I FZ 183/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 602/19 o odrzuceniu skargi kasacyjnej R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 602/19 oddalającego skargę R.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 6 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 602/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną R.P. (dalej: Strona lub Skarżący) od wyroku tego Sądu z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 602/19. 2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że: - w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 lutego 2020 r. wezwano Skarżącego - reprezentowanego przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego - do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez jej podpisanie wraz z podpisaniem jej odpisu lub nadesłanie podpisanych egzemplarzy skargi kasacyjnej oraz do nadesłania oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy albo wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (wezwanie to doręczono pełnomocnikowi za pośrednictwem ePUAP w dniu 24 lutego 2020 r.); - Skarżącego wezwano również do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (odpis zarządzenia w tym zakresie doręczono pełnomocnikowi przez ePUAP w trybie art. 46 § 6 K.p.a.); - Skarżący w dniu 25 lutego 2020 r. nadesłał podpisany egzemplarz skargi kasacyjnej wraz z odpisem; - nie nadesłał jednak oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy albo wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, ponadto nie uiścił wpisu od skargi kasacyjnej; - wobec podanych okoliczności (nie uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej oraz jej nie opłacenia) na podstawie art. 178 oraz 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) skargę kasacyjną należało odrzucić. 3. W zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji Strona wniosła o uchylenie postanowienia. Sądowi zarzuciła naruszenie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niewłaściwą wykładnię i błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do doręczenia zastępczego, będącego konsekwencją zastosowania "przez organ odwoławczy art. 152a § 3 P.p.s.a." W motywach zażalenia Strona odwołała się do art. 144a § 1, art. 152 § 3, art. 152a § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa podnosząc na tym tle, że nie miała wiedzy o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, albowiem na swojego e-maila otrzymała powiadomienie o wpływie na jej skrytkę jednego pisma z Sądu (z terminem odbioru 24 lutego 2020 r.), bez opisu czego to pismo dotyczy. Wobec tych okoliczności nie istniały podstawy do przyjęcia w sprawie doręczenia zastępczego. Ponadto jej zdaniem wpływ na taki stan rzeczy miał okres w jakim dochodziło do doręczeń (zagrożenie pandemią koronawirusa, wdrażanie przez ustawodawcę oraz organy państwa postanowień tarczy antykryzysowej, utrudnienie dostępu do sądów, organów podatkowych) oraz wysłanie Skarżącemu pism w nieprawdopodobnej kolejności (wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z dnia 7 lutego 2020 r. wysłane przed uzupełnieniem braków skargi kasacyjnej wezwaniem z dnia 7 lutego 2020 r.) Odnośnie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy albo wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie Strona wskazała, że w dniu 27 lutego 2020 r. st. sekretarz sądowy p. [...] odebrała przesyłkę poleconą za pośrednictwem odbioru przesłaną Pocztą Polską, gdzie takowe oświadczenie było złożone. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu. 4.2. W niniejszej sprawie sporne były dwie kwestie: Pierwsza, czy Skarżący uzupełnił brak formalny skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (wymóg z art. 176 § 2 P.p.s.a.) Zdaniem Sądu pierwszej instancji Skarżący nie spełnił tego obowiązku, czemu oponowała Strona w zażaleniu; Druga, czy Skarżącemu doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Według Skarżącego, wbrew przyjęciu Sądu pierwszej instancji, nie było skuteczne doręczenie za pośrednictwem ePUAP wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. 