II C 1393/20

<p>Sygnatura akt 1393/20</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie z 11 maja 2020 roku, złożonym w postępowaniu upominawczym, <span class="anon-block"> (...) Bank</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> wystąpiła przeciwko <span class="anon-block">P. H. (1)</span> o zapłatę kwoty 209.217,99 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że pozwany zaciągnął u strony powodowej kredyt zabezpieczony hipotecznie, który z racji nie wywiązywania się przez pozwanego z umowy, wypowiedziano i postawiono w stan natychmiastowej wymagalności.</p> <p> <em> <!-- -->(pozew, k. 4)</em> </p> <p>Zarządzeniem z dnia 26 maja 2020 roku strona powodowa zobowiązana została do złożenia pełnej dokumentacji dotyczącej wypowiedzenia umowy kredytu pozwanemu, w tym poprzedzającego wypowiedzenie, wezwania do zapłaty z dowodem doręczenia, pod rygorem skierowania sprawy do postepowania zwykłego.</p> <p>W dniu 27 lipca 2020 roku, wobec bezskutecznego upływu zakreślonego powodowi terminu, sprawę skierowano do postępowania zwykłego. (zarządzenia k. 54, 56)</p> <p>Pozwany, któremu skutecznie doręczono odpis pozwu, nie złożył na niego odpowiedzi, nie zajął stanowiska w sprawie. ( dowód doręczenia odpisu pozwu k. 59)</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>W dniu 28 października 2014 roku <span class="anon-block">P. H. (1)</span> zawarł z <span class="anon-block"> (...) Bankiem S.A.</span> umowę o kredyt zabezpieczony na nieruchomości <span class="anon-block"> (...)</span>, zgodnie z którą powodowy bank udostępnić miał pozwanemu kwotę 218.885, 95 zł na sfinansowanie zakupu i remont nieruchomości oraz inne dodatkowe koszty inwestycji. W umowie przewidziano zabezpieczenia w postaci cesji praw z polisy na życie i ubezpieczenia nieruchomości, pełnomocnictwo do rachunku, ubezpieczenie pomostowe i niskiego wkładu, a także hipotekę na kredytowanej nieruchomości. Kredyt wypłacony miał być w czterech transzach, a spłacany w ratach miesięcznych z oprocentowaniem zmiennym stanowiącym sumę stawki referencyjnej i marzy, a maksymalnym za opóźnienie w razie przeterminowania.</p> <p>W związku z zawarciem umowy w dziale IV <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> wpisano na rzecz <span class="anon-block">(...)</span> S.A. Centrum Hipoteczne w <span class="anon-block">Ł.</span> hipotekę umowną w kwocie 328328,92 zł.</p> <p>Zgodnie z treścią par. 11 ust. 2 i 3 umowy, gdy kredytobiorca zalega że spłatą dwóch kolejnych, pełnych rat kredytu, bank pisemnie wzywa kredytobiorcę do zapłaty. Gdy należności nie zostaną uregulowane w terminie 7 dni od daty odbioru wezwania, do zapłaty, Bank ma prawo wypowiedzieć umowę. Od następnego dnia po upływie okresu wypowiedzenia całe zobowiązanie z tytułu udzielonego kredytu staje się wymagalne i traktowane jest jako zadłużenie przeterminowane.</p> <p>(umowa k. 9, wydruk z przeglądarki ksiąg wieczystych z 21 kwietnia 2020 r, k. 22)</p> <p>W dniu 14 stycznia 2020 roku <span class="anon-block">(...)</span> Bank wystosował do pozwanego pismo zatytułowane „Wypowiedzenie umowy kredytu zabezpieczonego na nieruchomości <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span>”. W piśmie wskazano, że z powodu niedotrzymania warunków umowy i nieuregulowania zaległości pomimo wezwania do zapłaty, umowa zostaje wypowiedziana z zachowaniem 30 –dniowego terminu wypowiedzenia. Wskazano także, że jeżeli w okresie wypowiedzenia zostanie dokonana całkowita spłata zadłużenia przeterminowanego , wypowiedzenie stanie się nieskuteczne i umowa będzie kontynuowana na dotychczasowych warunkach. Przesyłka odebrana została 28 stycznia 2020 roku.</p> <p>(wypowiedzenie k. 17, kopia potwierdzenia odbioru k. 318 odw.)</p> <p>Pismem z dnia 5 marca 2020 roku <span class="anon-block">P. H. (1)</span> wezwany został do zapłaty w terminie 7 dni pod rygorem skierowania sprawy na drogę sadową. Pismo nie zostało przez pozwanego podjęte.</p> <p>( pismo k. 19, skan koperty k. 20)</p> <p>W dniu 21 kwietnia 2020 roku <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> wystawił wyciąg z ksiąg bankowych, w którym stwierdzono, ż <span class="anon-block">P. H. (2)</span> z tytułu umowy kredytu z dnia 28 października 2014 roku posiada wymagalne zadłużenie w kwocie 209.217,99 zł które składają się niespłacony kapitał 202.894,57 zł, odsetki umowne 4.423,63 zł, odsetki od zobowiązania przeterminowanego 1.885,39 zł oraz opłaty 14.40 zł i dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 209.217,99 zł od dnia 21 kwietnia 2020 roku.</p> <p>(wyciąg k. 6)</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o załączone do akt przez stronę powodową dokumenty.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 339;art. 339 § 1;art. 339 § 2)">art. 339 § 1 i 2 k.p.c.