II SA/Wa 1508/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. C. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1438/19 wydanym w sprawie ze skargi M. C. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę. UZASADNIENIE Wyrokiem z 9 stycznia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1438/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę p. M. C., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", na rozkaz personalny z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], zwany dalej "rozkazem nr [...]". Orzeczenie Sądu stało się prawomocne 13 marca 2020 r. - tak postanowienie z 15 czerwca 2020 r. Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Funkcjonariusz wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 1438/19. W jej uzasadnieniu podniesiono: - podstawą wydania rozkazu nr [...] było postawienie Funkcjonariuszowi - w postępowaniu, prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] (sygn. akt [...]) - zarzutów popełnienia czynu zabronionego z art. 241 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (obecnie opubl. w Dz.U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.); w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19 wskazano, że - choć w sprawie nie zapadł jeszcze wyrok skazujący - samo przedstawienia Funkcjonariuszowi zarzutów, determinuje utratę przezeń przymiotu nieposzlakowanej opinii - tym samym atrybutu niezbędnego do pozostawania w służbie, - [...] kwietnia 2020 r. Prokuratura Rejonowa w [...] umorzyła prowadzone wobec Funkcjonariusza śledztwo; stwierdzono, że czyn nie zawiera znamion zabronionego; w uzasadnieniu oczyszczono Funkcjonariusza ze wszelkich postawionych mu zarzutów; w toku postępowania dowodowego ustalono bowiem, że nigdy nie dopuścił się rozpowszechniania publicznie wiadomości z postępowania sądowego - posiadane nagranie udostępnił za pomocą komunikatora Whatsapp - wyłącznie w celach procesowo-operacyjnych - innym funkcjonariuszom, zatrudnionym w jednostce i prowadzącym postępowanie, którego dotyczyło nagranie; postanowienie doręczono obrońcy Funkcjonariusza 8 maja 2020 r., zaś jemu samemu - 12 maja 2020 r., - w postępowaniu zakończonym wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 1438/19 Sąd nie badał, czy Funkcjonariusz popełnił przestępstwa; wskazał, że nie należy to do jego kompetencji, zaś dla ustalenia utraty przez Funkcjonariusza przymiotu nieskazitelności, wystarczające jest przedstawienie mu zarzutów popełnienia przestępstwa; jak się jednak później okazało, Funkcjonariusza oczyszczono ze wszystkich postawionych mu zarzutów; orzeczenie prowadzącego postępowanie przygotowawcze organu jest prawomocne; u jej podstaw leżały okoliczności i dowody, które istniały już w chwili wydania pierwotnego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19; nie były one jednakże znane Funkcjonariuszowi, a ponadto - z uwagi na brak decyzji procesowej, wydanej [...] kwietnia 2020 r. - nie mogły być badane przez Sąd, - Funkcjonariusz nie kwestionuje, że materiał zgromadzony w chwili rozpoznawania po raz pierwszy sprawy mógł dawać Sądowi podstawy do oddalenia skargi i usankcjonowania prawidłowości wydanej decyzji administracyjnej; bezspornie jednak okoliczności i dowody ujawnione w późniejszym okresie determinują jej wadliwość; tym samym winny dawać asumpt do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego i ponownej oceny rozstrzygnięcia organu, - rozstrzygnięciami, gdzie występuje analogiczny problem są decyzje administracyjne o zatrzymaniu prawa jazdy, w związku z przekroczeniem prędkości o oznaczoną wielkość; w przypadku następczego stwierdzenia przez sąd karny, że pomiar był wadliwy, a obwiniony nie dopuścił się zarzucanego mu wykroczenia; trafnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2324/17 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako "CBOSA"), że późniejsze uniewinnienie osoby, wobec której uprawomocniła się decyzja administracyjna, będzie stanowiło istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną - istniejącą w dniu wydania decyzji, - w toku postępowania karnego - po przeprowadzonym badaniu