VIII U 879/20

<p>Sygn. akt VIII U 879/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 23 stycznia 2020 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego , z uwagi na przyznanie prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu z ZUS , wstrzymał <span class="anon-block">M. J.</span> od dnia 1 lutego 2020 r. wypłatę renty rodzinnej. Ponadto wskazał ,że z uwagi na zbieg świadczeń , od dnia 2 lipca 2019 r. <span class="anon-block">M. J.</span> nie przysługiwało świadczenie z KRUS , a tym samym w okresie od 2 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. nienależnie pobrała świadczenie w kwocie 7 664,40 zł. W treści decyzji wskazano ,że zwrotu nienależnie pobranej kwoty dokona ZUS na konto KRUS.</p> <p>/decyzja k.33 – 33 odwrót plik I akt ZUS/</p> <p>W dniu 3 marca 2020 r. pełnomocnik <span class="anon-block">M. J.</span> złożył odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie braku podstaw do wstrzymania wypłaty renty rodzinnej przyznanej decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 7 sierpnia 2019 r. , z uwagi na jej zbieg z przyznaną ubezpieczonej przez ZUS rentą rodzinną po zmarłym ojcu <span class="anon-block">C. J.</span> i stwierdzenie ,że wstrzymanie wypłaty tego świadczenia przez organ rentowy nastąpiło w wyniku błędu organu rentowego , a nadto ustalenie ,że ubezpieczona nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty 7 664,40 zł pobranej jako renta rodzinna z KRUS za okres od 2 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. Nadto pełnomocnik <span class="anon-block">M. J.</span> wniósł o udzielenie zabezpieczenia poprzez zawieszenie ( wstrzymanie ) postępowania zmierzającego do wykonania zaskarżonej decyzji w tej jej części , która zobowiązuje ubezpieczoną do zwroty kwoty 7 664,40 zł i określa sposób jej wykonania , w szczególności poprzez wstrzymanie dalszego dokonywania potrąceń z tego tytułu z renty rodzinnej przyznanej <span class="anon-block">M. J.</span> przez ZUS. W treści odwołania pełnomocnik <span class="anon-block">M. J.</span> wskazał ,że wypłata renty rodzinnej przyznanej przez organ rentowy była cały czas zasadna i zgodna z prawem bez względu na jej zbieg z rentą rodzinną przyznaną przez ZUS.</p> <p>/odwołanie k.3 - 8 odwrót/</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie.</p> <p>/odpowiedź na odwołanie k.21 – 23/</p> <p>Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:</p> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">M. J.</span> <span class="anon-block">urodziła się (...)</span> <span class="anon-block">M. J.</span> jest córką <span class="anon-block">C. J.</span>.</p> <p>/okoliczności bezsporne/</p> <p> <span class="anon-block">C. J.</span> zmarł 2 lipca 2019 r. W chwili śmierci <span class="anon-block">C. J.</span> (<span class="anon-block">urodzony (...)</span>) był uprawiony do świadczeń emerytalnych zarówno z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego , jaki i z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.</p> <p>/okoliczności bezsporne , zeznania <span class="anon-block">M. J.</span> min.00:14:53 - 00:17:02 w związku z jej informacyjnymi wyjaśnieniami min.00:01:52 - 00:12:29 rozprawy z dnia 29 września 2020 r. , płyta CD k.39/</p> <p>Decyzją z dnia 7 sierpnia 2019 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał <span class="anon-block">M. J.</span> , od dnia 2 lipca 2019 r. tj. od dnia śmierci <span class="anon-block">C. J.</span> , rentę rodzinną po zmarłym <span class="anon-block">C. J.</span>.</p> <p>/decyzja k.20 - 22 plik I akt KRUS/</p> <p>Decyzją z dnia 8 sierpnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> przyznał <span class="anon-block">M. J.</span> , od dnia 2 lipca 2019 r. tj. od dnia śmierci <span class="anon-block">C. J.</span> , rentę rodzinną po zmarłym <span class="anon-block">C. J.</span>.</p> <p>/informacja k.28 plik I akt KRUS/</p> <p>Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w tym na podstawie powołanych dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz aktach sprawy.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 52;art. 52 ust. 2)">art.52 ust.2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. , poz.174) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 138;art. 138 ust. 1)">art.138 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz.53) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 138 ust. 1)">ust. 1</a> uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 52 ust. 2)">ust. 2</a>).