</a> Sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. W przypadku, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 339 § 1)">§ 1</a>, przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonym pozwanemu przed posiedzeniem, <strong> <!-- -->chyba, że</strong> budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.</p> <p>W niniejszej sprawie zachodził przypadek uzasadnionych wątpliwości, o których mowa w § 2 cytowanego artykułu. Sądowi z urzędu wiadomo, że w licznych postępowaniach z powództw <span class="anon-block">(...)</span>, okazywało się, że podmiot ten nieprawidłowo dokonywał wypowiedzeń umów kredytobiorcom, co skutkowało tym, że dochodzone roszczenia nie mogły być uznane za wymagalne i były oddalane jako przedwczesne. Z tego też względu, Sąd z urzędu zobowiązał stronę powodową, działająca z udziałem fachowego pełnomocnika, do uzupełnienia złożonej dokumentacji o poprzedzające wypowiedzenie wezwanie dłużnika do zapłaty, a po bezskutecznym upływie zakreślonego terminu, skierował sprawę do rozpoznania z postepowania upominawczego, do zwykłego. Dokumentacja nie została uzupełniona do czasu zamknięcia rozprawy, o której prawidłowo powiadomiono pełnomocnika powoda.</p> <p>Wobec nie wykazania, że wypowiedzenie zostało dokonane zasadnie i skutecznie skutecznie, powództwo jako uległo oddaleniu. Żądanie zapłaty oparte bowiem było na twierdzeniu, że zadłużenie postawione zostało w całości w stan wymagalności, która to okoliczność budziła wątpliwości Sądu .</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r.</a> (Dz.U.2018.2187 t.j. z dnia 2018.11.23) przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.</p> <p>Powód wykazał fakt zawarcia między stronami umowy kredytu z 28.10.2014 roku oraz złożenia oświadczenia o jej wypowiedzeniu, ale nie skutecznośc wypowiedzenia. Do akt złożono dokumenty prywatne w postaci umowy i oświadczenia z 14.01.2020 r. ( kopie potwierdzone za zgodność). Wobec braku stanowiska pozwanego, Sąd przyjął także, za dokumentem prywatnym w postaci wyciągu z ksiąg banku, że powód wyliczył zaległość pozwanego, tak jak to przedstawiono w wyciągu. Zwrócić jednak należy uwagę, że strona powodowa w pozwie nie zawarła twierdzenia o tym, że przed wypowiedzeniem umowy, dochowała wymogu wezwania kredytobiorcy do zapłaty z wyznaczeniem terminu spłaty zaległości i informacją o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację. Nie wykazano i nie przedstawiono także jednoznacznego twierdzenia o tym, czy i kiedy pozwany zalegał z zapłatą dwóch pełnych , kolejnych rat.</p> <p>Zakładając teoretycznie, że pozwany zaniechał płatności dwóch, kolejnych, pełnych rat (powodowy bank nie załączył do pozwu historii dokonanych przez kredytobiorcę wpłat), zaniechanie takie upoważniało bank do jego wypowiedzenia i postawienia całości zadłużenia w stan wymagalności. Bank nie wykazał , aby uczynił to jednak skutecznie w świetle przepisów o wypowiedzeniu kredytu, w szczególności art. 75c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy Prawo bankowe</a>, ale także postanowienia umowy, wymagającej uprzedniego wezwania do zapłaty w terminie 7 dni.</p> <p>Zgodnie z art. 75c ust. 1-6 tej ustawy, idącej dalej od umowy stron, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Bank powinien, na wniosek kredytobiorcy, umożliwić restrukturyzację zadłużenia poprzez zmianę określonych w umowie warunków lub terminów spłaty kredytu, jeżeli jest uzasadniona dokonaną przez bank oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy. Restrukturyzacja, o której mowa w ust. 1, dokonywana jest na warunkach uzgodnionych przez bank i kredytobiorcę. Bank, w przypadku odrzucenia wniosku kredytobiorcy o restrukturyzację zadłużenia, przekazuje kredytobiorcy, bez zbędnej zwłoki, szczegółowe wyjaśnienia, w formie pisemnej, dotyczące przyczyny odrzucenia wniosku o restrukturyzację. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do umów pożyczek pieniężnych.</p> <p>Przepis powyższy został wprowadzony ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy- Prawo bankowe oraz niektórych ustaw<em> <!-- --> (Dz. U. z dnia 12 listopada 2015 r., poz. 1854)</em>, a więc przed zawarciem przez strony przedmiotowej umowy, ale z art. 12 tej ustawy wynika, że banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, <span class="underline"> <!-- -->dostosują swoją działalność do wymagań określonych w art. 75 c</span> ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zatem w dacie złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu w niniejszej sprawie bank był już zobowiązany do wdrożenia procedury wynikającej z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75 c Prawa bankowego</a> przed wypowiedzeniem.