I OSK 192/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie Joanna Banasiewicz (spr.) NSA Tadeusz Geremek Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 238/07 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 238/07 oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworzynie Śląskiej działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Jaworzyna Śląska, po rozpoznaniu wniosku A. M.z dnia 9 stycznia 2007 r. na podstawie art. 8 ust. 1 i 2, art. 38 ust. 1-5, art. 147 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 26, poz. 140), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 K.p.a. przyznał wnioskodawczyni zasiłek okresowy w kwocie 167 zł na okres od 1 stycznia 2007 r. do 30 marca 2007 r. Zasiłek przyznany został na zaspokajanie potrzeb bytowych zgłoszonych we wniosku z powodu bezrobocia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, ust. 5, art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. M., wniosła o podwyższenie zasiłku okresowego. Zarzuciła, że jest osobą chorą, a przyznana kwota nie wystarcza na życie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę stwierdził, że organy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszyły prawa, powołały właściwe przepisy ustawy o pomocy społecznej i właściwie je zinterpretowały w ustalonym przez siebie niespornym stanie faktycznym. Organy ustaliły, iż wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jest też osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Trafnie zatem organy przyjęły, że skarżąca spełnia warunki do przyznania zasiłku okresowego (art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), jej kryterium dochodowe wynosi 0 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wysokości przyznanego świadczenia Sąd stwierdził, że powołana ustawa określa maksymalną kwotę zasiłku okresowego, który dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 418 zł (art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) i minimalną, która w 2007 r. w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosiła 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 147 ust. 3 poz. 1). Ustawa o pomocy społecznej w art. 38 ust. 6 daje uprawnienie Radzie Gminy do podwyższenia w drodze uchwały minimalnych kwot zasiłku okresowego, jednak jak wynika z zaskarżonej decyzji Rada Gminy nie podjęła takiej uchwały. Z pisma MOPS w Jaworzynie Śląskiej z dnia 20 marca 2007 r. wynika nadto, że w budżecie Gminy Jaworzyna Śląska na 2007 r. nie ma zaplanowanych dotacji na zasiłki okresowe, zatem środki na te zasiłki pochodzą z budżetu państwa i mogą być przyznane w minimalnych ustawowych wysokościach (art. 38 i art. 147 ustawy o pomocy społecznej). Mając na uwadze art. 38 i 147 ustawy o pomocy społecznej skarżącej przysługuje prawo do zasiłku okresowego w wysokości od 166,95 do 418 zł. Od uznania organu zależało w jakiej wysokości zasiłek zostanie przyznany. Podkreślając, że wysokość zasiłku jest uznaniowa, ale nie dowolna Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż kontrolowana decyzja nie nosi cech dowolności. Okoliczności podane przez organy pozwalają przyjąć, że przyznana skarżącej kwota zasiłku okresowego odpowiada możliwościom finansowym Ośrodka Pomocy Społecznej. O wysokości powyższego zasiłku decydują bowiem nie tylko potrzeby określonego wnioskodawcy, ale również możliwości ośrodka pomocy społecznej, w okręgu którego mieszka potrzebujący, wyznaczone przyznaną z budżetu państwa kwotą na ten cel oraz potrzebami innych osób. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. M. reprezentowana przez adwokata z urzędu. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła temu wyrokowi obrazę przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 77 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., polegającą na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności polegającą na niesłusznym uznaniu, że kwota 167 zł przyznana A. M. tytułem zasiłku okresowego nie została określona dowolnie, przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony oraz przy uwzględnieniu poziomu środków finansowych będących w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworzynie Śląskiej, podczas gdy analiza i prawidłowa ocena opisanych czynników winna prowadzić do wniosku, że kwota 167 zł jest kwotą rażąco niską, mając na uwadze sytuację finansową i zdrowotną A. M. i posiadane przez organ pomocy społecznej środki. Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organy administracyjne i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokonały prawidłowych ustaleń i kwalifikacji prawnej uprawnienia strony A. M. w zakresie przysługiwania wymienionej prawa do otrzymywania zasiłku okresowego z ośrodka pomocy społecznej. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonał dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez niesłuszne uznanie, że kwota 167 zł przyznana A. M. tytułem zasiłku okresowego nie została określona dowolnie, przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony oraz przy uwzględnieniu poziomu środków finansowych będących w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworzynie Śląskiej. Jest okolicznością bezsporną, że A. M. jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe i osobą schorowaną, która z racji wieku i wykształcenia oraz sytuacji na rynku pracy ma poważne kłopoty ze znalezieniem zatrudnienia. Wymieniona ma poważne schorzenia kręgosłupa, przez co ma ograniczone możliwości ruchowe w zakresie szczególnie dźwigania i schylania się. Organy mogą oznaczyć wysokość zasiłku w jego minimalnym, ustawowym zakresie, ale decyzja taka winna uwzględniać wszelkie okoliczności sprawy. Analiza i prawidłowa ocena opisanych czynników winna prowadzić do wniosku, że kwota 167 zł jest w tym przypadku kwotą rażąco niską. Sąd nie powinien opierać się na wadliwych ustaleniach OPS w Jaworzynie Śląskiej, winien dokonać dodatkowych wyjaśnień co do rozdysponowania posiadanych na zasiłki kwot. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z § 1 powołanego artykułu Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzuconego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. W skardze kasacyjnej należy przytoczyć podstawy kasacyjne wraz z ich uzasadnieniem. Trzeba zatem wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który został naruszony, sprecyzować do jakiego naruszenia tego przepisu przez Sąd I instancji doszło w rozpoznawanej sprawie i na czym to uchybienie polegało. Autor skargi kasacyjnej ma obowiązek przytoczyć podstawy kasacyjne i uzasadnić je, a jeżeli zarzut dotyczy naruszenia prawa procesowego winien wykazać istotny wpływ uchybienia procesowego na wynik sprawy. Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie oparta została na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mimo że skarga ta została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika nie czyni ona zadość wymaganiom ustawowym, gdyż nie wskazuje właściwie naruszenia prawa procesowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyjmuje się, że art. 174 pkt 2 powołanej ustawy dotyczy naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania sądowego. Pogląd taki jest konsekwencją tego, że przedmiotem skargi jest orzeczenie sądowe (art. 173 § 1 ustawy). Zajęcie takiego stanowiska uzasadnione jest także ustrojową i proceduralną pozycją Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej przez nadzór judykacyjny nad orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 15 § 1 P.p.s.a. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia orzeczenia sądowego, a nie decyzji administracyjnej, stąd również podstawa tej skargi odnosi się do postępowania, które doprowadziło do wydania orzeczenia, zatem w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. chodzi o naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które regulują postępowanie przed organami administracji publicznej. Dlatego też postawienie Sądowi, który wydał zaskarżony wyrok zarzutu naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 77 w związku z art. 80 K.p.a., których to przepisów Sąd I instancji bezpośrednio nie stosował, a jedynie oceniał ich zastosowanie przez organy, nie czyni zadość wymaganiom pozwalającym na dokonanie właściwej kontroli naruszenia przepisów postępowania przez ten Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu w sprawie adwokatowi z urzędu, rozpoznanie tego wniosku należało będzie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.