class="underline"> <!-- -->Pośrednią przyczyną</span> zdarzenia był brak instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy użytkowania znacznika. Brak instrukcji nie mógł mieć bezpośredniego wpływu na wypadek powoda. Oznaczało to, że brak instrukcji był przyczyną pośrednią wypadku powoda. Na podstawie zgromadzonego materiału nie jest możliwym wykazanie aby brak instrukcji bhp użytkowania znacznika miał bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy z wypadkiem powoda.</p> <p>Aby przypisać odpowiedzialność powodowi należałoby wskazać dowody na fakt, że powód przystępując do pracy miał do dyspozycji instrukcję bhp użytkowania znacznika, a mimo to nie sprawdził stanu technicznego tegoż znacznika i podjął się jego użytkowania z widocznymi uszkodzeniami technicznymi lub nieprawidłowo użytkował maszynę, przez co naraził ją na uszkodzenia.</p> <p>Biorąc pod uwagę rodzaj uszkodzenia tj. fakt, że w momencie wypadku znacznik nie posiadał wymaganej ochrony podstawowej ani ochrony przy uszkodzeniu (ochrony dodatkowej) doszło do narażenia powoda na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Powód w wyniku dotyku pośredniego został rażony prądem przemiennym o napięciu <span class="anon-block"> (...)</span>, tj. napięciem wyższym niż uważanym za napięcie bezpieczne, które w najkorzystniejszych warunkach otoczenia nie powinno przekraczać 50V.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Doszło zatem do narażenia powoda na bezpośrednie niebezpieczeństwo uraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu</span>. Nie jest jednak możliwe, aby na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazać osoby za to odpowiedzialne.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Do bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia i zdrowia lub ciężkiego uszkodzenia na zdrowiu powoda doszło w wyniku porażenia prądem elektrycznym o napięciu wyższym niż napięcie bezpieczne, który to pojawił się na obudowie znacznika w wyniku uszkodzenia dwóch obwodów: obwodu ochronnego i obwodu prądowego oraz zwarcia obwodu prądowego z metalową obudową znacznika</span>.</p> <p> <em> <!-- -->(pisemna opinia biegłego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy mgr. inż. <span class="anon-block">L. W.</span> k. 471-511, uzupełniająca pisemna opinia biegłego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy mgr. inż. <span class="anon-block">L. W.</span> k. 534-542)</em> </p> <p>Jednocześnie Sąd postanowił pominąć wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie procesowym pełnomocnika pozwanego z dnia 21 lutego 2025 r. co do przesłuchania uzupełniającego świadków. W ocenie Sądu Okręgowego dowód z uzupełniającego przesłuchania świadków co do okoliczności wypadku przy pracy, któremu uległ powód powinien zostać przeprowadzony przez Sąd I instancji w ramach ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Przeprowadzenie tego dowodu i w konsekwencji rozpoznanie istoty sprawy przez Sąd II instancji tak naprawdę prowadziłoby bowiem do pozbawienia stron jednej instancji sądowej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje</strong> </p> <p>Zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę skierować do Sądu Rejonowego celem ponownego rozpoznania.</p> <p>Jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> poza wypadkami określonymi w § 2 i 3 sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.</p> <p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy sąd pierwszej instancji nie zbada materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. <span class="underline"> <!-- -->Typowym przykładem sytuacji tego rodzaju jest oddalenie powództwa z powodu błędnego uznania, że dochodzone roszczenie jest przedawnione</span> albo nie przysługuje powodowi lub przeciwko pozwanemu, jeżeli nie zostało to poprzedzone merytorycznym rozważeniem przesłanek dochodzonego roszczenia. Nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> oznacza niewyjaśnienie<br/>i pozostawienie poza oceną sądu okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki zastosowania normy prawa materialnego, będącego podstawą roszczenia (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 29 maja 2025 r., III CZ 57/25, LEX nr 3873683).</p> <p>W niniejszej sprawie po pierwsze zauważyć należy, iż jak wynika z dopuszczonej przez Sąd II instancji opinii biegłego z zakresu BHP, zdarzenie z 21 kwietnia 2011 r. nosiło znamiona czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a> <span class="underline"> <!