4.2.1. W odniesieniu do pierwszego zagadnienia spornego zgodzić się należało za stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Z analizy akt sprawy nie wynika, aby Skarżący uzupełnił brak formalny skargi kasacyjnej w postaci nadesłania wniosku albo oświadczenia, o których mowa w art. 176 § 2 P.p.s.a. W dniu 27 lutego 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła korespondencja od Skarżącego, zawierająca podpisaną skargę kasacyjną, jej odpis oraz pięć załączników. Wśród tych dokumentów nie było jednak pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Stosownego wniosku albo oświadczenia nie zawarto również w ich treści. Wobec tego zupełnie gołosłownie Strona podnosiła, że w dniu 27 lutego 2020 r. pracownik Sądu odebrał przesyłkę gdzie wymagane oświadczenie zostało złożone. Materiał zawarty w aktach sądowych nie potwierdza wersji Strony o uzupełnieniu przez nią braku skargi kasacyjnej w zakresie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Z podanych względów uznać należało, że trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, iż skarga kasacyjna z uwagi na nie uzupełnienie jej braku formalnego, podlegała odrzuceniu stosownie do art. 178 P.p.s.a. 4.2.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego również kwestia doręczenia przez ePUAP odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej została właściwie zidentyfikowana przez Sąd pierwszej instancji. Mianowicie takie doręczenie nastąpiło w dniu 24 lutego 2020 r. na warunkach fikcji prawnej doręczenia. Odnotować jednak trzeba, że do ustalenia ziszczenia się takiej formy doręczenia zastosowanie znajdowały przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują doręczanie pism przez sąd administracyjny za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (mylnie powołane przez Sąd pierwszej instancji) i ustawy - Ordynacja podatkowa (mylnie powołane przez Skarżącego w zażaleniu). Zgodnie z art. 74a § 3 pkt 1 i 2 P.p.s.a. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: - informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu; - pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji adresata pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Z kolei w myśl art. 74a § 5 P.p.s.a., datą doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2; natomiast zgodnie § 6 tego artykułu, w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Zawiadomienie zaś może być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny sądu, a odbioru tego zawiadomienia nie potwierdza się (§ 4). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (§ 7), a w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (§ 8). W realiach niniejszej sprawy skierowany do pełnomocnika Skarżącego odpis zarządzenia w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej, mimo dwukrotnego zawiadomienia w dniach 10 lutego i 18 lutego 2020 r. o możliwości odebrania korespondencji elektronicznej - nie został odebrany przez adresata w okresie 14 dni od daty utworzenia pierwszego UPD (vide: Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, zwane również Urzędowym Poświadczeniem Odbioru, karta 115 akt sądowych). W takiej sytuacji - zgodnie z art. 74a § 8 P.p.s.a. - doręczenie w sensie prawnym nastąpiło w dniu 24 lutego 2020 r. co z kolei odpowiada zapisowi na UPD o terminie doręczenia (w polu "Rodzaj informacji uzupełniającej: Termin doręczenia Wartość informacji uzupełniającej: 2020-02-24T23:59.999" - podkr. NSA). Powołany dokument UPD, wygenerowany z platformy ePUAP, co do zasady stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Dane na nim zawarte wskazują na poprawne zawiadamianie Strony o przesyłanym dokumencie elektronicznym i przeczą jej stanowisku o braku ziszczenia się fikcji prawnej doręczenia. Wynika z nich jednoznacznie, czego Strona dowodowo nie podważyła, że w jej elektronicznej skrzynce pozostawiono dwa zawiadomienia o nadejściu dokumentu z Sądu (pierwsze utworzenie UPD - 10 lutego 2020 r., drugie utworzenie UPD - 18 lutego 2020 r.) Podana w zażaleniu okoliczność otrzymania na e-maila wiadomości o tylko jednej przesyłce z Sądu nie została w sprawie w żaden sposób wykazana. Tymczasem odnosiła się ona do sfery faktów, a te wymagają udowodnienia. W przypadku bowiem fikcji prawnej doręczenia pisma konieczne jest dowodowe potwierdzenie wystąpienia okoliczności obalających tę fikcję, co w istocie pominięto przy sporządzaniu zażalenia. Oczywiście bezzasadne okazały się motywy Strony dotyczące "zagrożenia pandemią koronawirusa, wdrażania przez ustawodawcę oraz organy państwa postanowień tarczy antykryzysowej, utrudnienia dostępu do sądów, organów podatkowych". Podane w nich okoliczności nie miały i nie mogły mieć jakiegokolwiek wpływu na proces doręczania dokumentu elektronicznego, już choćby z tego powodu, że nie istniały one w czasie doręczania odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Z podanych względów stwierdzić należało, że odrzucenie skargi kasacyjnej wobec jej nieopłacenia było, w świetle art. 220 § 3 P.p.s.a., także prawidłowe. 4.3. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji.