II K 302/24

Common courts2025-09-15

Case number

II K 302/24

Judgment date

2025-09-15

Type

SENTENCE

Judges

Leszek Osiński (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

art. 108 ust.2 ustawy z dnia 23 lipca 2023 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Judgment text

Sygn. akt II K. 302/24 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 15 września 2025 roku. Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: sędzia Leszek Osiński Protokolant: starszy sekr. sądowy Iwona Krzak w obecności oskarżyciela Prok. Rej. - -------------- po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 roku, 11 marca 20025 roku, 24 kwietnia 2025 roku, 17 czerwca 2025 roku, 9 lipca 2025 roku, 2 września 2025 roku sprawa M. U. syna H. i R. z domu I. urodz. (...) w T.  oskarżonego o to, że: w okresie od 5 lipca 2010 roku do 21 września 2021 roku w miejscowości W., gmina K., powiat g. (...), województwo (...), na terenie działki nr (...), nieumyślnie doprowadził do zniszczenia zabytkowego m. wodnego K. M., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem (...) w dniu 29 września 1980 roku poprzez zaniechanie prac konserwatorsko-restauratorskich i robót budowlanych, co doprowadziło do erozji biologicznej drewnianej konstrukcji więźby dachowej, stropów wszystkich kondygnacji, ubytku cegieł i spoinowania oraz ekspansji roślinności, co miało wpływ na stabilność murów; tj. o przestępstwo z art. 108 ust 2 ustawy z dnia 23 lipca 2023 roku ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ORZEKA: I. przyjmując, iż M. U. dopuścił się popełnienia czynu, tj. przestępstwa z art. 108 ust 2 ustawy z dnia 23 lipca 2023 roku ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz uznając, iż wina i społeczna szkodliwość jego czynu nie są znaczne na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 66;art. 66 § 1)">art. 66 § 1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 67;art. 67 § 1)">art. 67 § 1 kk</a> postępowanie karne wobec niego warunkowo umarza na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata; II. na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 67;art. 67 § 3)">art. 67 § 3 kk</a> orzeka od M. U. nawiązkę w wysokości 25.000 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony (...); III. zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego (...) W. K. Z. w T. kwotę 1.680 (jeden tysiąc sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego w sprawie; IV. zasądza od M. U. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem opłaty sądowej oraz obciąża go wydatkami poniesionymi w sprawie w kwocie 40 (czterdzieści) złotych. <table> <colgroup> <col width="32"/> <col width="30"/> <col width="35"/> <col width="118"/> <col width="11"/> <col width="42"/> <col width="15"/> <col width="123"/> <col width="5"/> <col width="11"/> <col width="2"/> <col width="8"/> <col width="114"/> <col width="71"/> <col width="99"/> </colgroup> <tr> <td colspan="15"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> Formularz UK 1 </td> <td colspan="5"> Sygnatura akt </td> <td colspan="2"> II K 302/24 </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 343;art. 343 a;art. 387)">art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k.</a> albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.USTALENIE FAKTÓW </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 0.1.Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td colspan="2"> Oskarżony </td> <td colspan="11"> Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 1.1.1. </td> <td colspan="2"> M. U. </td> <td colspan="11"> Czyn przypisany - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031621568" title="Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 (art. 108;art. 108 ust. 2)">art. 108 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td rowspan="10" colspan="12"> 1. </td> <td colspan="2"> wyjaśnienia oskarżonego M. U. </td> <td> k. 125 k. 166-167 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka I. B. </td> <td> k. 176v.