I OZ 966/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 648/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 648/10 odmówił J. W. ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze z dnia 2 lipca 2010 r. J. W. domagał się również przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie go od kosztów i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Na wezwanie Sądu skarżący nadesłał wypełniony formularz PPF.W zawartym tam oświadczeniu skarżący podał, że prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe, do jego majątku należy mieszkanie o powierzchni 52 m2 i działka budowlana, na której stoi budynek w stanie surowym. Ponadto wskazał, że jest bezrobotny i nie ma żadnych dochodów Pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, zobowiązując go między innymi do przedstawienia dowodów opłacania należności związanych z posiadanym mieszkaniem, oświadczenia określającego źródła utrzymania i zawierającego informacje o dochodzie, stanie majątkowym i rodzinnym jego matki. Odpowiadając na wezwanie sądu, skarżący nadesłał kopię zawiadomienia o wysokości czynszu (453,64 zł) oraz kopię dziennika budowy. Oświadczył jednocześnie, że nie płaci żadnych należności za gaz i prąd oraz nie zawarł z gazownią i elektrownią żadnej umowy. Ponadto nie posiada źródła utrzymania i nie ma miesięcznych dochodów, a jego matka nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego i nie posiada żadnego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że w niniejszej sprawie wnioskodawca skarży działanie organu administracji w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, zatem stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Sąd dodał również, że oświadczenia złożone przez skarżącego są niewystarczające do rozpatrzenia jego wniosku i nie pozwalają na uznanie, że spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Ponadto skarżący odmówił udzielenia informacji odnośnie stanu majątkowego i wysokości uzyskiwanych dochodów przez matkę, z którą de facto pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Twierdzenia skarżącego, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, pozostają w sprzeczności z informacjami zawartymi w wywiadzie środowiskowym znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy. Ze źródła tego wynika, że skarżący zamieszkuje wraz z matką, która opłaca wszystkie należności za mieszkanie. W takich okolicznościach oczywistym jest, że skarżący, wbrew zgłoszonym twierdzeniom, prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe. Istniejąca między skarżącym, a jego matką rozdzielność majątkowa nie oznacza, że sytuacja majątkowa matki nie może być uwzględniona przy ocenie możliwości poniesienia kosztów pomocy prawnej przez skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są do wzajemnego wspierania się. Reasumując WSA w Olsztynie podał, że niewykonanie wezwania w zakresie przedstawienia dochodów matki i źródeł utrzymania nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie posiada wystarczających środków, przy użyciu których możliwe byłoby sfinansowanie kosztów profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie. Oświadczenie, które jest niepełne i budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Nieujawnienie przez skarżącego swojej sytuacji materialnej w pełnym zakresie, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W zażaleniu J. W. stwierdził że nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem. Podał, że argumenty na których oparte zostało to rozstrzygnięcie są nieprawdziwe, a wymagania stawiane mu przez Sąd są dla niego "nie do zrealizowania". Wskazał również, że jest bezrobotny, żyje w skrajnym ubóstwie i nie ma środków na prowadzenie korespondencji z wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji mając na względzie zasadę ekonomii procesową i prawo strony do szybkiego rozpoznania sprawy, a także uwzględniając powstałe wątpliwości dotyczące informacji przekazywanych przez skarżącego, zasadnie-zgodnie z art. 255 P.p.s.a.-wezwał go do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane przez niego oświadczenia. Strona jednak nie zastosowała się do powyższego wezwania. Powyższe dokumenty były zaś niezbędne, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy za niewystarczające należy uznać oświadczenie skarżącego, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz że pozbawiony jest jakichkolwiek środków na swe utrzymanie. Ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających w nim we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Skarżący także w żaden sposób nie wyjaśnił, jak nie posiadając- jak twierdzi- żadnego źródła dochodu jest w stanie pokrywać koszty utrzymania mieszkania, które wynoszą 453,64 zł. Może to jedynie oznaczać, że skarżący lub członkowie jego rodziny (matka) posiadają inne źródła dochodu, nieujawnione w niniejszej sprawie. Z powyższych względów należy uznać, że odmowa przyznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym prawa nie narusza. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, winien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej jego i członków rodziny, a także potwierdzania podnoszonych okoliczności stosownymi dowodami. W tym stanie rzeczy, na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.