II GSK 4599/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J O od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1087/15 w sprawie ze skargi J O na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] października 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J O na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę J O (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [..] października 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 5 maja 2015 r. o godzinie 16:49 w Mzurkach na drodze krajowej nr 74 zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika siodłowego oraz naczepy, których właścicielem był skarżący. Z uwagi na stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości, Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego z decyzją z 17 lipca 2015 r. nałożył na stronę karą pieniężną w wysokości 5000 zł na podstawie art. 92a ust. 1, 6, 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.; dalej: u.t.d.). W uzasadnieniu organ podał, że kierowca w dniu 4 maja 2015 r. o godzinie 17:26 wylogował swoją kartę kierowcy z cyfrowego urządzenia rejestrującego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. Miało to miejsce w Ostrowcu Świętokrzyskim. Z dokumentu przewozowego WZ z dnia 4 maja 2015 r. oraz zeznań kierowcy wynikało, że w dniu 4 maja 2015 r. w godzinach 17:05 do 23:34 kierowca dokonywał załadunku w Ostrowcu Świętokrzyskim, co nie zostało zarejestrowane na karcie kierowcy. Zgodnie z dokumentem WZ ładunek został dostarczony do Wrocławia w dniu 5 maja 2015 r. gdzie kierowca ponownie zalogował swoją kartę kierowcy do tachografu cyfrowego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe, po przejęciu pojazdu od swojego ojca. Kierowca zapytany, w jaki sposób dostał się z Ostrowca Świętokrzyskiego do Wrocławia zeznał, że od godziny około 23:00 dnia 4 maja 2015 r. do godziny około 09:30 dnia 5 maja 2015 r. podróżował jako pasażer samochodu osobowego dowieziony do miejsca ponownego przejęcia pojazdu znajdującego się we Wrocławiu. Organ uznał, że zatrzymany do kontroli kierowca od godziny 17:26 dnia 4 maja 2015 r. do godziny 9:29 dnia 5 maja 2015 r. na trasie Ostrowiec Świętokrzyski –Wrocław nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Kierowca podczas załadunku w Ostrowcu Świętokrzyskim powinien zarejestrować na swojej karcie aktywność kierowcy o nazwie "inne prace" natomiast zgodnie z danymi pobranymi z karty kierowcy o godzinie 17:26 dnia 4 maja 2015 r. kierowca wylogował swoją kartę z tachografu. Również czas dojazdu do miejsca przejęcia kontrolowanego pojazdu powinien być zarejestrowany jako czas pozostawania w dyspozycyjności, a nie jako czas odpoczynku. Organ wskazał, że skarżący nie przedstawił okoliczności, które wyłączałyby jego odpowiedzialność. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Inspektor decyzją z 8 października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd uznał, że organ miał pełne podstawy do przyjęcia, że kierowca zatrudniony w firmie skarżącego nie rejestrował w dniu kontroli na wykresówce wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi od godziny 17.26 dnia 4 maja 2015 r. do godziny 9.29 dnia 5 maja 2015 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo wyjaśnił wszystkie wątpliwości w tym zakresie. Zdaniem Sądu I instancji organy słusznie przyjęły, że kierowca podczas załadunku w Ostrowcu Świętokrzyskim powinien zarejestrować na swojej karcie kierowcy aktywność o nazwie "inne prace", natomiast zgodnie z danymi pobranymi z karty kierowcy o godzinie 17:26 dnia 4 maja 2015 r. kierowca wylogował swoją kartę kierowcy z tachografu. Również czas dojazdu do miejsca przejęcia kontrolowanego pojazdu powinien być zarejestrowany jako czas pozostawania w dyspozycyjności, a nie jako czas odpoczynku. Aktywność "czas pracy" oznacza również okresy, w których kierowca nie może swobodnie dysponować swoim czasem i zobowiązany jest pozostawać na swoim stanowisku pracy, w gotowości do podjęcia normalnej pracy wraz z niektórymi zadaniami związanymi z dyżurowaniem, w szczególności podczas okresów oczekiwania na załadunek lub rozładunek. Również czas spędzony na dojeździe do miejsca postoju pojazdu lub powrotu z tego miejsca, jeżeli pojazd nie znajduje się ani w miejscu zamieszkania kierowcy, ani w bazie pracodawcy, w której kierowca zwykle pracuje, nie jest liczony jako odpoczynek lub przerwa, chyba że kierowca znajduje się na promie lub w pociągu i posiada dostęp do koi lub do kuszetki. