IX W 452/20

<p>Sygn. akt IX K 452/20</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 10 listopada 2020 roku</p> <p>Sąd Rejonowy w Gliwicach IX Wydział Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSR Szymon Markowicz</p> <p>Protokolant: Mateusz Zając</p> <p>po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 10 listopada 2020 roku w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>sprawy<strong> <!-- --> <span class="anon-block">S. B.</span> (<span class="anon-block">B.</span>), </strong>syna <span class="anon-block">Z.</span> i <span class="anon-block">M. z domu B.</span>, <span class="anon-block">urodzonego w dniu (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->obwinionego o to, że:</strong> </p> <p>I.  w dniu 3 kwietnia 2020 roku około godziny 17:50 w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">ul. (...)</span> poprzez splunięcie na chodnik zanieczyścił miejsce publiczne;</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o wykroczenie z art. 145 k.w. </strong> </p> <p>II.  w tym samym miejscu i czasie co w punkcie I używał słów wulgarnych w miejscu publicznym;</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o wykroczenie z art. 141 k.w.</strong> </p> <p>III.  w tym samym miejscu i czasie co w punkcie I, pomimo obowiązku odmówił podania swoich danych osobowych umundurowanemu patrolowi Policji;</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o wykroczenie z art. 65 § 2 k.w.</strong> </p> <p>IV.  w tym samym miejscu i czasie co w punkcie I wbrew obowiązkowi nie przestrzegał wymagań higieniczno- sanitarnych tj. naruszył warunki przemieszczania się;</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o wykroczenie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082341570" title="Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1570 (art. 54)">art. 54</a> k.w. w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082341570" title="Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1570 (art. 46 b;art. 46 b pkt. 12)">art. 46 b punkt 12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi</a> </strong> </p> <p>z urzędu</p> <p>w przedmiocie częściowego umorzenia postępowania</p> <p>p o s t a n a w i a</p> <p> <strong> <!-- -->na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 5;art. 5 § 1;art. 5 § 1 pkt. 2)">art. 5 § 1 pkt 2 k.p.w.</a> umorzyć postępowanie przeciwko obwinionemu <span class="anon-block">S. B.</span> o czyn wyżej opisany w punkcie IV części wstępnej postanowienia wobec faktu, iż nie wyczerpuje on znamion czynu zabronionego.</strong> </p> <p/> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> <p>Obwinionemu zarzucono między innymi naruszenie warunków przemieszczania się, to jest czyn z art. 54 k.w. w zw. z art. 46b pkt 12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.</p> <p>Sąd zważył co następuje.</p> <p>Zgodnie z art. 54 k.w. „<em> <!-- -->Kto wykracza przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych podlega karze grzywny do 500 złotych albo karze nagany.</em>”</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082341570" title="Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1570 (art. 46 b)">Artykuł 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi</a> w brzmieniu obowiązującym w dacie czynu nie zawierał żadnych samoistnych przepisów określających prawa czy obowiązki obywateli ale jedynie określał jakie ograniczenia praw i wolności obywateli mogą zostać dokonane w drodze rozporządzenia wydawanego w trybie art. 46a tej ustawy.</p> <p>Zgodnie z art. 46a powołanej wyżej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie nałożenia mandatu:</p> <p>„<em> <!-- -->W przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów:</em> </p> <p> <em> <!-- -->1) zagrożony obszar wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego,</em> </p> <p> <em> <!-- -->2) rodzaj stosowanych rozwiązań - w zakresie określonym w art. 46b</em> </p> <p> <em> <!-- -->- mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego.</em>”</p> <p>Zgodnie z art. 46b powołanej ustawy:</p> <p>„<em> <!