III Ca 1846/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 1846/19</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Postanowieniem z dnia 6 maja 2019 roku, Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi w sprawie z wniosku <span class="anon-block">J. C.</span> przy udziale <span class="anon-block">M. C.</span>, <span class="anon-block">T. C.</span>, <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span>, o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku:</strong> </p> <p>1.  zatwierdził złożenie przez <span class="anon-block">J. C.</span> oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzucenia spadku po zmarłej w dniu 7 marca 2012 w <span class="anon-block">Ł.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">Ł.</span> matce <span class="anon-block">K. C.</span> z domu <span class="anon-block">S.</span>, córce <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">M.</span>,</p> <p>2.  ustalił, że każdy z uczestników ponosi we własnym zakresie koszty udziału w sprawie.</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia wywiodła uczestniczka <span class="anon-block">U. T. (1)</span>, w treści środka zaskarżenia wskazując, że nie została zawiadomiona o terminie posiedzenia sądu, na której wnioskodawca uchylił się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, przez co nie mogła odnieść się do twierdzeń wnioskodawcy. Ponadto podniosła, że Sąd niesłusznie dał wiarę twierdzeniom wnioskodawcy co do działania pod wpływem błędu i przez to doszedł do błędnego przekonania, że uzasadnione jest zatwierdzenie oświadczenia i uchylenie się przez wnioskodawcę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. W konsekwencji podniesionych zarzutów apelująca wniosła o uchylenie wydanego postanowienia.</p> <p>W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o oddalenie apelacji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja uczestniczki była zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego postanowienia i zniesieniem postępowania przed Sądem Rejonowym dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi od dnia rozprawy 6 maja 2019 roku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postepowania apelacyjnego.</p> <p>Jak wynika z akt sprawy o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 6 maja 2019 r. zostali zawiadomieni: <span class="anon-block">J. C.</span>, <span class="anon-block">M. C.</span> i <span class="anon-block">P. G.</span>, a ponadto <span class="anon-block">T. C.</span>, który nie podjął kierowanej do niego korespondencji. Podczas rozprawy wnioskodawca <span class="anon-block">J. C.</span> złożył oświadczenie, stanowiące załącznik do protokołu rozprawy, w którym uchylił się od skutków prawnych niedochowania terminu do złożenia oświadczenia w przedmiocie przyjęcia bądź odrzucenia spadku po zmarłej w dniu 7 marca 2012 r. matce <span class="anon-block">K. C.</span>. W tym oświadczeniu wskazał również, że zmarła pozostawiła poza nim inne dzieci: <span class="anon-block">T. C.</span>, <span class="anon-block">M. C.</span>, <span class="anon-block">J. L. (1) z domu C.</span>, <span class="anon-block">U. T. (2) z domu C.</span> i <span class="anon-block">Z. L. (1) z domu C.</span>. <span class="anon-block">J. L. (2)</span>, <span class="anon-block">U. T. (1)</span> i <span class="anon-block">Z. L. (2)</span> nie zostały zawiadomione o terminie posiedzenia. Ponadto na posiedzeniu wnioskodawca oświadczył, iż ma córkę <span class="anon-block">A. C.</span>, która również nie brała udziału w postępowaniu. Sąd pomimo powzięcia wiadomości o innych potencjalnych uczestnikach nie odroczył posiedzenia celem zawiadomienia o toczącym się postępowaniu i w dniu 6 maja 2019 r. wydał postanowienie. Sąd Rejonowy zarządził powiadomienie o odrzuceniu spadku rodzeństwa wnioskodawcy, w tym apelującej <span class="anon-block">U. T. (1)</span>, oraz jego córki po zamknięciu rozprawy i ogłoszeniu postanowienia.</p> <p>Nieważność postępowania określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a> ma miejsce wtedy, gdy strona postępowania, wbrew swej woli, została faktycznie pozbawiona możności działania w postępowaniu lub jego istotnej części. O pozbawieniu możności obrony praw przesądza kumulatywne wystąpienie trzech okoliczności: naruszenie przez sąd przepisów procesowych będących źródłem procesowych uprawnień strony, wpływ tego uchybienia na wyłączenie możliwości działania strony w postępowaniu, niemożność obrony swoich praw w następstwie dwóch poprzednich okoliczności. Innymi słowy, nieważność postępowania z tego powodu zachodzi wówczas, gdy ze względu na uchybienia formalne strona została pozbawiona przez sąd lub przeciwnika procesowego możności brania udziału w sprawie oraz zgłoszenia twierdzeń faktycznych i wniosków dowodowych. W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a> nieważność postępowania zachodzi, gdy strona nie została zawiadomiona o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r., VI ACa 273/19, LEX nr 2740723).</p> <p>W niniejszej sprawie w toku postępowania ujawniono cztery osoby, które miały interes prawny we wzięciu udziału w sprawie, a nie zostały zawiadomione o toczącym się postępowaniu i o wyznaczonym terminie rozprawy. Pomimo takiego obowiązku, Sąd Rejonowy nie zawiadomił uczestników o terminie rozprawy i wydał przedmiotowe postanowienie bez ich udziału. W tych okolicznościach niewątpliwie doszło do naruszenia przepisów procesowych dotyczących zawiadomienia osób zainteresowanych rozstrzygnięciem w sprawie o wyznaczonym terminie rozprawy i wydania orzeczenia kończącego w sprawie bez ich udziału. Uchybienie to miało realny wpływ na wyłączenie możliwości działania uczestników w postępowaniu, a tym samym na niemożność obrony przez nich swoich praw. Zatem wszystkie przesłanki zostały spełnione kumulatywnie i dowodzą zaistnienia nieważności postępowania ze względu na pozbawienie strony możności obrony swoich praw.</p> <p>W razie stwierdzenia, że postępowanie dotknięte było nieważnością, Sąd drugiej instancji zobowiązany jest do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a>) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1999 r., II UKN 432/99, OSNAPiUS 2001 nr 2, poz. 56, Biul. <span class="anon-block">I.</span>. Pr. 2001 nr 2, str. 72).</p> <p>Z powyższych względów Sąd Okręgowy, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art.13§ 2 k.p.c.</a>, orzekł jak w sentencji.</p> </div>