urządzeń technicznych kilkunastu osób, sporządzeniu specjalistycznych opinii biegłych i przesłuchaniu kilkudziesięciu osób - ustalono bezspornie, że Funkcjonariusz swoim zachowaniem nie wypełnił znamion czynu zabronionego; nie upublicznił bowiem rzeczonego nagrania, a jedynie przesłał je do kolegi - funkcjonariusza, także służbowo zaangażowanego w sprawę, z którą związane było video; okoliczności te - choć oczywiście bezspornie istniejące już od początku prowadzonego postępowania - musiały zostać potwierdzone środkami dowodowymi, które gromadzono w toku postępowania; o ich istnieniu Funkcjonariusz dowiedział się dopiero z decyzji o umorzeniu postępowania (8 maja 2020 r.), - bezspornie powołane okoliczności i dowody na ich poparcie miałyby wpływ na wynik sprawy; to bowiem zarzut dopuszczenia się czynu zabronionego (który okazał się być pozbawionym podstaw), stanowił jedyny czynnik determinujący wydanie rozkazu nr [...] w tym kształcie; niewinność Funkcjonariusza i brak możliwości przypisania mu jakichkolwiek zachowań, nielicujących z godnością wykonywanego zawodu, uniemożliwiłyby wydanie rozkazu o zwolnieniu go ze służby, - wskutek ujawnienia okoliczności i środków dowodowych, zgromadzonych w materiale postępowania przygotowawczego, odpadła przesłanka wydania rozkazu nr [...]; nie tylko bowiem potwierdzono, że nie istniały nigdy przesłanki uzasadniające zwolnienie Funkcjonariusza ze służby, ale ponadto decyzja taka stoi wręcz w sprzeczności z ważnym interesem służby; przez blisko 15 lat służby na dokształcenie Funkcjonariusza Skarb Państwa wydatkował kwoty rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych; Skarżący ukończył kilkanaście specjalistycznych kursów, dających mu uprawnienia, których nie posiada większość szeregowych funkcjonariuszy Policji; zwolnienie pracownika, w którego rozwój i przydatność do wykonywanej pracy zaangażowano tak znaczne środki nie tylko nie stoi w zgodzie, ale wręcz silnie godzi w dobry interes samego przedsiębiorstwa, którym poniekąd jest Policja, - nie sposób także pominąć przesłanek, wynikających z podstawowych zasad prawa administracyjnego - praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do władzy, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; Funkcjonariusz znajduje się bowiem w sytuacji, w której prawomocnie stwierdzono, że nie dopuścił się popełnienia przestępstwa, za które został zwolniony ze służby; ponosi więc karę za coś, czego faktycznie nigdy nie zrobił; nie przysługują mu też żadne środki z tytułu rekompensaty ani możliwość odzyskania utraconej posady; nie można przy tym tracić z pola widzenia szczególnego charakteru zatrudnienia, jakim jest służba w Policji; nie jest to praca, stanowisko, które można po prostu zmienić na inne - w konkurencyjnej firmie; wraz z utratą funkcji - mimo przepracowania prawie 15 lat - Funkcjonariusz utracił wszelkie przysługujące mu na przyszłość uprawnienia - jak prawo do wcześniejszej emerytury - oraz wszystko to, na co pracował przez tyle lat - stopień służbowy, przysługujące mu dodatki, uprawnienia, - odmowa wznowienia przedmiotowego postępowania doprowadziłaby do sytuacji, gdy niewinny człowiek zostaje ukarany tylko dlatego, że - przez krótką chwilę - ktoś rzucił na niego negatywne światło, padło nań przypadkowe podejrzenie - wynikające z powagi sytuacji i jej częściowego niezrozumienia przez organy, osadzone na silnym podłożu politycznym - że mógł dopuścić się czynu, z którego ostatecznie go oczyszczono; legitymizowanie sytuacji, gdy organy administracji są władne wymierzać obywatelom dotkliwe sankcje, niezależnie czy ostatecznie zajdą ku temu podstawy, statuowałoby niebezpieczny dla wszystkich Polaków precedens; w każdej bowiem chwili rzucone pomówienie, nieuzasadnione podejrzenie mogłoby zrujnować im całą karierę, a nawet życie - jak ma to miejsce w przedmiotowej sytuacji. Wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów - wchodzących w skład akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] oraz załączonego do skargi postanowienia o umorzeniu śledztwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym ze względu na treść § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 44 akt sądowych. Sąd zważył, co następuje: W petitum skargi przywołano ustawową podstawę wznowienia, w rozumieniu art. 280 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Wskazano mianowicie na art. 273 § 2 danego aktu, wychodząc, że - zdaniem Funkcjonariusza - przesłankami zastosowania danej regulacji powinno być zdarzenie w postaci umorzenia śledztwa – postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. Nie zachodziła wobec tego przesłanka formalna dla odrzucenia skargi przez Sąd, w myśl art. 280 § 1 zd. 2 danej ustawy. Powołany w skardze art. 273 § 2 stanowi: "Można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu". Wobec treści art. 281, przedmiotem rozważenia przez Sąd było w pierwszym rzędzie, czy w istocie – jak wywodzi Funkcjonariusz - wystąpiła ustawowa podstawa wznowienia postępowania - w szczególności, czy mogły je stanowić okoliczności powołane w skardze o wznowienie. Wbrew wywodom skargi, przesłanki wznowienia postępowania w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Wynika to z następujących uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy. W uzasadnienie wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19 wskazano m.in.: "[...] w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy Policji prawidłowo uznały, że zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby, było uzasadnione. Bezsporna jest bowiem okoliczność, że w Prokuraturze Rejonowej w [...] w związku z postępowaniem karnym o sygn. akt [...] przedstawiono M. C. zarzut popełnienia czynów określonych w art. 241 § 1 Kodeksu karnego." a dalej: "Zgodzić się należy bowiem ze stanowiskiem organu, że policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru", jest zachowaniem nagannym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby. Podkreślenia przy tym wymaga, że sam fakt podejrzenia naruszenia obowiązującego porządku prawnego może być uznany za sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta.". Wynika stąd jednoznacznie, że – w ocenie Sądu, rozpoznającego ówcześnie daną sprawę - kluczową przesłanką, przemawiającą za zwolnieniem Funkcjonariusza – w myśl art. 41 § 2 pkt 5 ustawy o Policji nie było to, czy zasadnie postawiono mu zarzuty - w istocie był winien zarzucanych mu czynów. W określonym stanie faktycznym - wobec rodzaju postawionych Funkcjonariuszowi zarzutów – oceniono, że zasadne było jego zwolnienie z Policji, gdyż przemawia za tym interes służby - odnotowano to zresztą także w skardze o wznowienie. Wobec takiego stanowiska Sądu, wyrażonego w uzasadnieniu, bez znaczenia jest powołane zdarzenie - ostateczne umorzenie śledztwa. Świadczy ono wyłącznie o późniejszym zmodyfikowaniu oceny - wedle nowego obrazu rzeczy (ustaleń śledztwa) - że postawienie wcześniej sformułowanych zarzutów nie było uzasadnione. Nie prowadzi to jednak do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu, którego uprzednie wydanie, było podstawą orzekania w sprawie rozkazem nr [...] (postanowienia o postawieniu zarzutów), zaś - jak ocenił wcześniej Sąd - ocena wystąpienia przesłanek z art. 41 § 2 pkt 5 ustawy o Policji była trafna. Gdyby więc nawet przyjąć, że w sprawie wystąpiła przesłanka późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych to nie mogło mieć to równocześnie wpływu na wynik sprawy, w rozumieniu art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warunki te muszą natomiast wystąpić równocześnie. Nie mogą mieć natomiast znaczenia w rozpoznawanej sprawie - wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania - podnoszone w skardze argumenty o charakterze celowościowym - zasadność ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19, a następnie rozkazu nr [...], w kontekście słusznego interesu strony (Funkcjonariusz czuje się pokrzywdzony zwolnieniem ze służby, skoro postawione mu zarzuty nie potwierdziły się) czy także publicznego (zwolnienie wyszkolonego, doświadczonego funkcjonariusza nie jest w interesie Policji). Wedle przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zawierającej zamknięty katalog przesłanek możliwości