-- -->Doszło bowiem do narażenia powoda na bezpośrednie niebezpieczeństwo uraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu</span>. Sąd Okręgowy – wykonując bowiem wskazania Sądu Najwyższego, który stwierdził, że Sąd odwoławczy rozpoznając po raz pierwszy apelację powoda nie poczynił żadnych analiz merytorycznych i nie dokonał analizy niniejszej sprawy z punktu prawnokarnego – przy ponownym rozpoznaniu sprawy dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu BHP. Na podstawie tego dowodu Sąd Okręgowy w niniejszym składzie doszedł do wniosku, że zdarzenie, które spowodowało szkodę nosiło znamiona określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a> Zgodnie bowiem z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a>, karze podlega ten, kto będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to <span class="underline"> <!-- -->naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu</span>. Przy tym należy mieć na uwadze, że zgodnie z § 2 tego artykułu, karze podlega również sprawca działa nieumyślnie, natomiast zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (§ 3;art. 220)">§ 3 art. 220 k.k.</a> nie podlega karze sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.</p> <p>Sąd Okręgowy podziela przy tym stanowisko, że w przypadkach nieobjętych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> sąd cywilny władny jest sam ustalić, czy czyn niedozwolony stanowiący źródło szkody, jest przestępstwem. Musi jednak tego dokonać zgodnie z regułami prawa karnego, co oznacza konieczność ustalenia przedmiotowych i podmiotowych znamion przestępstwa. Badanie<br/>w toku postępowania cywilnego na potrzeby rozstrzygnięcia o odpowiedzialności cywilnej sprawcy czynu niedozwolonego, czy wyczerpuje on znamiona występku, nie wkracza w domenę jurysdykcji karnej. Służy ochronie poszkodowanych dotkniętych kwalifikowaną ingerencją w dobra prawnie chronione, do której prowadzą czyny stypizowane jako przestępstwa, a nie zastosowaniu represji karnej i następuje przy użyciu instrumentarium właściwego postępowaniu cywilnemu. (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2023 r., I CSK 4468/22, LEX nr 3583252). Przy czym – co może być istotne w realiach niniejszej sprawy, mając na względzie, że jak wynika z opinii biegłego z zakresu BHP, nie jest jednak możliwe, aby na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazać osoby odpowiedzialne za wypadek – dominujące jest stanowisko, iż <span class="underline"> <!-- -->nie stanowi przeszkody dla dokonywania tych ustaleń niezindywidualizowanie sprawcy szkody z imienia i nazwiska</span>. (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2022 r., I CSK 2842/22, LEX nr 3559549).</p> <p>Sąd Okręgowy – związany na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(20))">art. 398^{<!-- -->20} k.p.c.</a> wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 4 kwietnia 2024 r. – wskazuje zatem, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->1} k.p.c.</a> przewiduje w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1) § 2 zd. 1)">zdaniu pierwszym</a> termin przedawnienia wszystkich roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z czynu niedozwolonego (na osobie i na mieniu). Wynosi on trzy lata liczone a tempore scientiae, a więc od chwili, w której poszkodowany dowiedział się albo przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie<br/>i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jeżeli poszkodowany dowiedział się o tym, kto jest odpowiedzialny za szkodę później niż o samej szkodzie, termin rozpocznie się tej dacie późniejszej. Jednakże roszczenia o naprawienie szkody ze zbrodni lub z występku zostały<br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1} § 2</a> ograniczone jest terminem przedawnienia liczonym <span class="underline"> <!-- -->wyłącznie a tempore facti<br/>i trwającym 20 lat</span>. Zatem w takim przypadku nawet, gdy uprawniony wystąpi z roszczeniem po upływie trzech lat od dowiedzenia się o szkodzie, jego roszczenie nadal nie będzie przedawnione (o ile oczywiście nie minie termin dwudziestoletni co bezspornie nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie). Jednocześnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 3 k.c.</a> stanowi, że przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody na osobie nie może się skończyć wcześniej niż z upływem 3 lat, licząc a tempore sciantiae, co daje poszkodowanemu szansę realizacji jego roszczeń, gdy dowiedział się o szkodzie lub osobie odpowiedzialnej po upływie terminu dwudziestoletniego.