</p> <p>Świadczeniem nienależnym może być tylko świadczenie, wypłacone osobie, która w dniu wydania decyzji spełniała warunki pobierania świadczenia, ale później utraciła uprawnienie do jego pobierania i mimo prawidłowego pouczenia nie powiadomiła o okolicznościach pozbawiających prawa do wypłaty świadczeń, bądź osobie, która nie miała w dniu wydania decyzji prawa do świadczenia i uzyskała wypłatę świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów, albo innego świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd. Istotnym elementem konstrukcyjnym pojęcia nienależnego świadczenia jest świadomość osoby, która pobrała świadczenia, co do faktu, że zostało ono jej wypłacone bez podstawy prawnej na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w czasie pobierania świadczenia powoduje jego utratę (w całości lub w części). Pouczenie o takich okolicznościach nie może odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, gdyż nie da się przewidzieć, które z różnorodnych okoliczności wystąpią u konkretnego świadczeniobiorcy. W tym sensie wystarczające jest przytoczenie przepisów określających te okoliczności. Jednakże pouczenie musi być na tyle zrozumiałe, aby pobierający świadczenie mógł je odnieść do własnej sytuacji. Ponieważ pouczenie dotyczy zmian w stanie faktycznym i prawnym w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania świadczenia, pobierający świadczenie musi mieć możność skonfrontowania zmian, jakie zaszły w jego przypadku, z treścią pouczenia / por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 2008 roku, sygn. akt I UK 394/07, oraz w wyroku z dnia 14 marca 2006 roku, sygn. akt I UK 161/05/.</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 29;art. 29 ust. 1;art. 29 ust. 1 pkt. 1)">art.29 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny zmarłego emeryta lub rencisty mającego ustalone prawo do emerytury albo renty rolniczej z ubezpieczenia. Do renty rodzinnej są uprawnieni następujący członkowie rodziny zmarłego: dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 29 ust. 2;art. 29 ust. 2 pkt. 1)">ust.2 pkt 1)</a>.</p> <p>Zgodnie zaś z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 65;art. 65 ust. 1)">art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz.53) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Do renty rodzinnej uprawnieni są m. in. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 67;art. 67 ust. 1;art. 67 ust. 1 pkt. 1)">art. 67 ust. 1 pkt 1)</a>.</p> <p>Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było, czy świadczenia w postaci renty rodzinnej pobrane przez <span class="anon-block">M. J.</span> z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego było świadczeniem nienależnym , skoro jednocześnie pobierała ona rentę rodzinną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.</p> <p>W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości ,że zmarły <span class="anon-block">C. J.</span> był jednocześnie uprawniony do świadczeń emerytalnych zarówno z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego , jak i z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż w stosunku do jego osoby miał zastosowanie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 33;art. 33 ust. 2 a)">art.33 ust.2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> , zezwalający mu, jako osobie urodzonej po 31 grudnia 1948 r. , do pobierania dwóch świadczeń z odrębnych systemów zabezpieczenia społecznego.</p> <p>Skoro zatem renta rodzinna jest zawsze pochodną prawa do jakiego uprawniony był zmarły, to stosownie do zacytowanych przepisów dotyczących kwestii nabycia prawa do renty rodzinnej , <span class="anon-block">M. J.</span> jako osoba uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym , nabyła prawo zarówno na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 29)">art. 29 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> , jak i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 65)">art. 65 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>. W jej przypadku znajdzie zastosowanie zatem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 33;art. 33 ust. 2 a)">art. 33 ust. 2a</a>, w miejsce <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 33;art. 33 ust. 2)">art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, stanowiącym o wypłacie jednego ze świadczeń pozostających w zbiegu. Zatem w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw zarówno do wstrzymania wypłaty świadczenia, jak i do jego zwrotu, bowiem było to świadczenie należne.</p> <p>Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał odwołanie wnioskodawczyni za zasadne i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477;art. 14;art. 14 § 2)">art. 477 14 § 2 k.p.c.</a> orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku ustalając brak podstaw do wstrzymania przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od dnia 1 lutego 2020 r. wypłaty renty rodzinnej <span class="anon-block">M. J.</span> oraz stwierdzając brak obowiązku zwrotu przez <span class="anon-block">M. J.</span> renty rodzinnej za okres od 2 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. w kwocie 7 664,40 zł.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art.98 k.p.c.</a> zasądzając Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego <span class="anon-block"> Oddział (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> na rzecz <span class="anon-block">M. J.</span> kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił zgodnie z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. , poz.265).</p> </div>