I ACa 68/20

<p>Sygn. akt: I ACa 68/20</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 30 listopada 2020 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Marek Machnij (spr.)</p> <p>Sędziowie: SA Ewa Tomaszewska</p> <p>SA Przemysław Banasik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2020 r. w Gdańsku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Banku Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">E. Ł.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I C 836/18</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok oraz uchyla w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w dniu 3 września 2018 r. pod sygnaturą <br/>akt I Nc 322/18 i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy do ponow­nego rozpoznania z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.</p> <p>Na oryginale właściwe podpisy.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I ACa 68/20 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Powód <span class="anon-block"> (...) Bank Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanego <span class="anon-block">E. Ł.</span> kwoty 159.446,40 zł, w tym kwoty 152.247,82 zł z tytułu niespłaconego kapitału, wynikającego z umowy kredytowej z dnia 11 kwietnia 2016 r. według stanu na dzień 4 maja 2018 r., kwoty 5.152,57 zł z tytułu odsetek umownych od dnia 11 kwietnia 2017 r. do dnia 3 kwietnia 2018 r. i kwoty 2.046,01 zł z tytułu odsetek umownych za opóźnienie od dnia 11 grudnia 2017 r. do dnia 4 maja 2018 r. w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego wraz z dalszymi odsetkami umownymi od kwoty 152.247,82 zł od dnia 5 maja 2028 r. w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, lecz nie więcej niż dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie, wskazując, że pozwany nie wywiązywał się należycie z obowiązku spłaty zaciągniętego kredytu, w związku z czym wypowiedział umowę kredytową, lecz pozwany nie spłacił należnego zadłużenia.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Bydgoszczy nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 3 września 2018 r. uwzględnił żądanie w całości.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->W zarzutach od nakazu zapłaty pozwany wniósł o jego uchylenie i oddalenie powództwa, ewentualnie o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 320)">art. 320 k.p.c.</a> i zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> do orzeczenia o kosztach procesu. Pozwany twierdził, że wytoczenie powództwa było przedwczesne, ponieważ złożył powodowi wniosek o umożliwienie spłaty zadłużenia w odroczonym terminie, ale powód przedstawił mu propozycję spłaty, której nie był w stanie zrealizować, a ponieważ nie uchyla się od spłaty zadłużenia, chciałby, aby zostało ono rozłożone na raty, które będą dla niego możliwe do spłaty, tj. w kwotach po 1.500 zł miesięcznie, ponieważ na skutek trudności w zakresie prowadzonej przez niego produkcji rolnej znalazł się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej i nie jest w stanie na bieżąco spłacać wszystkich swoich zobowiązań.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 marca 2019 r. utrzymał nakaz zapłaty w mocy w całości.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->W pisemnym uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Okręgowy przedstawił okoliczności związane z zawarciem przez strony umowy kredytowej z dnia 11 kwietnia 2016 r., jej wypowiedzeniem przez powoda z uwagi na powstanie po stronie pozwanego zaległości w spłacie kredytu oraz z wysokością zadłużenia pozwanego z tego tytułu, a następnie stwierdził, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Sąd ten podkreślił, że ostatecznie pozwany nie kwestionował swojego zadłużenia wobec powoda tak co do zasady, jak i co do wysokości, wnosił natomiast o rozłożenie świadczenia na raty, ale nie było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia tego wniosku.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Powyższy wyrok został zaskarżony w całości apelacją przez pozwanego w oparciu o zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 320)">art. 320 k.p.c.</a> przez nieuwzględnienie jego wniosku o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty, mimo że istniały do tego podstawy i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> przez nieuwzględnienie jego wniosku o nieobciążenie go kosztami procesu, mimo że wniosek ten był uzasadniony. W konsekwencji pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty zgodnie z jego wnioskiem i nieobciążanie go kosztami procesu.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Powód nie ustosunkował się do apelacji. </strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, aczkolwiek z przyczyn zupełnie niezwiązanych z podniesionym w niej zarzutem.</p> <p>Na obecnym etapie postępowania decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia miała okoliczność, że zaskarżony wyrok został wydany po rozpoznaniu zarzutów pozwanego od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 3 września 2018 r. W związku z tym wziąć trzeba pod uwagę, ze zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 485)">art. 485 k.p.c.