I OW 139/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty [...] z dnia 6 maja 2020 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zawiadomienia K.W. o zbyciu pojazdu marki [...] postanawia wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Starosta [...], wnioskiem z 6 maja 2020 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu "kompetencyjnego" [winno być "o właściwość"; J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 90, nb 5 akapit przedostatni) pomiędzy Starostą [...] a Prezydentem Miasta [...] (miasta na prawach powiatu) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania zawiadomienia o zbyciu pojazdu złożonego przez K.W. (dalej zainteresowana) w Starostwie [...]. W uzasadnieniu wniosku Starosta [...] (dalej Starosta) wskazał, że 13 lutego 2020 r. zainteresowana, zam. przy ul. [...], za pośrednictwem platformy ePUAP, wniosła do Urzędu Miasta [...] zawiadomienie o zbyciu pojazdu marki [...]. Pismem z 20 lutego 2020 r. Naczelnik Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta [...] przekazał według właściwości zawiadomienie zainteresowanej wskazując, że "pojazd terytorialnie należy do Starostwa Powiatowego w [...]". Właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: 1) nabyciu lub zbyciu pojazdu (art. 78 ust. 2 [pkt 1] ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej prd bądź Prawo o ruchu drogowym). Zdarzenia, o których mowa w ust. 2, są dokumentowane w karcie pojazdu; odpowiednich wpisów dokonuje starosta (art. 78 ust. 3 prd). Prawo o ruchu drogowym nie rozstrzyga o właściwości miejscowej złożenia takiego zawiadomienia. Zdaniem Starosty, w tej sytuacji, w celu ustalenia właściwości miejscowej organu należy zastosować art. 21 § 1 pkt 3 kpa, zgodnie z którym właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron (...). Powyższe ma również uzasadnienie tym, że w sprawach związanych z rejestracją pojazdów ustawodawca wskazał, że dokonuje jej, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę). Również przy nakładaniu kar pieniężnych wynikających z art. 140mb prd decydująca jest właściwość miejscowa (nie rzeczowa) organu, a organem właściwym do nałożenia tej kary jest organ właściwy dla miejsca zamieszkania/siedziby nabywcy/zbywcy pojazdu. Takie stanowisko poparte jest "opinią" [winno być "Informacjami i propozycjami interpretacji...", dalej Informacje] Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury z 17 stycznia 2020 r. nr DTD-3.4400.877.2019. Wskazan[e] Informacje zawiera[ją] jednak sprzeczne stanowisko w kwestii dotyczącej zawiadamiania o zbyciu pojazdu. Z jednej strony Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu jest składane w organie właściwym dla miejsca zamieszkania/siedziby zbywcy; z drugiej twierdzi, że w przypadku zbywcy pojazdu organem właściwym dla jego miejsca zamieszkania/siedzibie będzie jednocześnie organ, w którym pojazd był zarejestrowany [s. 6 pkt 8 akapit 5 Informacji]. Drugie stanowisko byłoby uzasadnione w przypadku, gdy każdy właściciel dokonywałby rejestracji pojazdu na swoją rzecz. W rzeczywistości nie zawsze tak jest. W tym miejscu należy wskazać, że zawiadamiający nie zawsze mieszka na terenie powiatu, którego organ dokonał rejestracji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wniosek z 27 lipca 2020 r. Prezydent Miasta [...] podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym organem właściwym w sprawie winien być Starosta [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Z istoty sporu o właściwość wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Spór taki może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Podstawową przesłanką dla ustalenia właściwości rzeczowej, jest przedmiot sprawy administracyjnej. W postanowieniu z 14.12.2005 r. II OW 60/05 (ONSAiWSA 2006/4/97) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 4 ppsa ma zastosowanie również w sprawach, w których podejmowane są czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W glosie aprobującej do tego postanowienia K. Defecińska-Tomczak (OSP 2007/7-8/80 s. 488 i n.) podkreśliła m.in., że przedmiot sporów o właściwość między organami wymienionymi w art. 4 ppsa należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne. Jedynie dopatrzenie się funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem sporów o właściwość pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 ppsa. Obowiązek zawiadomienia przez właściciela pojazdu zarejestrowanego o nabyciu lub zbyciu pojazdu ustala art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), zakreślając termin 30 dni na dokonanie tej czynności. Zdarzenia te są dokumentowane przez starostę w karcie pojazdu (ust. 3). W art. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579, dalej nowelizacja) wprowadzono istotną zmianę związaną z karą za niewykonanie powyższego obowiązku. W myśl wprowadzonego nowelizacją art. 140mb pkt 2 prd, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne, o których mowa m.in. w art. 140mb, nakłada starosta (art. 140n ust. 2a prd). Tak ustalona sankcja administracyjna zastąpiła dotychczas obowiązującą w tym zakresie sankcję przewidzianą w art. 97 Kodeksu wykroczeń. W świetle powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na charakter sankcji, przewidzianej w art. 140mb pkt 2 prd, realizacja nałożonego na właściciela pojazdu przepisem art. 78 ust. 2 pkt 1 prd, w tym ocena właściwości organu w tych sprawach pozostaje we właściwości sądów administracyjnych. Tym samym spór o właściwość dwu organów administracji rządowej co do tak ustalonego obowiązku podlega rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa. Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonanego przez zainteresowaną zamieszkałą w [...], należy zauważyć, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych m. in. z właścicielem pojazdu, wpływając na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której z tytułu własności pojazdu ciąży szereg obowiązków nałożonych przepisami prawa. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdu winno być dokonane temu organowi, który został pierwotnie zawiadomiony o nabyciu pojazdu. Właściwość miejscowa w tym zakresie winna wynikać z miejsca zameldowania osoby fizycznej, bądź siedziby podmiotu będącego właścicielem pojazdu, co wynika z ustawowo określonej właściwości organu rejestrującego. W myśl art. 73 ust. 1 prd, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu dokonanego przez zainteresowaną zamieszkałą w [...] będzie Prezydent Miasta [...]. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.