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy może nastąpić wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 92c ust. 1 u.t.d., tj. gdy podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów dotyczących transportu drogowego. W rozpatrywanej sprawie, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałyby na zaistnienie przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 czy 2 powołanego przepisu. WSA w Warszawie wskazał, że przedsiębiorca jest odpowiedzialny za rezultaty prowadzonej działalności transportowej, a nie wyłącznie za stworzenie warunków do realizacji działalności zgodnej z prawem. Wszelkie stwierdzone nieprawidłowości obciążają zatem przedsiębiorcę. Dla przyjęcia jego odpowiedzialności wystarczające jest ustalenie, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, że nastąpiło naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, nawet jeśli powstało ono w sposób niezawiniony. W sprawie nie zaistniały okoliczności uprawniające do odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Załączone do akt postępowania wyjaśnienia zawarte w piśmie z 8 czerwca 2015 r. nie kwestionują ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zawierają jedynie polemikę ze sposobem jego subsumcji, co nie jest wystarczające do zwolnienia się przez przedsiębiorcę z odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości. J O zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie: I. Przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), tj. 1. art. 145 § 1 pkt 1 c/ p.p.s.a., art. 1 § 2 p.p.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.), poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi pomimo, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnej, tj. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie, że: a) utrwalone w protokole kontroli okoliczności, jak również zebrana w sprawie dokumentacja stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania stwierdzonych naruszeń, podczas gdy ww. protokół kontroli był niekompletny, gdyż nie zawierał podpisu kierowcy, b) kierowca w okresie od dnia 4 maja 2015 r. godz. 17.26 do dnia 5 maja 2015 r. godz. 9.29 w sposób zamierzony nie zarejestrował swojej aktywności, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego w sposób wyraźny wynika, iż doszło do nieprawidłowego dokonania wpisu manualnego, wobec czego brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej w oparciu przepis L.p. 6.2.1. Załącznika nr 3 do u.t.d.; 2. art. 145 § 1 pkt 1 c/ p.p.s.a., art. 1 § 2 p.p.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 92b ust. 1 u.t.d. oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi pomimo, iż organ II instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnej, tj. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a. oraz art. 92b ust. 1 u.t.d. oraz art. 92c ust. 1 u.t.d., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, odmowy wszczęcia postępowania lub umorzenia postępowania na podstawie art. 92b ust. 1 u.t.d. oraz art. 92c ust. 1 u.t.d.; 3. art. 145 § 1 pkt 1 c/ p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem L.p. 6.2.1. Załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi pomimo nieprawidłowego zastosowania przez organ administracji przepisów prawa materialnego, tj. przepisu L.p. 6.2.1. Załącznika nr 3 do u.t.d. oraz uznanie, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu. II. Prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.: 4. L.p. 6.2.1. Załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez uznanie, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna J O oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego, a dopiero w dalszej naruszenia prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego przez organ i Sąd I instancji może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy między stronami jest niesporny albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga J O nie ma prawnego usprawiedliwienia, zatem podlega oddaleniu. W ocenie NSA niezasadne są podniesione w niej naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 2, art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151 p.p.s.a. Niezasadność tych zarzutów wynika z ich formalnej wadliwości. W przypadku tych