-178 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka K. J. </td> <td> k. 178-178v. k. 90v. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka M. P. </td> <td> k. 178v.-179 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka P. T. </td> <td> k. 179-179v. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> protokół z czynności kontrolnych z 21 września 2023 r. </td> <td> k. 4-12 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> decyzja W. K. Z. wraz z dowodem odbioru przez M. U. </td> <td> k. 13-15 k. 49 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> decyzja w sprawie wpisania do rejestru zabytków </td> <td> k. 16-17 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> protokół kontroli z 5 lipca 2010 r. </td> <td> k. 26-34 </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> informacja z U. M. </td> <td> k. 52 </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> 2. Uprzednia niekaralność oskarżonego </td> <td colspan="2"> karta karna </td> <td> k. 118 </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 0.1.Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td colspan="2"> Oskarżony </td> <td colspan="11"> Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 1.2.1. </td> <td colspan="2"> M. U. </td> <td colspan="11"> Czyn przypisany - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031621568" title="Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 (art. 108;art. 108 ust. 2)">art. 108 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> 1. N. czynu przez oskarżonego </td> <td colspan="2"> wyjaśnienia oskarżonego M. U. </td> <td> k. 166-167 </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.OCena DOWOdów </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 0.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Lp. faktu z pkt 1.1 </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="10"> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td rowspan="10" colspan="3"> 1.1.1 </td> <td colspan="2"> wyjaśnienia oskarżonego M. U. </td> <td colspan="10"> Już na wstępie, w związku z koniecznością omówienia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, należało wskazać, iż generalnie stan faktyczny nie budził wątpliwości stron. Żadnych wątpliwości nie budziły okoliczności zakupu przez oskarżonego działki, na której znajduje się zabytkowy młyn w miejscowości K. (W.). Sąd nie znalazł zarazem podstaw do zakwestionowania wyjaśnień oskarżonego, w których wskazał, iż w momencie zakupu działki nie posiadał wiedzy o wpisaniu m. do rejestru zabytków. Twierdzenia oskarżonego w tym zakresie znajdują potwierdzenie w treści księgi wieczystej nieruchomości. Stosownego wpisu o wpisaniu m. do rejestru zabytków dokonano bowiem na wniosek W. K. Z. dopiero 24 sierpnia 2010 roku (k. 40 akt). Przedmiotem sporu nie był także stan m. w momencie kontroli w lipcu 2010 roku. Oskarżony nie kwestionował także ustaleń kontroli przeprowadzonej we wrześniu 2023 roku. Spór w przedmiotowej sprawie rozgrywał się na płaszczyźnie oceny prawnej postępowania oskarżonego jako właściciela działki, na której położony jest zabytkowy m.. Dotyczy przy tym okresu po przeprowadzonej kontroli w lipcu 2010 roku, w następstwie której wydano decyzję zobowiązującą M. U. do wykonania niezbędnych prac związanych z zabezpieczeniem i utrzymaniem substancji budynku oraz jego odbudową. Powyższe wprowadzenie pozwala na ocenę dowodów przeprowadzonych w sprawie, które wszystkie co do zasady stały się podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd uznał wyjaśnienia oskarżonego odnoszące się do sekwencji zdarzeń w przedmiotowej sprawie za w pełni wiarygodne. Korelują one z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie. Chodzi w tym wypadku o kwestie: - okoliczności nabycia nieruchomości, - zamysłu jej wykorzystania w celach komercyjnych, - momentu uzyskania wiedzy o zabytkowym charakterze m., - ustaleń kontroli przeprowadzonej w lipcu 2010 roku, - wiedzy oskarżonego o zobowiązaniach wynikających z doręczonej mu decyzji pokontrolnej, - braku wykonania prac wskazanych w decyzji W. (...) Z. - ustaleń kontroli przeprowadzonej we wrześniu 2023 roku. Jak już wskazano, okoliczności te nie były sporne w sprawie. Wyjaśnienia w tym zakresie nie budzą wątpliwości. Podobnie jak fakt niekwestionowania przez oskarżonego ustaleń obu kontroli z 2010 i 2023 roku oraz postanowień (nakazów) decyzji pokontrolnej z 2010 roku. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka I. B. </td> <td colspan="10"> Zeznania świadka, obecnego (...) W. Z., sąd uznał za w pełni wiarygodne. I. B. wskazała przede wszystkim na kwestię oceny stanu budynku w 2023 roku w porównaniu do okresu pierwszej kontroli w 2010 roku. Ustalono w związku z tym, iż m. uległ daleko posuniętej znacznej degradacji. Oskarżony faktu tego nie kwestionował. Wątpliwości sądu nie budzą także twierdzenia świadka dotyczące braku wykonania prac wynikających z decyzji wydanej w 2010 roku na skutek przeprowadzonej kontroli. M. U. nie widział sensu ich prowadzenia, nie występował o dotacje na remont konserwatorski, nie proponował wykonania żadnych prac, nie kontaktował się w tej kwestii z konserwatorem zabytków. Okoliczności przedstawione przez świadka nie budziły wątpliwości. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka K. J. </td> <td colspan="10"> Podobnie należy ocenić zeznania świadka K. J., jednego z kontrolerów przeprowadzających kontrolę w 2010 roku. Ustalenia świadka stały się podstawą wydania przez W. Z. decyzji zobowiązującej właściciela do wykonania prac związanych z zabezpieczeniem, konserwacją i odbudową substancji budynku. Świadek podkreślił, iż podczas kontroli szczegółowo pouczył właściciela M. U. o jego obowiązkach wynikających z ustawy o ochronie zabytków. W związku z powyższym był zdziwiony brakiem reakcji ze strony właściciela nieruchomości. Przedstawił także stan budynku m. w momencie kontroli. Zeznania świadka są wiarygodne, wskazują na czynności podjęte przez świadka w związku z kontrolą budynku m. w 2010 roku. Ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w protokole kontroli (k. 26). </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka M. P. </td> <td colspan="10"> Zeznania świadka nie miały zasadniczego znaczenia dla sprawy. M. P., profesor (...), przedstawił historię oraz własne ustalenia związane między innymi ze stanem m. w K., dokonane podczas badań naukowych. Podkreślał jego wartość jako zabytku, czego żadna ze stron nie kwestionowała. Zeznania są w pełni wiarygodne, nie budzą wątpliwości. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> zeznania świadka P. T. </td> <td colspan="10"> Za wiarygodne uznano także zeznania świadka P. T., byłego pracownika Instytutu (...). Świadek wskazał na stan zabytkowego m. w czasie powstawania listy obiektów zagrożonych wpisanych do rejestru zabytków w latach 2008-2010. Opisany przez świadka stan m. nie był kwestionowany. Opis przedstawiony przez świadka potwierdziła kontrola prowadzona przez W. Z. w lipcu 2010 roku. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> decyzja w sprawie wpisania do rejestru zabytków </td> <td colspan="10"> Dokument urzędowy. Żadna ze stron nie kwestionowała faktu wpisania m. do rejestru zabytków. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> protokół kontroli z (...) r. </td> <td colspan="10"> Protokół wskazuje na stan zabytkowego m. w momencie kontroli. Ustaleń tych nie kwestionował właściciel M. U.. Protokół został sporządzony przez osobę posiadającą specjalistyczną wiedzę i przygotowanie. Brak podstaw do jego zakwestionowania. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> decyzja W. Z. wraz z dowodem odbioru przez M. U. </td> <td colspan="10"> Decyzja stanowiła pokłosie kontroli przeprowadzonej w lipcu 2010 roku. Decyzja wskazuje na konieczność przeprowadzenia prac mających na celu zabezpieczenie, a następnie odbudowę substancji m.. Decyzja została doręczona właścicielowi M. U., który jej odbiór opatrzył własnoręcznym podpisem. Od decyzji tej M. U. nie wniósł odwołania. Ustalenia decyzji nie budziły wątpliwości. