II GZ 464/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 744/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 września 2021 r. nr 863/2021/Ub w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 12 września 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 744/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Katowicach przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 24 września 2021 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno treść wniosku o przywrócenie terminu, jak i towarzyszące mu okoliczności nie obalają domniemania prawidłowości przyjętej w tej sprawie fikcji doręczenia decyzji Prezesa NFZ. Przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję kierowana była na adres pełnomocnika skarżącej przez niego wskazany. Z adnotacji umieszczonej na przesyłce wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego 6 października 2021 r. (pierwsze awizo). Z powodu niepodjęcia przesyłki w pierwotnym terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, awizowano ją powtórnie 14 października 2021 r. i następnie zwrócono do nadawcy 21 października 2021 r. WSA podkreślił, że skarżąca nie wskazała, aby zwracała się do organu o wskazanie numeru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, zatem nie podjęła żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia niedoręczenia przesyłki, np. wszczęcia reklamacji. Taka reklamacja byłaby wskazana w sytuacji, gdy jako przypuszczalną przyczynę braku doręczenia korespondencji skarżąca wskazała niepozostawienie awiza w skrzynce pocztowej, ewentualnie błędne pozostawienie awiza w innej skrzynce. Zdaniem Sądu, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się prawidłowo awizowana przesyłka, skarżąca zaś nie podjęła czynności w celu wszczęcia postępowania reklamacyjnego. Obalenie domniemania skuteczności doręczenia dokonanego w oparciu o art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej "k.p.a.") jedynie na podstawie własnych twierdzeń adresata godzi w samą istotę ustawowo regulowanej fikcji doręczenia. Sąd nie uznał za wystarczające dla skutecznego podważenia przyjęcia domniemania, że doręczenie nastąpiło z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, w którym przesyłka została złożona w urzędzie pocztowym, zwykłego oświadczenia, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. To na stronie bowiem spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych w powyższym zakresie. W konsekwencji Sąd stwierdził, że okoliczności powoływane w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.") przez jego błędną wykładnię. Wskazała na błędne awizowanie przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, ponieważ w dniu awizowania byli obecni pracownicy skarżącej (instytucji publicznej), odpowiadający za odebranie przesyłek. Nie jest więc prawdopodobne dokonanie awizowania przesyłki, a przyczyny jej niedoręczenia nie wynikają z działania czy zaniechania skarżącej, ale po stronie doręczającego, więc skarżąca nie ponosi winy za uchybienie terminu do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie odpowiadało prawu, a więc należało je uchylić. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. Aby móc mówić o uchybieniu terminu do złożenia skargi konieczne jest prawidłowe doręczenie zaskarżonej w sprawie decyzji, ponieważ – jak wynika z art. 53 § 1 p.p.s.a. – od dnia doręczenia decyzji rozpoczyna bieg termin na złożenie tego środka zaskarżenia. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie doszło do prawidłowe doręczenia skarżącej decyzji Prezesa NFZ z 24 września 2021 r. Nadmienić w tym momencie należy, że w toku postępowania administracyjnego strona była reprezentowana przez pełnomocnika – r.pr. Ł.S., który nie wskazał własnego adresu do doręczeń, a więc doręczenia były wykonywane dla niego, lecz na adres skarżącej. Przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została zaadresowana w następujący sposób: "Radca prawny Ł.S. ul. [...], [...]". Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika zaś, że taki sposób zaadresowania listu nie jest prawidłowy. Pismo kierowane do pełnomocnika powinno być zaadresowane i wysyłane na adres organu (czy jak w niniejszej sprawie – instytucji publicznej, która akurat była adresatem decyzji i skarżącą) na adres tego organu, podając jego nazwę, przez kogo jest reprezentowany i adres do doręczeń. Zapis, jaki zastosowano w niniejszej sprawie jest błędny, ponieważ stroną postępowania nie jest r.pr. Ł.S., tylko Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach, natomiast podany na kopercie adres nie jest adresem kancelarii tego pełnomocnika ani jego zamieszkania, lecz siedzibą RIO w Katowicach (por. postanowienie NSA z 10 września 2013 r., sygn. akt II GZ 495/13). Zdaniem NSA, z uwagi na błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję nie mogło dojść do skutecznego jej doręczenia. Tym samym wobec nieskutecznego, a więc nieprawidłowego doręczenia Regionalnej Izbie Rozrachunkowej decyzji Prezesa NFZ z 24 września 2021 r., nie można stwierdzić, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi, a tym bardziej do oceny zawinienia tego naruszenia przez skarżącą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. II FSK 239/06, LEX nr 340019). W tej sytuacji WSA, ponownie badając sprawę, z uwagi na zasady ekonomiki procesowej powinien przyjąć, że skarga została wniesiona w terminie i przyjąć ją do rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.