-- -->W rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić:</em> </p> <p> <em> <!-- -->1) ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4;</em> </p> <p> <em> <!-- -->2) czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców;</em> </p> <p> <em> <!-- -->3) czasową reglamentację zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły;</em> </p> <p> <em> <!-- -->4) obowiązek poddania się badaniom lekarskim oraz stosowaniu innych środków profilaktycznych i zabiegów przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie;</em> </p> <p> <em> <!-- -->5) obowiązek poddania się kwarantannie;</em> </p> <p> <em> <!-- -->6) miejsce kwarantanny;</em> </p> <p> <em> <!-- -->7) (uchylony);</em> </p> <p> <em> <!-- -->8) czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia;</em> </p> <p> <em> <!-- -->9) nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, terenów i obiektów;</em> </p> <p> <em> <!-- -->10) nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach;</em> </p> <p> <em> <!-- -->11) zakaz opuszczania strefy zero przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie;</em> </p> <p> <em> <!-- -->12) nakaz określonego sposobu przemieszczania się.</em>”</p> <p>Z kolei art. 46 ust. 4, do którego odwołuje się art. 46b stanowi:</p> <p>„<em> <!-- -->W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 1 i 2, można ustanowić:</em> </p> <p> <em> <!-- -->1) czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się,</em> </p> <p> <em> <!-- -->2) czasowe ograniczenie lub zakaz obrotu i używania określonych przedmiotów lub produktów spożywczych,</em> </p> <p> <em> <!-- -->3) czasowe ograniczenie funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy,</em> </p> <p> <em> <!-- -->4) zakaz organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności,</em> </p> <p> <em> <!-- -->5) obowiązek wykonania określonych zabiegów sanitarnych, jeżeli wykonanie ich wiąże się z funkcjonowaniem określonych obiektów produkcyjnych, usługowych, handlowych lub innych obiektów,</em> </p> <p> <em> <!-- -->6) nakaz udostępnienia nieruchomości, lokali, terenów i dostarczenia środków transportu do działań przeciwepidemicznych przewidzianych planami przeciwepidemicznymi,</em> </p> <p> <em> <!-- -->7) obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych, o których mowa w ust. 3, oraz grupy osób podlegające tym szczepieniom, rodzaj przeprowadzanych szczepień ochronnych</em> </p> <p> <em> <!-- -->- uwzględniając drogi szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz sytuację epidemiczną na obszarze, na którym ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii.</em>”</p> <p>W dacie czynu obwinionego w wykonaniu art. 46a powołanej wyżej ustawy obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. § 5 tego rozporządzenia wprowadzał generalny zakaz przemieszania się na terytorium Rzeczypospolitej. W brzmieniu obowiązującym w dacie czynu stanowił on, że: <em> <!-- -->„W okresie od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 11 kwietnia 2020 r. zakazuje się na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej przemieszczania się osób przebywających na tym obszarze, z wyjątkiem przemieszczania się danej osoby w celu:</em> </p> <p> <em> <!-- -->1) wykonywania czynności zawodowych lub zadań służbowych, lub pozarolniczej działalności gospodarczej, lub prowadzenia działalności rolniczej lub prac w gospodarstwie rolnym, oraz zakupu towarów i usług z tym związanych;</em> </p> <p> <em> <!-- -->2) zaspokajania niezbędnych potrzeb związanych z bieżącymi sprawami życia codziennego, w tym uzyskania opieki zdrowotnej lub psychologicznej, tej osoby, osoby jej najbliższej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 11)">art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny</a> (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950 i 2128), a jeżeli osoba przemieszczająca się pozostaje we wspólnym pożyciu z inną osobą - także osoby najbliższej osobie pozostającej we wspólnym pożyciu, oraz zakupu towarów i usług z tym związanych;</em> </p> <p> <em> <!