</p> <p>Jak wynika z treści cytowanego wyżej przepisu, bank nie może swobodnie wypowiedzieć umowy kredytowej, gdy kredytobiorca popadł w opóźnienie z jego spłatą. Zgodnie z określoną ustawową procedurą, w pierwszej kolejności powodowy bank winien doręczyć kredytobiorcy wezwanie określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c;art. 75 c ust. 1;art. 75 c ust. 2)">art. 75c ust. 1-2</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy z 1997 r. - Prawo bankowe</a>) oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych). Dopiero po upływie tego terminu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie woli w sprawie wypowiedzenia umowy kredytowej. W przypadku gdy powyższe przesłanki nie zostały spełnione, czynność prawna banku polegająca na wypowiedzeniu umowy jest nieważna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>). W szczególności nie prowadzi ona do wymagalności wierzytelności banku o spłatę tej części kredytu, co do której kredytobiorca nie pozostawał w opóźnieniu. Biorąc pod uwagę cel <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c</a> pr.b., uznać, go należy za przepis semidyspozytywny. Może zostać zmieniony w umowie kredytu albo osobnym porozumieniu jedynie na korzyść kredytobiorcy (np. przez wydłużenie terminu na złożenie wniosku w sprawie restrukturyzacji kredytu<em> <!-- -->). (T. Czech w publikacji: Obowiązki banku w razie opóźnienia kredytobiorcy ze spłatą kredytu, opublikowano: M.Pr.Bank. 2016/12/66- 78). </em> </p> <p>Biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności niewykonanie zarządzenia wprost zobowiązującego do wykazania faktu wystosowania do pozwanego poprzedzającego wypowiedzenie wezwania, Sąd Okręgowy uznał, iż wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c ustawy Prawo bankowe</a> procedura wypowiedzenia umowy, niezależnie od braku przedstawienia podstaw wypowiedzenia, nie została zachowana.</p> <p>Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, że od banku jako profesjonalisty należy oczekiwać, aby działania upominawcze, były zgodne z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a>. Należy mieć na uwadze, że wypowiedzenie jest prawem kształtującym, które jest realizowane poprzez oświadczenie złożone drugiej stronie umowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 61)">art. 61 k.c.</a>). Z uwagi na szczególne skutki jakie ze sobą niesie, a które prowadzą do zerwania pomiędzy stronami węzła obligacyjnego, uznać należy, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60)">art. 60 k.c.</a> zachowanie takie nie powinno pozostawiać żadnych wątpliwości co do prawidłowości jego złożenia.</p> <p>Przepis art. 75c ustawy pr.b. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tym samym wypowiedzenie umowy kredytu nie może być konwalidowane poprzez wytoczenie powództwa oraz doręczenie pozwanemu odpisu pozwu.</p> <p>Dodać należy, że od baku jako podmiotu profesjonalnego, korzystającego z obsługi prawnej, wymagać można i należy, by postępował w sposób sformalizowany, z zachowaniem najwyższych standardów, w tym by prawidłowo, to jest w sposób pozwalający na rozstrzygniecie, przedstawiał stan faktyczny w sprawie.</p> <p>Skutkiem niewykazania podstawy wypowiedzenia i wdrożenia przez stronę powodową działań zgodnych z treścią art. 75c ustawy pr.b. jest to, że mimo, iż Sąd orzekł w niniejszej sprawie wyrokiem zaocznym, to powództwo uznał za nieuzasadnione w świetle przedstawionych twierdzeń oraz materiału dowodowego w postaci dokumentów.</p> <p>W konsekwencji, powództwo oparte na twierdzeniach o wymagalności całej niespłaconej kwoty tego kredytu wraz z żądaniami ubocznymi zostało oddalone. Bank nie dochodził i nie wskazywał kwot wymagalnych, przy założeniu, że wypowiedzenia skutecznie nie dokonano. Powództwo , jak już wspomniano, popierane było jako oparte na okoliczności wymagalności całości zadłużenia jako przeterminowanego, nie zaś, choćby ewentualnie, na wymagalności poszczególnych rat, o których nie wiadomo nawet czy i do kiedy były przez pozwanego płacone.</p> <p>Roszczenie powodowego banku nie może być uwzględnione w oparciu tylko o fakt zabezpieczenia spłaty kredytu hipoteką. Na marginesie wskazać należy, że ewentualne powoływanie się na uchylony już obecnie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 71)">art. 71 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a> ustanawiający domniemanie istnienia wierzytelności na podstawie wpisu hipoteki wymagałby przedstawienia dokumentu w postaci odpisu księgi, a nie jest nim wydruk z elektronicznej przeglądarki ksiąg. Nadto aktualna jest nadal kwestia wymagalności wierzytelności.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił powództwo.</p> <p> <em> <!-- -->Z: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi strony powodowej. </em> </p> </div>