V SA/Wa 1383/12

SENTENCJA Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej N. S. A. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 1383/12 w sprawie ze skargi N. S. A. w N. na informację zawartą w piśmie Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE N. Spółka akcyjna z siedzibą w N. wystąpiła z wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z dnia 4 października 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł, natomiast nie podano jaka jest wartość środków trwałych ani wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu. Wnioskująca nie wypełniła również rubryki 9 wniosku poprzez podanie stanu rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W uzasadnieniu podkreślono, iż brak możliwości ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem wynika z obecnej sytuacji rynkowej związanej z kryzysem gospodarczym, obroty Spółki stale maleją, a przepływ środków finansowych stale się zmniejsza, Spółka nie posiada nadwyżek produkcji. Zarządzeniem z dnia 23 października 2012 r. wezwano wnioskującą do uzupełniania braków formalnych wniosku poprzez uzupełnienie określonych rubryk formularza PPPr – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi Spółka złożyła uzupełniony w dniu 12 listopada 20012 r. formularz PPPr wskazując, iż nie posiada środków trwałych według bilansu za ostatni rok, zaś w 2011 r. osiągnęła zysk netto w wysokości [...] zł. Oświadczyła nadto, iż posiada cztery rachunki bankowe, których stan wynosi odpowiednio: 2.000 zł, 5.503,32 zł (1.337,77 Euro), 3,91 zł (lokata) oraz 4.236,11 zł (lokata). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zasadność wniosku skarżącej Spółki rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł), z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącego, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Oddalając wniosek kierowano się tym, iż wnioskująca Spółka jest podmiotem prowadzącym działalność w formie spółki akcyjnej, nie znajduje się w stanie upadłości czy likwidacji, wypracowała w 2011 r. zysk netto w wysokości 69.948,58 zł, a przede wszystkim posiada środki finansowe zgromadzone na czterech rachunkach bankowych. Oceniając wysokość zasobów pieniężnych ulokowanych na rachunkach bankowych nie sposób przyjąć, by wnioskująca strona nie była w stanie przeznaczyć kwoty 100 zł na zapłatę wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Podkreślić w tym miejscu należy, iż wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością podmiotów gospodarczych, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu wniosku ogólnego stwierdzenia, iż trudna sytuacja finansowa Spółki jest wywołana "kryzysem gospodarczym" stwierdzić należy, iż nie można uwzględnić tego argumentu jako przemawiającego za udzieleniem prawa pomocy. Zauważyć trzeba, iż Spółka jako podmiot tego rodzaju, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych – wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna – z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżącego, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej. Na koniec warto przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z 14 grudnia 2011r. o sygn. akt I GZ 201/11 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Z wyłuszczonych względów uznano, iż wnioskująca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co powoduje, że na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.