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> protokół z czynności kontrolnych z 21 września 2023 r. </td> <td colspan="10"> Protokół (notatka służbowa) wskazuje na stan m. we wrześniu 2023 roku. Ustalenia poczynione wówczas nie były przedmiotem sporu. M. U. nie wyraził woli uczestnictwa w oględzinach obiektu. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> informacja z Urzędu Marszałkowskiego </td> <td colspan="10"> Z treści informacji wynika, iż M. U. nie występował w latach ubiegłych o przyznanie dotacji na ochronę zabytku. Fakt ten nie był kwestionowany przez strony. Wiarygodność dokumentu nie budzi wątpliwości. </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> 1.1.1 </td> <td colspan="2"> karta karna </td> <td colspan="10"> Oskarżony M. U. nie był dotychczas karany, co ustalono na podstawie informacji z Krajowego Rejestru Karnego. Kwestia ta nie stanowiła przedmiotu sporu w sprawie. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 0.1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2 </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="10"> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> 1.2.1 </td> <td colspan="2"> wyjaśnienia oskarżonego M. U. </td> <td colspan="10"> M. U. w trakcie rozprawy głównej zmienił swoje stanowisko w sprawie i nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Sygnalizowano przy tym powyżej, iż co do zasady stan faktyczny w sprawie nie budził wątpliwości. Deklaracja oskarżonego nie odnosi się do ustaleń faktycznych w sprawie, co zresztą wynika z wyjaśnień oskarżonego (k. 166), ale do oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Sąd nie podzielił w tym zakresie zapatrywania oskarżonego, iż jego zachowanie nie wyczerpało znamion czynu zabronionego. Kwestia ta zostanie szerzej przedstawiona w części 3 uzasadnienia, dotyczącej podstawy prawnej wyroku. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.PODSTAWA PRAWNA WYROKU </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> </td> <td colspan="4"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="5"> Oskarżony </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="5"> 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem </td> <td colspan="4"> I </td> <td colspan="5"> M. U. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Mając na uwadze przedstawiony powyżej materiał dowodowy, sąd uznał M. U. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031621568" title="Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 (art. 108;art. 108 ust. 2)">art. 108 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami</a>. Przystępując do oceny prawnej postępowania oskarżonego M. U., należy jeszcze raz wskazać, iż generalnie stan faktyczny w sprawie nie budził wątpliwości. Przyznał to zresztą sam oskarżony podczas składania wyjaśnień przed sądem (k. 166). Rzecz natomiast w tym, iż z tak ustalonego stanu faktycznego strony wyciągały odmienne wnioski na gruncie odpowiedzialności karnej oskarżonego. Spór dotyczył zatem prawa, a nie faktów. Dokonując oceny prawnej postępowania oskarżonego, sąd miał w pierwszej kolejności na uwadze, iż zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031621568" title="Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 (art. 5)">art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami</a> opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3)  zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Wskazanie przez sąd ustawowych obowiązków właściciela zabytku winno stanowić punkt wyjścia do dalszych rozważań w przedmiotowej sprawie. Wśród nich nie bez powodu podkreślono obowiązki wskazane w punkcie 2 i 3 powołanego przepisu. W świetle ustaleń faktycznych w sprawie, oskarżony M. U. ewidentnie obowiązków tych nie dopełnił. Przeciwnie, z ustaleń tych wynika, iż oskarżony zlekceważył wnioski płynące z protokołu kontroli przeprowadzonej w lipcu 2010 roku oraz nakazy wynikające z decyzji W. Z., będącej następstwem wskazanej kontroli. W związku z fiaskiem projektu biznesowego (dokończenie budowy z. w pobliżu zabytkowego m.) oskarżony zupełnie stracił zainteresowanie zakupioną działką, w tym