</a> – w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 listopada 2019 r. – sąd wydawał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, jeżeli powód dochodził roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych:</p> <p>1) a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie były udowodnione dołączonym do pozwu:</p> <p>a) dokumentem urzędowym,</p> <p>b) zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,</p> <p>c) wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,</p> <p>d) zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym,</p> <p>2) na podstawie weksla, czeku, warrantu lub rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwały wątpliwości, a w razie przejścia na powoda praw z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu, do wydania nakazu niezbędne było przedstawienie dokumentów do uzasadnienia roszczenia, o ile przejście tych praw na powoda nie wynikało bezpośrednio z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu,</p> <p>3) na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia pieniężnego, odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. poz. 403) lub kwoty, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, oraz na podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania należności, jeżeli powód dochodzi również zwrotu kosztów, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy,</p> <p>3) jeżeli bank dochodził roszczenia na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty.</p> <p>Z porównania powyższego zestawienia podstaw wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z treścią wniesionego w niniejszej sprawie pozwu wynika, że chociaż powód dołączył do pozwu nie tylko wyciąg z ksiąg banku nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 7 maja 2018 r. (k. 24), ale także uwierzytelniony odpis umowy kredytowej z dnia 11 kwietnia 2016 r. (k. 17 – 21) i uwierzytelniony odpis wypowiedzenia umowy kredytowej, dokonanego pismem z dnia 14 lutego 2018 r. wraz z dowodem jego doręczenia pozwanemu (k. 22 –23), to jedyną podstawę, na której w ówczesnym stanie prawnym mógł zostać wydany ten nakaz, stanowił w/w wyciąg z ksiąg banku. Natomiast pozostałe dokumenty nie uzasadniałyby samodzielnie wydania takiego nakazu ani na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 485;art. 485 § 1)">art. 485 § 1 k.p.c.</a>, ani na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 485;art. 485 § 2)">art. 485 § 2 lub 3 k.p.c.</a> </p> <p>Prowadzi to do wniosku, że w tej sprawie wyciąg z ksiąg banku stanowił wyłączną podstawę wydania nakazu zapłaty, natomiast pozostałe dokumenty miały jedynie pomocnicze znaczenie najpierw dla oceny, czy istnieje możliwość fakultatywnego wydania nakazu zapłaty w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 485;art. 485 § 3)">art. 485 § 3 k.p.c.</a>, a następnie – w toku rozpoznawania sprawy na zasadach ogólnych po wniesieniu zarzutów – dla oceny, czy żądanie powoda jest merytorycznie uzasadnione, a tym samym, czy można utrzymać nakaz zapłaty w mocy. Nie powoduje to jednak uznania, że także pozostałe dokumenty dołączone do pozwu stanowiły podstawę wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, ponieważ bez wyciągu z ksiąg banku niewątpliwie nie doszłoby do wydania tego nakazu.</p> <p>W tej sytuacji zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1469, zwanej dalej „ustawą nowelizującą”), z którego wynika, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia tej ustawy w życie (tj. przed dniem 7 listopada 2019 r.) rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym, w których powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty wyłącznie na podstawie dokumentów określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 485;art. 485 § 3)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 485 § 3</span> k.p.c.</a> nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty, a od którego wniesiono apelację, jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała rozpoznaniu, sąd odwoławczy z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że wyłączną podstawą wydania nakazu zapłaty, który został utrzymany w mocy zaskarżonym obecnie wyrokiem, był wyciąg z ksiąg banku, ponieważ pozostałe dokumenty, które zostały dołączone do pozwu, stosownie do ówczesnego brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 485;art. 485 § 1;art. 485 § 2)">art. 485 § 1 – 2 k.p.c.</a> nie mogłyby samodzielnie stanowić podstawy jego wydania.</p> <p>Prowadzi to do wniosku, że niezależnie od tego, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zasadność powództwa na podstawie materiału dowodowego zebranego zarówno przed, jak i po wydaniu nakazu zapłaty, zaskarżony wyrok należało uchylić na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy nowelizującej, który przewiduje obligatoryjne uchylenie nieprawomocnego wyroku utrzymującego w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany przed wejściem w życie tej ustawy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 483;art. 483 § 3)">art. 483 § 3 k.p.c.</a>, tj. w oparciu o wyciąg z ksiąg banku. Ponadto na mocy w/w przepisu uchyleniu z urzędu ulegał również wydany w tej sprawie nakaz zapłaty (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2020 r. o sprostowaniu niniejszego postanowienia). W tej sytuacji nie było jednocześnie podstaw do merytorycznego rozważania zasadności zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 320)">art. 320 k.p.c.</a>, ponieważ uchylenie zaskarżonego wyroku wraz z nakazem zapłaty nastąpiło z zupełnie innych przyczyn. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 198;art. 198 § 2)">art. 198 § 2 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- -->SSA Przemysław Banasik SSA Marek Machnij SSA Ewa Tomaszewska </em> </p> </div>