II SA/Gl 1000/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w C. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 6 maja 2022 r. nr WINB.WOA.7722.15.2022.SS w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu oddala skargę. UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. (dalej PINB) postanowieniem nr [...] z 13 grudnia 2021 r., działając na podstawie art. 81c ust. 2, art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej: p.b.) oraz na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.), po przedłożeniu przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową protokołu z obserwacji plomb gipsowych zamontowanych na budynku garaży zlokalizowanych w C., działka ewid. nr 1, oraz po przeprowadzeniu w dniu 7 grudnia 2021 r. rozprawy administracyjnej, postanowił nałożyć na W. B. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej w zakresie oceny wpływu rozbiórki części muru, zlokalizowanego przy granicy nieruchomości usytuowanych przy ul. [...] i [...], [...] w C. (dz. ewid. nr 2 i 1) na stan techniczny budynku garaży, zlokalizowanego na dz. ewid. nr 1, a w przypadku stwierdzenia takiego wpływu, wskazania sposobu zabezpieczenia budynku. Podano, że ekspertyza powinna zostać sporządzona w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się przedmiotowego postanowienia, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno - budowlanej. W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że właścicielem budynku garaży jest [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa, zaś właścicielem nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w C. (dz. ewid. nr 2) jest W. B. W granicy z dz. ewid nr 1 znajduje się fragment muru o wysokości 1,5 m, grubości 0,6 m i długości około 6 m, jako pozostałość po dłuższym murze kamiennym, przybudowanym do muru budynku garaży jw. Zgodnie z oświadczeniem przedstawicieli [...] Spółdzielni Mieszkaniowej fragment muru, stanowiący osłonę fundamentu garaży, został rozebrany w 2018 r., zaś teren po rozbiórce został uprzątnięty i zniwelowany. Nieruchomość przy ul. [...], [...] w C. jest zabudowana jednokondygnacyjnym budynkiem garaży, trzystanowiskowym, murowanym, krytym jednospadowym stropodachem. Budynek murowany z cegły od strony dz. ewid. nr 2 ma fundamenty wyniesione ponad poziom przyległego gruntu - odsłonięte. Elewacja wschodnia budynku ma duże pęknięcie ukośne, zaś ściana pomiędzy środkowym i skrajnym garażem (od strony wschodniej) ma znaczne pęknięcie poprzeczne. Ustalono, że właściciel obiektu założy plomby gipsowe i podda pęknięcia obserwacji. W dniu 23 listopada 2021 r. poinformowano o pęknięciu plomby na środkowej ścianie oraz o przeprowadzeniu naprawy fragmentu muru wraz z zamontowaniem kotew budowlanych oraz ponownym założeniu plomb w celu dalszej obserwacji. Na podstawie informacji Wydziału Architektury Urzędu Miasta w C. z dnia 16 lipca 2021 r. organ ustalił, że rozbiórka fragmentu budowli usytuowanej w granicy nastąpiła bez dopełnienia procedur administracyjnych. W trakcie rozprawy W. B. przyjął na siebie obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej w zakresie wykonania zabezpieczenia budynku garaży, w następstwie rozbiórki części muru. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł W. B., zaskarżając je w całości. Zarzucono m. in., że mur znajdujący się przy granicy z działką ewidencyjną nr 1 nie stanowił nigdy zabezpieczenia ściany garażu oraz że ściana garażu została wybudowana niezgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi, tj. została posadowiona powyżej poziomu terenu. Postanowieniem z dnia 6 maja 2022 r., nr WINB.WOA.7722.15.2022.SS, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 §2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazano m. in., że organ I instancji nie uzasadnił wystarczająco okoliczności nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej na W. B. Nie jest celowym przedkładanie przez niego ekspertyzy, która ma ocenić "(...) wpływ rozbiórki części muru, zlokalizowanego przy granicy nieruchomości (...) na stan techniczny budynku garaży (...), a w przypadku stwierdzenia takiego wpływu, wskazania sposobu zabezpieczenia budynku przed jej skutkami (...)". Omawiane budynki garażowe nie stanowią własności osoby zobowiązanej, a inwestorem rozbiórki muru była wyżej wskazana Spółdzielnia. Zasadnym więc było nałożenie obowiązku przedstawienia ekspertyzy w omawianym zakresie na właściciela działki oznaczonej nr 3, na której znajdują się budynki garażowe - [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez pełnomocnika [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w całości. Zarzucono naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez ocenę wybiórczo zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych założeń co do okoliczności faktycznych, a tym samym uznania, że postanowienie PINB jest niewystarczająco uzasadnione. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości ww. postanowienia WINB oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podano m. in., że postanowienie PINB było prawidłowe i zawierało zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, szczegółowo wskazując czego ma dotyczyć ekspertyza. Na sąsiedniej nieruchomości należącej do uczestnika posadowiony jest mur oporowy, stanowiący podparcie dla nieruchomości skarżącej. PINB prawidłowo obciążył skarżącą i uczestnika obowiązkiem wykonania ekspertyzy - skarżącą w zakresie naprawy garaży oraz odpowiednio uczestnika w zakresie oceny wpływu rozbiórki części muru oporowego na stan techniczny budynku garaży. W ocenie skarżącej postanowienie WINB opiera się na błędnym rozumieniu uzasadnienia PINB, w którym stwierdzono, że przedstawiciele skarżącej wskazali, iż fragment muru został częściowo rozebrany, zaś teren po rozbiórce częściowo uprzątnięty i zniwelowany. Organ odwoławczy błędnie, bez należytego zaznajomienia z aktami sprawy uznał, że to skarżąca dokonała rozbiórki muru posadowionego na sąsiedniej nieruchomości. Obowiązek wykonania ekspertyzy został nałożony po rozprawie z udziałem uczestnika, który przyjął na siebie wykonanie ekspertyzy. Mur oporowy posadowiony jest na jego działce i domniemać można, że został rozebrany przez niego lub za jego przyzwoleniem. Czynności tych jednak nie dokonywała skarżąca. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 – dalej p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 81c ust. 2 i 3 p.b. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie. Przepis art. 81c ust. 2 p.b., który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego robót budowlanych, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują - rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Omawiany przepis nie może być nadużywany. Organ powiatowy zatem powinien wykazać, że zachodzi rzeczywista konieczność nałożenia ww. obowiązku na konkretną osobę/podmiot. Sama skarżąca wskazuje, że nie wszystkie okoliczności faktyczne są należycie ustalone. Kwestionuje przede wszystkim to, kto wykonywał poszczególne prace. Neguje swój udział. W skardze wskazano: "(...) mur oporowy posadowiony jest na działce uczestnika (...) i domniemać można, że został rozebrany przez niego lub za jego przyzwoleniem. Czynności tych jednak nie dokonywała skarżąca." Same domniemania nie są wystarczające, o ile istnieje możliwość dokonania konkretnych ustaleń faktycznych i organ powinien dążyć do wyjaśnienia wątpliwości, dysponując różnymi środkami dowodowymi. Wnioski dowodowe może również na etapie postępowania przed organem zgłaszać Spółdzielnia. Skoro zatem w toku postępowania nawet według skarżącej nie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych, a domniemania bez przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego nie są tu wystarczające, to prawidłowo uchylono zaskarżone postanowienie. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że kwestionowanym postanowieniem PINB nałożono obowiązki na inny podmiot niż skarżąca. Przesądzanie tu kwestii merytorycznych, a zwłaszcza na kogo powinny być nałożone obowiązki z art. 81c ust. 2 p.b., byłoby zatem przedwczesne. W szczególności nie może orzec o tym na tym etapie Sąd. Samo rozstrzygnięcie zatem odpowiada prawu, jako że zachodzi konieczność wyjaśnienia wątpliwości co do stanu faktycznego, zanim dojdzie do zastosowania art. 81c ust. 2 p.b. Od ewentualnego postanowienia organu nakładającego obowiązki w ww. trybie przysługiwać będzie Spółdzielni zażalenie. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., ani też innych przepisów, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.