znajdującym się na niej zabytkowym m.. Jego zabezpieczenie i restaurację widział jedynie w przypadku powodzenia zamierzenia komercyjnego wobec działki, co sam wskazał w wyjaśnieniach przed sądem (k. 166). Kolejny aspekt wymagający naświetlenia to kwestia nakazów płynących z decyzji W. Z. z 3 sierpnia 2010 r. ( (...) – k. 13-15). W wyniku kontroli nakazano właścicielowi M. U. wykonanie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy budynku m. wodnego w trzech etapach. Analiza treści decyzji w zestawieniu z ustaleniami kontroli przeprowadzonej we wrześniu 2023 roku (k. 3-12) prowadzi do wniosku, iż żaden z etapów nie został przeprowadzony. Sąd zważył zarazem, iż w świetle postawionego zarzutu znaczenie mają etapy 1 i 2, których realizacja miała na celu zabezpieczenie budynku przed dalszą erozją biologiczną. Prace te miały zatem prowadzić z jednej strony do zachowania istniejącej substancji budynku, uzupełnienia brakujących jego elementów (drewniana konstrukcja wnętrza), z drugiej zaś do zabezpieczenia przed dalszą jego degradacją. Aktywność oskarżonego ograniczyła się tymczasem do zamurowania otworów okiennych i wymiany części odeskowania dachu (k. 125, k. 167). Z całą pewnością nie o taki zakres prac chodziło w decyzji, czego oskarżony miał świadomość. Wykonania dalszych prac zaniechał, tłumacząc to brakiem funduszy (k. 125). Nie poinformował o tym organu wydającego decyzję. Nie zabiegał także o środki pomocowe na konserwację obiektu. O tym, iż istnieje taka możliwość wskazywał w swych zeznaniach W. Z. I. B. (k. 178). Swoim zachowaniem doprowadził do wieloletniego procesu dalszego niszczenia zabytku. Sąd miał zarazem na uwadze dwie okoliczności, które musiały być wzięte pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy. Pierwsza to fakt braku wiedzy oskarżonego o wpisaniu m. do rejestru zabytków w momencie zakupu nieruchomości. O statusie m. oskarżony dowiedział się dopiero w czasie kontroli w lipcu 2010 roku. Druga to stan m. w czasie pierwszej kontroli w lipcu 2010 roku. Jego stan był już wówczas na tyle zły, że wymagał pilnego podjęcia prac wskazanych w decyzji W. Z.. Fakt ten zobowiązywał sąd do dalszych ustaleń dotyczących tego, czy w istocie od momentu kontroli w lipcu 2010 roku do czasu kontroli we wrześniu 2023 roku stan budynku uległ pogorszeniu. Dopiero wówczas można bowiem mówić o możliwości przedstawienia właścicielowi zarzutu zniszczenia/uszkodzenia zabytku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031621568" title="Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 (art. 108)">art. 108 ustawy o ochronie zabytków i opieki nad zabytkami</a>). O tym, iż w istocie tak się stało przekonują ustalenia zawarte w protokole (notatce urzędowej) kontroli przeprowadzonej we wrześniu 2023 roku (k. 4-12 akt). Wynika z nich, iż obecnie m. nie posiada już żadnego pokrycia dachowego, cała drewniana konstrukcja więźby dachowej oraz stropów wszystkich kondygnacji uległa erozji biologicznej i zapadła się do wnętrza, mury obwodowe posiadają ubytki cegieł, są silnie zawilgocone. Zauważono odchylenia murów od pionu (k. 5). Fakt dalszych zniszczeń po 2010 roku nie budzi zatem wątpliwości. Niewątpliwie okoliczności te obciążają właściciela budynku, czyli w tym wypadku M. U.. Pamiętać bowiem należy o jego obowiązkach wynikających z art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece na zabytkami. Dokonując oceny prawnej postępowania oskarżonego, sąd miał na uwadze, iż postawiono mu zarzut popełnienia występku z art. 108 ust. 2 ustawy, penalizującego nieumyślne niszczenie lub uszkodzenie zabytku. Sąd zważył przy tym także na treść art. 110 ust. 1 ustawy, przewidującego odpowiedzialność właściciela/posiadacza zabytku za wykroczenie polegające na niezabezpieczeniu go w należyty sposób przed uszkodzeniem, zniszczeniem, zaginięciem lub kradzieżą. Prima facie, stan w przedmiotowej sprawie nasuwa przyjęcie drugiej ze wskazanych kwalifikacji prawnych czynu. Rzecz jednak w tym, iż wykroczenie z art. 110 ust. 1 ustawy mówi wyłącznie o niezabezpieczeniu zabytku przed