II SA/Sz 713/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej L.-W. "[...]" w likwidacji w [...] na decyzję Inne z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. UZASADNIENIE Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa M. w M. w likwidacji, w imieniu której działa likwidator B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. ("spółdzielnia", "strona", "skarżąca") zwróciła się [...] marca 2019 r. z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z istniejącej oczyszczalni ścieków w M. do rowu melioracyjnego w odległości ok. [...] km od ujścia ww. rowu do rzeki C. . Do wniosku dołączono operat wodnoprawny. Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. spółdzielnia cofnęła swój wniosek wskazując, że wypowiedziała Gminie umowę o świadczenie usług oczyszczania ścieków i dlatego zaprzestała realizowania tych usług oraz odstąpiła od zamiaru remontu oczyszczalni samodzielnie we własnym zakresie. Wniosła o umorzenie postępowania wywołanego wniesionym wnioskiem. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 389 pkt 1, w związku z art. 16 pkt 61 a, art. 35 ust. 3 pkt 4, art. 397 ust. 3 pkt 2 oraz 407 ust. 1, art. 396 ust.1 pkt 8 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 tj. ze zm., dalej: "u.p.w."), rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311, dalej: "rozporządzenie MGM"), art. 155 i art. 79a w związku z art. 104, art. 107 - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.") odmówił udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, stanowiącego kontynuację pozwolenia udzielonego decyzją [...] wydaną do dnia [...] stycznia 2014 r. przez Starostę K. , na usługę wodną - wprowadzenie oczyszczonych ścieków bytowych z istniejącej oczyszczalni ścieków znajdującej się w m. w M. istniejącym wylotem, o współrzędnych geodezyjnych w układzie [...] do urządzenia wodnego, tj. rowu melioracyjnego w odległości ok.[...] km od ujścia ww. rowu do rzeki C. , zlokalizowanego na terenie działki nr [...],[...] obręb [...], gm. Ś.. W uzasadnieniu wskazano, że oględziny obiektu przeprowadzone w dniu [...] czerwca 2019 r ujawniły, że jego stan techniczny jest zły i może powodować pogorszenie jakości wód i związanych z tym szkód w gospodarce rybackiej lub środowisku. Spółdzielnia została poinformowana o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony, ze względu na zły stan techniczny urządzeń oraz braku dowodów, że oczyszczalnia będzie dotrzymywała warunków pozwolenia wodnoprawnego. Dalej organ wskazał, że oczyszczalnia odbiera ścieki ze wsi M., gdzie rzeczywista liczba mieszkańców wynosi [...] osób. Ścieki pochodzą z budynków mieszkalnych i odprowadzane do oczyszczalni mechaniczno - biologicznej funkcjonującej od 1990 r. Obiekt został zmodernizowany w 2013 r. Z przedłożonej dokumentacji wynikało, że ścieki komunalne odprowadzane są w kierunku rzeki C. i nie są oczyszczane według parametrów zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym. Dołączone do operatu wodnoprawnego badania ścieków wykazywały przekroczenia we wskaźnikach określnych normatywnie. Oczyszczone ścieki komunalne nie powinny spowodować pogorszenia istniejącego stanu siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt. W operacie wodnoprawnym przedstawiono wykaz prac niezbędnych do przywrócenia prawidłowej pracy oczyszczalni ścieków w M. - zał. nr 5 [...] w M. i zał. Nr 6 [...]. Naprawiona i zmodernizowana oczyszczalnia, przy prawidłowej eksploatacji ma zagwarantować uzyskanie oczekiwanych w pozwoleniu wodnoprawnym parametrów technologicznych oczyszczania ścieków. Biorąc pod uwagę fakt, że ścieki oczyszczone na wylocie do odbiornika nie spełniają parametrów określonych w przepisach szczegółowych stwierdzono, że kontynuacja ich odprowadzania bez wcześniej wykonanego remontu oczyszczalni uniemożliwi redukcję zanieczyszczeń do dopuszczalnych wielkości stężeń w ściekach oczyszczonych i nie pozwoli na funkcjonowanie oczyszczalni w sposób bezpieczny dla środowiska gruntowo - wodnego. Nałożone warunki i obowiązki dla korzystającego z pozwolenia wodnoprawnego oraz brak ich realizacji doprowadziły do nieprawidłowego funkcjonowania urządzeń wodnych oraz nie zabezpieczyły środowiska przed ich szkodliwym oddziaływaniem. W odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2019 r. spółdzielnia zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 105 K.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 K.p.a., uchylono w całości decyzję organu I instancji i umorzono postępowanie. Organ przywołał treść przepisów, na których się oparł. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji w swojej decyzji orzekł o odmowie udzielenia Spółdzielni Mieszkaniowej lokatorsko - Własnościowej "M. " w likwidacji w M. , pozwolenia wodnoprawnego bez wskazania i wyjaśnienia przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie. Nadto, strona w odwołaniu wskazała, że spółdzielnia cofnęła wniosek o udzielenie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego wnosząc o umorzenie postępowania. Wobec braku takiego wniosku w aktach sprawy, organ odwoławczy uzyskał kopię pisma adresowanego do Zarządu Zlewni Wód w K. z dnia [...] czerwca 2019 r. zawierającego oświadczenie spółdzielni o cofnięciu wniosku w sprawie [...] W piśmie tym wskazano, że spółdzielnia wypowiedziała Gminie umowę nr [...]