-- -->3) wykonywania ochotniczo i bez wynagrodzenia świadczeń na rzecz przeciwdziałania skutkom <span class="anon-block"> (...)</span>19, w tym w ramach wolontariatu;</em> </p> <p> <em> <!-- -->4) sprawowania lub uczestniczenia w sprawowaniu kultu religijnego, w tym czynności lub obrzędów religijnych;</em> </p> <p>Należy wskazać, że w istocie ani art. 46b ani art. 46 ust. 4 powołanej wyżej ustawy nie zawierają delegacji ustawowej, która pozwalałaby wprowadzić w drodze rozporządzenia powszechny i generalny zakaz przemieszczania się, a więc zakaz godzący w jedną z podstawowych swobód obywatelskich. Artykuł 46b pkt 10 powołanej ustawy przewiduje możliwość wprowadzenia rozporządzeniem nakazu lub zakazu przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach, zaś ten sam artykuł w punkcie 12 przewiduje możliwość wprowadzenia nakazu określonego sposobu przemieszczania się. Generalny zakaz przemieszczania się po terytorium kraju nie wchodzi jednak w ocenie Sądu ani w zakres pojęcia „nakazu lub zakazu przebywania w określonych miejscach i obiektach” ani tym bardziej w zakres pojęcia „nakazu określonego sposobu przemieszczania się”. Również sam prawodawca nie uznaje zdaje się zakazu przemieszczania się jako elementu „nakazu określonego sposobu przemieszczania się” skoro w powołanym wyżej rozporządzeniu zasady poruszania się w czasie stanu epidemii określono w innym przepisie (§ 18 rozporządzenia), umieszczonym w Rozdziale 8 zatytułowanym „Nakaz określonego sposobu przemieszczania się”. Nie umieszczono zaś w rozporządzeniu rozdziału poświęconego nakazom lub zakazom przebywania w określonych miejscach i obiektach, chociaż rozdziały tego ostatniego aktu prawnego co do zasady odwołują się do poszczególnych punktów przepisu ustawowego zawierającego delegację do jego wydania.</p> <p>Również w art. 46 ust. 4 powołanej ustawy brak delegacji, która pozwalałaby na wprowadzenie w drodze rozporządzenia generalnego zakazu przemieszczania się. Nie może to zostać uznane za „czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się”. Rozwiązanie przewidziane w § 5 powołanego wyżej rozporządzenia ma istotnie charakter czasowy, jednakże wprowadza nie tyle ograniczenie poruszania się, co jego zakaz (jedynie z wyjątkami określonymi w przepisie) oraz nie odnosi się do określonego sposobu poruszania się ale do wszelkich sposobów przemieszczania się osób na terenie Rzeczypospolitej. Delegacja ustawowa z art. 46 ust. 4 powołanej wyżej ustawy pozwala zatem na wprowadzenie rozporządzeniem ograniczeń (ale nie generalnego i całkowitego zakazu) przemieszczania się i to ograniczeń tylko w odniesieniu do określonych sposobów przemieszczania się, a nie wobec każdego sposobu przemieszczania się.</p> <p>Jednocześnie należy wskazać, że rozporządzenie może zostać wydane jedynie w celu wykonania ustawy, nie może wykraczać poza zakres delegacji. Niedopuszczalne jest również w ocenie Sądu rozszerzające interpretowanie przepisów ustaw zawierających delegację do wydania rozporządzenia.</p> <p>Należy w świetle powyższego uznać, że przepis porządkowy (generalny i co do zasady całkowity zakaz przemieszczania się) zawarty w § 5 rozporządzenia powołanego wyżej, nie został wydany na podstawie ustawy. Artykuły 46 ust. 4 i 46b powołanej ustawy nie zawierają upoważnienia do wprowadzenia tego typu zakazu. Artykuł 54 k.w. jako warunek karalności za niestosowanie się do przepisów porządkowych wymaga natomiast aby były wydane z upoważnienia ustawy. W czynie obwinionego brak zatem kompletu znamion czynu zabronionego – przepis, który naruszył, nie był wydany z upoważnienia ustawy – w konsekwencji uznać należy, że czyn obwinionego nie był czynem zabronionym jako wykroczenie. To ostatnie jest przesłanką do umorzenia postępowania.</p> <p>Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.</p> <p>Ponieważ orzeczenie niniejsze nie kończy postępowania, w którym zarzucono obwinionemu jeszcze trzy inne czyny zabronione jako wykroczenia, Sąd nie rozstrzygał o kosztach procesu.</p> <p>SSR Szymon Markowicz</p> </div>