II SAB/Po 100/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. C. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego do załatwienia wniosków skarżącego z: dnia [...] listopada 2020 r. oraz [...] grudnia 2020 r. w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wyżej wskazanych wniosków, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa UZASADNIENIE Wnioskami z dnia [...] listopada 2020 r. oraz [...] grudnia 2020 r. D. C. (dalej również jako: "skarżący") wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego (dalej również jako: "Dyrektor ZK") o udostępnienie informacji publicznej w postaci: jadłospisu szczegółowego dla każdego rodzaju diety wydawanej w Zakładzie Karnym we W. od [...] października 2020 r. do [...] października 2020 r. wraz z odpisem jadłospisu wydawanym na oddziale mieszkalnym (wniosek z dnia [...] listopada 2020 r.) oraz jadłospisu szczegółowego dla każdego rodzaju diety wydawanej w Zakładzie Karnym we W. od [...] maja 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. wraz z odpisem jadłospisu wydawanym na oddziale mieszkalnym (wniosek z dnia [...] grudnia 2020 r.). W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Dyrektor Zakładu Karnego poinformował skarżącego, że z uwagi na nadużywanie prawa do informacji publicznej jego wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie. Organ wyjaśnił, że głównym celem ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, obecny tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej jako: "ustawa" albo "u.d.i.p.") jest społeczna kontrola władzy publicznej. Jeśli natomiast rzeczywiste intencje wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej są inne, to nie zasługują one na aprobatę – w takim przypadku stanowią one przejaw nadużywania prawa do informacji publicznej. Dyrektor wskazał, że okoliczności te zostały wprost stwierdzone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt: II SAB/Po [...] (uzasadnienie dostępne w bazie orzeczeń CBOSA) ze skargi D. C. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego. Jak natomiast zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia [...] marca 2019 r. w sprawie II SAB/Ke [...], celem wymienionej ustawy nie jest również zaspokojenie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji publicznych. Próba korzystania z dostępu do informacji publicznej w innym celu niż troska o dobro publiczne stanowi nadużycie prawa. Dyrektor ZK wskazał, że od niespełna dwóch lat skarżący składa liczne wnioski o udostępnienie informacji publicznej, w tym żądając udostępnienia kopii dokumentacji Zakładu, nie uiszczając kosztów ich udostępnienia. W 2019 r. odnotowano 41 wniosków złożonych w okresie od lipca do października. W 2020 roku, od maja do listopada, odnotowano już 79 wniosków. Zdaniem organu działania skarżącego noszą znamiona celowego, sztucznego rozdzielania wniosków na obejmujące dane z krótkiego okresu (np. kilkanaście wniosków o jadłospisy, każdy dotyczący innego okresu; kilkanaście wniosków o kopie umów zawartych przez Dyrektora - każdy dotyczący innego miesiąca). W ten sposób skarżący próbuje uniknąć stwierdzenia, że żądane przez niego informacje mają charakter informacji przetworzonej, a tym samym uniknąć odmowy ich udostępnienia. Organ wywiódł, że w przypadku nieotrzymania informacji lub otrzymania informacji niesatysfakcjonującej bez próby wyjaśniania lub Wniosku o doprecyzowanie informacji skarżący składa skargi do sądu. Pomimo korzystania z profesjonalnej pomocy prawnej skargi okazują się jednak bezzasadne. W ocenie Dyrektora ZK uzasadnione jest twierdzenie, że celem skarżącego nie jest troska o dobro publiczne, a osiągnięcie satysfakcji wynikającej ze świadomości znacznego zaangażowania przez niego administracji Zakładu Karnego w załatwianie wniosków. Reasumując organ wskazał, że działania skarżącego są równoznaczne z nadużywaniem prawa dostępu do informacji publicznej i nie zasługują na aprobatę i ochronę. D. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na opisany na wstępie wniosek. W skardze argumentował, że odmawianie mu udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne i nie może być zaakceptowane ponieważ jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Równocześnie, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 powyższej ustawy kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Co warte podkreślenia, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Lu 507/02, Baza NSA). W myśl art. 21 in principio ustawy o dostępie do informacji publicznej do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienia informacji publicznej udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sporne w niniejszej sprawie było to, czy Dyrektor ZK mógł załatwić wniosek skarżącego przesyłając mu pismo z [...] grudnia 2020 r. nr [...], wskazując na "nadużycie prawa do informacji" przez skarżącego. W powyższym zakresie zauważyć należy, że powołane powyżej przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przewidują możliwości załatwienia wniosku w formie zwykłego pisma informującego wnioskodawcę, że podmiot zobowiązany nie udzieli mu żądanej informacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszczno jedynie możliwość poinformowania wnioskodawcy zwykłym pismem, że podmiot zobowiązany nie posiada żądanej informacji bądź, że stwierdzenia, że żądana informacja nie jest informacja publiczną. Oznacza to, że Dyrektor Zakładu Karnego nie mógł załatwić wniosku skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Jeżeli organ uważał, że doszło do nadużycia prawa powinien wydać decyzję o odmowie udostępniania informacji publicznej. W konsekwencji organ dopuścił się bezczynności, bowiem do chwili obecnej nie załatwił wniosku skarżącego w formie przewidzianej przepisami u.d.i.p. Mając to na uwadze Sąd w punkcie I wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zobowiązaniu Dyrektora Zakładu Karnego do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2020 r. oraz [...] grudnia 2020 r. w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd w punkcie II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 orzekł, że organ dopuścił się bezczynności. W punkcie III wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1a stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu stwierdzenie rażącego charakteru bezczynności wymagałoby stwierdzenia, że działanie organu jest jawnie sprzecznie z prawem. W niniejszej sprawie Dyrektor ZK zareagował na wniosek skarżącego, natomiast w kontekście faktu, że wnioskowanej informacji nie udzielono niewłaściwa okazała się forma załatwienia wniosku (pismo zamiast decyzji). Organ dopuścił się więc bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, ale nie miała ona cech kwalifikowanego naruszenia.