</p> <p>Sąd Okręgowy w niniejszym składzie w całości podzielając przedstawioną powyższej argumentację Sądu Najwyższego, wskazuje, że po uchyleniu sprawy przez Sąd Najwyższy, należy dokonać ustaleń zasadniczych okoliczności stanowiących istotę sprawy. Przede wszystkim Sąd I instancji powinien ustalić podstawę odpowiedzialności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415 Kc</a> czy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435 Kc</a>).</p> <p>Po drugie, przyjmując, że roszczenie nie uległo przedawnieniu należy ustalić, czy żądanie powoda w żądanej wysokości jest zasadne. Sąd I instancji powinien zatem ustalić (czego rozpoznając sprawę po raz pierwszy w ogóle nie uczynił uznając, że roszczenie jest przedawnione), czy szkoda w postaci pogorszenia się stanu zdrowia pokrzywdzonego wystąpiła, a jeśli tak, to czy zdarzenie z 21 kwietnia 2011 r. miało wpływ na to pogorszenie jego stanu zdrowia (adekwatny związek przyczynowy).</p> <p>Zauważyć przy tym należy, iż powód w apelacji kwestionował, iż w momencie zdarzenia legitymował się aktualnym szkoleniem BHP, a także aktualnymi badaniami lekarskimi. Kwestia ta również powinna być przedmiotem analizy Sądu I instancji przy rozstrzyganiu zasadności dochodzonego przez powoda roszczenia. Wskazać przy tym należy, że w tym zakresie Sąd I instancji nie jest związany ustaleniami wyroku karnego i może samodzielnie ustalić fakt czy powód w dniu wypadku miał aktualne szkolenie BHP i ważne badania lekarskie. W prawomocnym wyroku z dnia 7 października 2019 r. sygn. akt II K 692/18 Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> uznał oskarżoną <span class="anon-block">R. P. (2)</span> za winną tego, że w nieustalonym dniu w czerwcu 2011 r. w <span class="anon-block">P.</span>, będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu jako inspektor BHP poświadczyła nieprawdę w <span class="anon-block">protokole nr (...)</span> r. z dnia 7 czerwca 2011 roku dotyczącym ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy <span class="anon-block">K. P.</span>, pracownika <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span>’S” <span class="anon-block"> (...) s.c.</span>, wskazując, iż była członkiem zespołu powypadkowego, który dokonał w dnia od 2 czerwca 2011 r. do 7 czerwca 2011 r. ustaleń dotyczących okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy jakiemu w dniu 21 kwietnia 2011 r. uległ <span class="anon-block">K. P.</span> oraz w protokole z wysłuchania wyjaśnień poszkodowanego z dnia 2 czerwca 2011 roku sporządzonym w związku z wypadkiem przy pracy <span class="anon-block">K. P.</span> wskazała, iż była członkiem zespołu powypadkowego, które to okoliczności wskazane w obu protokołach miały znacznie prawne, czym wyczerpała dyspozycję <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 271;art. 271 § 1)">art. 271 § 1 k.k.</a> Natomiast <span class="anon-block">A. W.</span> został uznany winnym podżegania <span class="anon-block">R. P. (3)</span> do opisanego powyżej czynu. Co prawda w uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> wskazał, że „po sporządzeniu protokołu i jego zatwierdzeniu przez pracodawcę okazało się, że pracownik miał ważne badania i przeszedł szkolenie”, jednak trzeba mieć na uwadze, że prejudycjalność wyroków karnych dotyczy wyłącznie faktu popełnienia przestępstwa, za który oskarżony został skazany.</p> <p>Ze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (zd. 1;art. 11)">zdania pierwszego art. 11 k.p.c.</a> wynika, że wiążące dla sądu w sprawie cywilnej są ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Jak wyjaśnił już Sąd Najwyższy (zob. np. wyroki z 23 czerwca 2017 r., I CSK 614/16, LEX nr 2376905, z 25 listopada 2015 r., II CSK 683/14, LEX nr 1962511, z 9 kwietnia 2015 r., II CSK 363/14, LEX nr 1711685, z 10 lipca 2013 r., V CSK 393/12, LEX nr 1330594, z 10 lutego 2010 r., V CSK 267/09, LEX nr 794582) istota związania sądu cywilnego skazującym wyrokiem karnym wyraża się w tym, że w skład podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sądu cywilnego wchodzi czyn opisany w sentencji karnego wyroku skazującego, a sąd cywilny jest pozbawiony możliwości dokonywania ustaleń w tym zakresie. <span class="underline"> <!-- -->Związanie to ogranicza się do faktu popełnienia przestępstwa. Nie są zatem wiążące<br/>w postępowaniu cywilnym wszystkie ustalenia faktyczne, których dokonał sąd w motywach wyroku karnego</span>.</p> <p>W postępowaniu cywilnym możliwe jest zatem dokonanie takich dodatkowych ustaleń odnoszących się do czynu i istotnych z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności cywilnej jego sprawcy, które nie były istotne dla określenia znamion przestępstwa i podstaw odpowiedzialności karnej. (zob: wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2024 r., <span class="anon-block"> (...)