/2008 z [...] grudnia 2008 r. o świadczenie usług oczyszczania ścieków. Obowiązek odbioru ścieków realizuje więc wyłącznie Gmina Ś. jako przedsiębiorca uprawniony do świadczenia tego typu usług. Wobec braku porozumienia z Gminą, co do dalszej współpracy, spółdzielnia odstąpiła od zamiaru remontu oczyszczalni we własnym zakresie. Z tych przyczyn, w ocenie strony, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy wskazał następnie, że organ l instancji, wydając decyzję z dnia [...] lipca 2019 r., orzekł merytorycznie podczas gdy postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowej wobec cofnięcia wniosku przez stronę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucono naruszenie: 1. art. 105 w zw. z art. 66a, art.15, art. 14 § 2 K.p.a.: a) wskutek rozstrzygnięcia sprawy bez usunięcia braków przez organ I instancji i wydanie decyzji nie tyle w oparciu o dokumenty w aktach sprawy zgromadzone przez organ I instancji a w oparciu o wyjaśnienia skarżącego złożone w toku postępowania przed organem II instancji, b) wskutek nieustalenia, czy cofnięcie wniosku przez spółdzielnię i umorzenie sprawy nie jest sprzeczne z interesem społecznym, 2. art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W badanej sprawie Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa materialnego lub proceduralnego, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd nie dostrzegł również naruszenia prawa, które mogłoby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności. W rozpoznawanej sprawie, przedmiot sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego zgodności z prawem działań organu w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania wobec cofnięcia wniosku strony o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzje? o umorzeniu postepowania odpowiednio w całości albo w części. W doktrynie i orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, przyjmującej formę decyzji administracyjnej lub postanowienia, ingerencji organu. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Bezprzedmiotowość może mieć miejsce w szczególności, gdy brak jest przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również w sytuacji, gdy nie istnieje podstawa prawna do wydania aktu administracyjnego w zakresie żądania wnioskodawcy. Wówczas jak wskazał wielokrotnie w swych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny jakiekolwiek rozstrzygniecie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05, Lex nr 201507, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 978/05 Lex 36771). Uznać więc należy, że bezprzedmiotowość postępowania występuje zawsze wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie wszczyna się na wniosek lub z urzędu. We wniosku o wszczęcie postępowania to właśnie strona zwraca się do organu administracji o załatwienie wskazanej przez nią sprawy w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego i określa sprawę administracyjną, rozstrzygnięciem której jest zainteresowana. Jeżeli strona, na wniosek której postępowanie zostało wszczęte, nie tylko cofa swój wniosek, który postępowanie zainicjował, ale również składa pismo z wnioskiem o umorzenie postępowania – to organ odwoławczy ma obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. tzn. uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie wobec jego bezprzedmiotowości (por. np. wyrok NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 394/11). Art. 131 ust. 1 u.p.w. wskazuje, że pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek. Tym samym, to wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2019 r., określał przedmiot żądania strony a organ orzekający tym żądaniem był związany. Z chwilą cofnięcia przez skarżącą wniosku, przestał istnieć jeden z koniecznych elementów sprawy administracyjnej (przedmiot), co obligowało organ do umorzenia postępowania (tzw. obiektywna konieczność umorzenia postępowania) na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Nie mają przy tym znaczenia przyczyny, z których doszło do cofnięcia wniosku. Sąd w pełni podziela stanowisko, wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w ww. wyroku z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 394/11, że w takiej sprawie nie ma zastosowania art. 105 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Jak bowiem słusznie zauważył NSA "fakultatywne umorzenie postępowania określone w art. 105 § 2 K.p.a. następuje w sytuacji, gdy jedna ze stron przestała być zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, co nie jest równoznaczne z bezprzedmiotowością postępowania". W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. Przywołane orzeczenia sadów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.