wzruszenia ostatecznych wyroków - okoliczności te nie mogą stanowić samodzielnie podstawy wznowienia postępowania. Argumentacja skargi zmierza też w istocie do zakwestionowania prawidłowości orzeczenia w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1438/19. Uznano wówczas, że samo postawienie określonych zarzutów jest wystarczającą przesłanką dla zwolnienia Funkcjonariusza w stosownym trybie (tak uzasadnienie). W skardze o wznowienie nie kwestionuje się tymczasem danego faktu, lecz podnosi jednocześnie, że postawienie zarzutów nie było faktycznie zasadne. Nie było to jednak bynajmniej przedmiotem badania przez Sąd - okoliczność tą potraktowano bowiem jako niepodlegającą badaniu w tym postępowaniu. Argumentacja skargi o wznowienie koncentrują się natomiast wokół tego, czy wówczas zarzuty znajdowały podstawę. Późniejsze ustalenia przywołuje zaś, jako istotne - mogące przesądzać treść rozstrzygnięcia. W skardze zaprezentowano więc koncepcję odmienną od przyjętej przez Sąd. W postępowaniu wznowieniowym nie podlega jednak kontroli zasadność uprzednich ocen prawnych Sądu. Chybiona jest też argumentacja skargi, gdzie wywodzi się podobieństwo danej sprawy do tych, których przedmiotem jest cofnięcie prawa jazdy w drodze decyzji administracyjnej. Podstawą orzekania przez sądy w takich sprawach jest bowiem przyjęcie za właściwe określonych ustaleń faktycznych - przekroczenia prędkości - nie zaś okoliczność dokonania pewnej czynności urzędowej - tu postawienie konkretnych zarzutów przez Prokuraturę. W tej sytuacji późniejsze orzeczenie sądu karnego, gdzie zakwestionowano prawidłowość pomiaru może podważyć prawidłowość ustaleń sądu administracyjnego, co do wystąpienia przesłanek cofnięcia prawa jazdy. Z kolei późniejsze ustalenie, że postawienie Funkcjonariuszowi zarzutów nie było zasadne, nie podważa faktu dokonania wobec niego, na określony dzień - gdy wydano kwestionowany przed sądem administracyjnym rozkaz nr [...] - danej czynności urzędowej. Oceniano to w kontekście, czy może to stanowić przesłankę zwolnienia, w myśl konkretnych regulacji. Chybiona jest także argumentacji skargi, jakoby sytuacja, gdy zwolniony ze służby Funkcjonariusz nie ma środków do obrony swoich praw także w sytuacji postawienia mu bezpodstawnych zarzutów, miała prowadzić do oczywistych nadużyć. Wobec tego zasadna miałaby być szeroka wykładnia regulacji, zakreślających przesłanki wznowienia postępowania sądowego w przypadku takim jak Funkcjonariusza. Zdaniem Sądu, trzeba mieć tu bowiem na względzie, że gdyby w konkretnej sprawie wykazano - i było to potwierdzone wydanym w stosownym trybie orzeczeniem - że postanowienie w przedmiocie postanowienia Funkcjonariuszowi zarzutów wydano w następstwie nadużycie prawa (tzn. w istocie przemawiały za jego wydaniem inne względy, niż wskazane procedurą karną) mogłoby to w istocie stanowić podstawę wznowienia postępowania. Zagadnienie to wykracza jednak poza granice rozpoznawanej sprawy, gdzie wystąpienia takiego zdarzenia nie podnoszono. Wydanie postanowienia o postawieniu zarzutów, co do zasady, nie zawsze musi natomiast prowadzić do sporządzenie aktu oskarżenia - nie jest to sytuacja nadzwyczajna. Musiał mieć to także na względzie Sąd, orzekając w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1438/19. Pomimo to przyjął, że samo postawienie Funkcjonariuszowi pewnego rodzaju zarzutów może stanowić przesłankę do zwolnienia ze służby w Policji. W takiej sytuacji skarga o wznowienie postępowania nie mogła być uwzględniona. Sąd nie dopatrzył się - wobec argumentacji Funkcjonariusza ani też z urzędu - wystąpienia podstaw ku temu, w szczególności wskazanych w art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie uwzględnił wniosku skargi o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w niej dokumentów. Nie mogło mieć to bowiem znaczenia dla wyniku sprawy. W szczególności nie jest w tej sprawie kluczowe, czy Funkcjonariusz był winny zarzucanych mu pierwotne czynów. Skargę o wznowienie postępowania należało wobec tego oddalić, w myśl art. 282 § 1 in principio ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.