</span>, LEX nr 3728200). Tymczasem czyny, za które ostatecznie skazani zostali <span class="anon-block">A. W.</span> i <span class="anon-block">R. P. (3)</span> dotyczyły jedynie poświadczenia w <span class="anon-block">protokole nr (...)</span> r. oraz w protokole z wysłuchania w wyjaśnień poszkodowanego nieprawdy wyłącznie co do tego, iż <span class="anon-block">R. P. (3)</span> była członkiem zespołu powypadkowego. Sąd pracy jest zatem władny samodzielnie ustalić czy w momencie zdarzenia powód legitymował się aktualnym szkoleniem BHP, a także aktualnymi badaniami lekarskimi. Co więcej, w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> związanie sądu cywilnego skazującym wyrokiem karnym wyraża się w tym, że w skład podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sądu cywilnego wchodzi czyn przypisany w sentencji karnego wyroku skazującego i sąd cywilny jest pozbawiony możliwości dokonywania odmiennych ustaleń w tym zakresie. W postępowaniu cywilnym możliwe jest jednak dokonanie dodatkowych ustaleń, istotnych z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody, <span class="underline"> <!-- -->w tym także dotyczących okoliczności wyeliminowanych przez sąd karny z opisu zarzucanego czynu zabronionego</span>. Sąd w sprawie cywilnej może samodzielnie badać, czy oskarżony w postępowaniu karnym dopuścił się czynu nieprzypisanego mu przez sąd karny z powodu braku dowodów winy (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2021 r., I CSK 733/21, LEX nr 3322205). Zatem to, że w treści aktu oskarżenia <span class="anon-block">R. P. (2)</span> zarzucono min. „usunięcie zapisu z punktu 9 protokołu «skierować na badanie okresowe, przeszkolić poszkodowanego – szkolenie okresowe»”, zaś <span class="anon-block">A. W.</span> podżeganie <span class="anon-block">R. P. (3)</span> do ww. czynu nie może zatem uniemożliwiać sądowi pracy samodzielnej oceny kwestii legitymowania się przez powoda aktualnym szkoleniem i badaniami lekarskimi – skoro okoliczności te zostały ostatecznie wyeliminowane przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> z opisu zarzucanego czynu zabronionego, a wyrok w ten uprawomocnił się w takim kształcie w stosunku do obojga skazanych.</p> <p>Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy musi ustalić wszystkie istotne okoliczności (istotę sporu), których nie ustalił rozpoznając niniejszą sprawę po raz pierwszy, w tym przede wszystkim, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy po pierwsze – po stronie powoda w ogóle wystąpiła jakakolwiek szkoda, a dalej – czy zaistniała podstawa odpowiedzialności pozwanych za tę szkodę. Ponadto istotnym elementem jest to, czy na stanowisku pracy powoda była dostępna instrukcja bhp użytkowania znacznika i czy powód miał możliwość korzystania z niej bez przeszkód, w szczególności bezpośrednio przed przystąpieniem do wykonywania pracy.</p> <p>Sąd powinien także ustalić, czy w realiach sprawy pozwani ponoszą odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, czy też winy, ustalić konkretną podstawę tej odpowiedzialności, a także czy nie zaszły jakieś okoliczności wyłączające odpowiedzialność pozwanych (egzoneracyjne, ekskulpacyjene). W tym kontekście Sąd Rejonowy winien rozważyć zgłoszone przez strony wnioski dowodowe, w tym wnioski dowodowe o uzupełniające przesłuchanie świadków – o co wnosiła w apelacji strona pozwana. Rozpoznając sprawę po raz pierwszy Sąd Rejonowy bowiem tego nie dokonał – wprost wskazując w uzasadnieniu wyroku, że „merytoryczna ocena zasadności roszczeń powoda, w tym szczegółowe rozważania co do podstaw odpowiedzialności pozwanych nie musiała być jednak w sprawie dokonana z uwagi na przedawnienie roszczeń, co do którego zarzut podniosła strona pozwana.”</p> <p>Wreszcie Sąd I instancji zobligowany jest przyjąć, że w niniejszej sprawie doszło do występku określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 220)">art. 220 k.k.</a> Jak bowiem wynika z dopuszczonego przez Sąd Okręgowy dowodu z opinii biegłego z zakresu BHP, w trakcie zdarzenia z 21 kwietnia 2011 r. <span class="underline"> <!-- -->doszło do narażenia powoda na bezpośrednie niebezpieczeństwo uraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu</span>.</p> <p>Z powyższych względów Sąd Okręgowy, na podstawie 386 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 4)">§ 4 k.p.c.</a> sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(21))">art. 398^{<!-- -->21} k.p.c.</a> pozostawił Sądowi I instancji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów za wszystkie instancji w tym za postępowanie przed Sądem Najwyższym.</p> </div>