uszkodzeniem, zniszczeniem etc. W przedmiotowej sprawie mamy natomiast do czynienia nie tylko z aktem niezabezpieczenia zabytku, ale również spowodowaniem jego dalszego zniszczenia. W tym wypadku należy przyjąć kwalifikację prawną z art. 108 ustawy (por. art. 110 OchrZabU Z./C. 2025, wyd. 2/K. Z., L./elektr.). Podkreślić przy tym trzeba, iż M. U. jako właściciel nieruchomości był gwarantem, na którym z mocy ustawy o ochronie zabytków (art. 5) ciążył szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi stanowiącemu znamię czynu z art. 108 ustawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 2)">art. 2 kk</a>). Oczywiście, M. U. nie działał w tym wypadku umyślnie, mając zamiar zniszczenia zabytkowego m.. Jego zachowanie cechowała nieumyślność. Jak już wskazano, M. U. zlekceważył zobowiązania wynikające z decyzji W. Z.. Nie przeprowadził żadnych prac, które realnie prowadziłyby do zachowania (zabezpieczenia) substancji budynku, pozwalając tym samym na jego powolne, dalsze niszczenie. Jego postępowanie cechowało zatem niedbalstwo. M. U. znał ustalenia kontroli w 2010 roku, wiedział także o zaleceniach wynikających z decyzji konserwatora zabytków. Mógł zatem przewidzieć konsekwencje swojego zaniedbania. Wykazał się przy tym kompletnym brakiem zainteresowania losami zabytkowego obiektu. Nie poinformował konserwatora zabytków o niewykonaniu zaleconych prac, nie występował z sygnalizacją dotyczącą braku funduszy na ten cel, nie zabiegał o dotację w ramach remontu konserwatorskiego. Los zabytku był mu zupełnie obojętny. Okoliczności te przemawiają za koniecznością przyjęcia kwalifikacji prawnej z art. 108 ust. 2 ustawy. Uznając, iż oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu, sąd przyjął, iż wina i społeczna szkodliwość jego czynu nie były znaczne, co w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 66;art. 66 § 1)">art. 66 § 1 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 67;art. 67 § 1)">art. 67 § 1 kk</a> pozwoliło na warunkowe umorzenie wobec niego postępowania karnego na okres dwóch lat próby. Decydując o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, sąd podziela stanowisko oskarżyciela publicznego, który pierwotnie wystąpił z wnioskiem w tym zakresie (k. 132). W przekonaniu sądu wobec oskarżonego należy postawić pozytywną prognozę kryminologiczną oraz uznać, iż warunkowe umorzenie postępowania karnego będzie dostatecznym środkiem odwodzącym oskarżonego od konfliktu z prawem w przyszłości. M. U. nie był dotychczas karany, prowadzi ustabilizowany tryb życia, pracuje. Sam fakt prowadzenia wobec niego postępowania karnego był już dostatecznym wstrząsem wywołującym efekt wychowawczy i resocjalizacyjny. Sąd zważył także na realia przedmiotowej sprawy, które dodatkowo wskazywały na zasadność warunkowego umorzenia postepowania. Nie można wszak zapomnieć, iż o wpisaniu m. oskarżony dowiedział się dopiero podczas kontroli przeprowadzonej w 2010 roku, a więc 12 lat po zakupie nieruchomości (k. 39). Oczywiście, przy zachowaniu należytej staranności mógł okoliczność tę ustalić jeszcze przed jej zakupem. Należy bowiem założyć, iż przed transakcją oglądał działkę i zauważył położony na niej obiekt. Niemniej jednak, w wyniku kontroli w 2010 roku został de facto postawiony przed koniecznością wykonania pracochłonnych i kosztownych prac, z których rozmiaru nie zdawał sobie wcześniej sprawy. Okoliczność ta musiała być wzięta pod uwagę podczas wyrokowania. Sąd zważył zarazem, iż w istocie rola konserwatora zabytków w tej sprawie ograniczyła się do przeprowadzenia jednorazowej kontroli i wydania nakazów zawartych w opinii. Organ wydający decyzję miał zapewne świadomość rozmiaru prac z niej wynikających. Miał także świadomość wyjątkowości zabytku położonego na działce M. U.. Pomimo tego, po wydanej decyzji nie poinformowano oskarżonego o możliwości starania się o środki w ramach dotacji na remont konserwatorski lub wnioskowania o środki z innych źródeł. Ograniczono się do rekontroli, którą przeprowadzono po …13 latach. Trudno w tym wypadku mówić o skutecznym