przepisów strona nie uzasadniła podnoszonego naruszenia, zatem nie wyjaśniła, w jakim zakresie te przepisy naruszył Sąd I instancji i na czym to naruszenie polegało. NSA wskazuje i podkreśla, że skarga kasacyjna to sformalizowany środek prawny. Zatem musi spełniać prawem określone warunki. Art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że skarga kasacyjna ma zawierać oznaczenie zarzutów i ich uzasadnienie. Brak uzasadnienia zarzutów jest wadą formalną, której Sąd II instancji nie może uzupełnić. Z tych powodów wskazane naruszenia musiały został uznane za chybione. Pośród zarzutów procesowych formalne wymogi spełnia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., ale już nie spełnia ich powiązanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c./ z art. 77 k.p.a., gdyż w tym zakresie strona nie wskazuje, który przepis tej jednostki redakcyjnej ustawy został naruszony i na czym to naruszenie ma polegać. Skarga kasacyjna jest formalnym i profesjonalnym środkiem prawnym, zatem dla swej skuteczności wymaga spełnienia prawem określonych warunków. Zatem odnosząc się do poprawnie postawionego zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. stwierdzić należy, że tak zbudowany zarzut jest merytorycznie nietrafny. Analiza akt sprawy i uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie potwierdza stawianego zarzutu, w ramach którego Sąd I instancji miałby akceptować postępowanie organów, które naruszało wskazane w przepisach zasady. Bez wątpienia organy działały na podstawie prawa, bo w rozstrzygnięciach powołały przepisy, podjęły niezbędne czynności do wyjaśnienia sprawy, bo ustaliły zakres naruszeń oraz działały na rzecz zaufania do podjętych działań skoro wymierzyły karę za naruszenia przepisów u.t.d. na podstawie przepisów ustawy po dokonaniu niezbędnych ustaleń faktycznych. Z tych powodów rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny. Nietrafny jest również zarzut podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z pkt 6.2.1 Załącznika nr 3 u.t.d., polegające na wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji poprawności stosowania przez organy pkt 6.2.1 Załącznika w sytuacji ustalonej w sprawie, a więc uznania przez organy, że w okolicznościach faktycznych ustalonych w sprawie ma zastosowanie pkt 6.2.1. Załącznika jako podstawa wymierzenia kary. W ocenie NSA ten zarzut jest nietrafny, ponieważ strona poprzez zarzut budowany w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 stawia zarzut naruszenia prawa materialnego i tak uzasadnia wskazane naruszenie. Sąd II instancji stwierdza, że takie ujęcie zarzutu jest wadliwe, bo w podstawie kasacyjnej odnoszącej się do naruszeń procesowych nie można stawiać zarzutów naruszenia prawa materialnego. Sąd II instancji mógłby taki zarzut merytorycznie rozpoznawać, ale tylko pod warunkiem że pomimo wadliwego ujęcia zarzutu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podnosiłaby procesowy kontekst naruszenia przepisów wskazanych w zarzucie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, tym samym Sąd II instancji nie miał podstaw do merytorycznego odnoszenia się do rozpoznawanego zarzutu. Zdaniem NSA nietrafny jest także zarzut podnoszący naruszenie prawa materialnego. Strona twierdzi w nim, że wyrok Sądu I instancji jest wadliwy, bo oddala skargę w sytuacji, gdy organy niewłaściwie zastosowały pkt 6.2.1. Załącznika do sytuacji faktycznej ustalonej w sprawie. Zarzut ten jest nietrafny, gdyż z treści pkt 6.2.1. Załącznika do u.t.d. wynikało, że organ określa karę 5000 złotych za stwierdzenie nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Powyższa kara stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. mogła być wymierzona podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Do takich podmiotów zgodnie z art. 92a ust. 6 miał zastosowanie Załącznik nr 3, a nie Załącznik nr 1 lub nr 2 tej ustawy. Te ostatnio wskazane załączniki miały zastosowanie do innych podmiotów niż wykonujący przewóz, co wprost wynika z treści art. 92a ust. 1 i ust. 2 u.t.d. W rozpoznawanej sprawie kara została nałożona na podmiot wykonujący przewóz, a nie kierującego lub zarządzającego przedsiębiorstwem lub transportem. Z tego też powodu nie można przyjąć, że doszło do naruszenia przepisów Załącznika nr 3. Mając na uwadze powyższe i treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.