nadzorze konserwatorskim (art. 38 ustawy), który zapobiegłby niszczeniu zabytku i zapewnił jego realną ochronę. Okoliczność ta musi rzutować na ocenę stopnia winy oskarżonego, który – jak się wydaje – nie zdawał sobie w pełni świadomości z powagi sytuacji i mogących stąd wynikać konsekwencji. Sąd pozostaje także w przekonaniu, iż ze względu na przedstawioną powyżej argumentację należy zarazem zważyć na stopień społecznej szkodliwości czynu ujawnionego w trakcie postępowania. Nie był on znaczny. Wynikał z braku dostatecznej wiedzy i zaniedbania, a nie celowego działania prowadzącego do zniszczenia cennego zabytku. </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> 3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem </td> <td colspan="4"> </td> <td colspan="5"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> 3.3. Warunkowe umorzenie postępowania </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> 3.4. Umorzenie postępowania </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> 3.5. Uniewinnienie </td> <td colspan="3"> </td> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Oskarżony </td> <td colspan="4"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="4"> Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu </td> <td colspan="4"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> M. U. </td> <td colspan="4"> II </td> <td colspan="4"> I </td> <td colspan="4"> Umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 67;art. 67 § 3)">art. 67 § 3 kk</a> orzekł wobec oskarżonego M. U. nawiązkę w kwocie 25.000 złotych na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony (...). Orzeczenie w tym zakresie ma charakter symboliczny, uzmysławiając oskarżonemu fakt jego zaniedbania i konieczność poniesienia w związku z tym odpowiedzialności. Wskazano już powyżej, iż oskarżony zupełnie zlekceważył swoje obowiązki związane z własnością obiektu zabytkowego. Nie był zainteresowany jego zabezpieczeniem i konserwacją, nie podjął koniecznych prac wynikających z decyzji W. Z.. W tym stanie rzeczy orzeczenie nawiązki nie powinno dziwić. Zasądzono ją na rzecz instytucji zajmującej się konserwacją zabytków. Kwota nawiązki nie szokuje w kontekście zaniedbań i skutków postępowania oskarżonego. Stanowi symboliczne zadośćuczynienie, które ma się przyczynić do skuteczniejszej ochrony zabytków wymagających konserwacji i odbudowy. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Oskarżony </td> <td colspan="4"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="4"> Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu </td> <td colspan="4"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="4"> </td> <td colspan="4"> </td> <td colspan="4"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.inne zagadnienia </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.KOszty procesu </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="12"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> III i IV </td> <td colspan="12"> O kosztach procesu orzeczono po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 627)">art. 627 kpk</a>, zasądzając od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego (...) W. Z. w T. kwotę 1.680 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego w sprawie, a nadto zasądzając od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 60 złotych tytułem opłaty i obciążając go wydatkami w sprawie w kwocie 40 złotych. Rozstrzygnięcie w tym zakresie uwzględnia wynik procesu, w którym sprawstwo i wina oskarżonego zostały dowiedzione. Winien on zatem ponieść koszty procesu. Uprawnienia (...) W. Z. do występowania w procesie w charakterze oskarżyciela posiłkowego wynikały z treści art. 95 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków. Sąd ustalił, iż oskarżony pracuje, osiąga stały dochód. Zapłata kosztów procesu nie narazi go w związku z tym na istotny uszczerbek w jego utrzymaniu. </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> 1.Podpis </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> </td> </tr> </table> </div>