IV SA/Wr 221/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca) Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] 2019 r. na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 59), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) – dalej rozporządzenie, jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego [dalej: k.p.a.] (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) i po rozpatrzeniu odwołania pracodawcy - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.z dnia[...] 2019 r. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] 2019 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u J. K. (dalej: strona, wnioskodawczyni) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni pracowała w narażeniu zawodowym związanym ze sposobem wykonywania pracy mogącym łączyć się z etiologią przedmiotowej choroby zawodowej: - od [...]1998 r. Do [...] 1999 r. w Fabryce [...] S.A. z siedzibą w W. (zakład zlikwidowany), jako wykańczalnik, - od 2004 r. do 2006 r. W [...] Sp. z o.o. [...] z siedzibą w W. (obecnie[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.) świadcząc pracę na rzecz: od [...] 2004 r. Do [...] 2006 r. (z licznymi przerwani, szczegółowe dane w aktach sprawy) [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.), jako pomocnik pakowacza, od [...] 2006 r. Do [...] 2007 r. W [...]Sp. z o.o. z siedzibą w W., jako młodszy pracownik produkcji na linii produkcyjnej obróbki korbowodu, - od [...] 2007 r. do nadal (w okresie od [...] 2015 r. Do [...] 2015 r. bez narażenia) w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., kolejno na: linii obróbki korbowodu, linii obróbki wstępnej zębatek, linii montażu sr końcowym, linii obróbki korbowodu, linii obróbki wałka rozrządu, linii wstępnej zębatek, linii obróbki wałka rozrządu, obróbce wstępnej zębatek, linii obróbki wstępnej zębatek (szkolenie Hybrydy), linii obróbki wstępnej zębatek (Hybrydy). Dnia [...] 2019 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. dokonał zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u wnioskodawczyni. Na podstawie ww. zgłoszenia organ I instancji ustalił i zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej (poz. 20.1) u wnioskodawczyni. Zawiadomienie otrzymała wnioskodawczyni oraz [...] Sp. z o.o. [...] z siedzibą w W., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Po przekazaniu przez stronę świadectw pracy całego okresu zatrudnienia organ sporządził Karty narażenia zawodowego w podmiotach, w których była zatrudniona wnioskodawczyni. Dnia [...] 2019 r. organ I instancji przekazał do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. ustalenia dotyczące narażenia zawodowego strony. Dnia [...] 2019 r. jednostka diagnostyczno-orzecznicza I stopnia zwróciła się o dodatkowe informacje dotyczące narażenia zawodowego strony, dnia [...] 2019 r. organ I instancji przekazał niezbędne dane. Dnia [...] 2019 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego i prawego (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia u strony. Jednostka orzecznicza I stopnia zajęte stanowisko uzasadniła następująco: "Zgłaszała występujące od 2011 r. dolegliwości bólowe dłoni prawej po zapaleniu pochewek ścięgnistych. Leczona w Poradni Chirurgicznej NZOZ [...] w W.. Od tego czasu pojawiły się bóle nadgarstka prawego, a następnie lewego. Były to mrowienia, pieczenia, problemy z pisaniem i wykonywaniem czynności domowych, występowały bóle nocne nadgarstków uniemożliwiające zasypianie. W ramach diagnostyki pacjentka wykonała badanie EMG nerwu pośrodkowego nadgarstka prawego w dniu [...] 2012 r. w SPZOZ w S., w którym stwierdzono zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego, operowany w dniu [...] 2012 r. w Oddziale Ortopedycznym w K.. Następnie wykonała EMG nerwu pośrodkowego lewego w dniu [...] 2012 r. w Szpitalu [...] w S., w którym stwierdzono zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego, operowany w Oddziale Ortopedycznym w K. w dniu [...] 2013 r. Po zabiegach korzystała z rehabilitacji. Obecnie bez dolegliwości, duża poprawa po zabiegach. (...) blizna w obrębie nadgarstka lewego i prawego po zabiegu, ruchomość kończyn górnych zachowana. (...). W badaniu neurologicznym próba Tinela i Phalena ujemnie obustronnie, napięcie i siła mięśniowa, odruchy ścięgniste i czucie powierzchniowe prawidłowe. Badanie EMG obu nerwów pośrodkowych i łokciowych wykonanych w dniu [...] 2019 r. nie wykazano obecnie cech zespołu cieśni w obrębie nadgarstków (stan po zabiegach). Dokonano oceny całości dokumentacji medycznej. Z oceny narażenia zawodowego uzupełnionego przez PPIS w W. wynika, że pacjentka narażona była na sposób wykonywania pracy związany z monotypią ruchów rąk w Fabryce [...], [...] Sp. z o.o. - praca w [...] Spółka z o.o. i [T...] z o.o. Badanie EMG potwierdziło zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego i prawego przed zabiegiem operacyjnym. Wykluczono pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Mając na uwadze powyższe można z wysokim prawdopodobieństwem uznać zawodową etiologię choroby zespołu cieśni w obrębi nadgarstka lewego i prawego." Przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, organ I instancji zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. poinformował strony biorące udział w przedmiotowym postępowaniu o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Następnie opierając się na całości zgromadzonej dokumentacji, a w szczególności na wydanym orzeczeniu lekarskim oraz ocenie narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] 2019 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego (poz. 20.1) u wnioskodawczyni. Od powyższej decyzji odwołał się zakład pracy [...] Sp. z o.o. Odwołujący się zarzuca m.in. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także niewłaściwe zastosowanie art. 2351 i art. 2352 k.p. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. rozstrzygając odwołanie na podstawie oceny zgromadzonej dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej u strony zważył, że: Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. W przypadku strony ww. kryteria zostały spełnione. Stanowisko to potwierdził Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W., który wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego (poz. 20.1). W placówce diagnostyczno-orzeczniczej I stopnia wykonano specjalistyczne badania diagnostyczne, które pozwoliły na stwierdzenie, iż istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej u wnioskodawczyni. Wykonywana praca przez ww. miała charakter usposabiający do uznania jej za przyczynę zespołu cieśni w obrębie nadgarstka tj. występowała na zajmowanych stanowiskach pracy monotypia ruchów ze szczególnym obciążeniem stawów nadgarstkowych (nadmierne prostowanie oraz z określoną częstotliwością powtarzalność ruchów), wymuszona pozycja kończyn górnych prowadząca do ucisku, pociągania lub uderzania nerwów pośrodkowych o ściany kanałów nadgarstka. Lekarz orzecznik kierując się wiedzą medyczną w tym także zasadą diagnostyki różnicowej, ustalił w przedmiotowej sprawie związek przyczynowo-skutkowy choroby ze sposobem wykonywania pracy po wykluczeniu innych, pozazawodowych czynników mogących prowadzić do rozwoju rozpatrywanego schorzenia. W związku z tym zarzut o nieuwzględnieniu pozazawodowych przyczyn rozpoznanego schorzenia jest chybiony. Z zasady ideą postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w sprawach chorób zawodowych jest wykazanie związku między etiologią choroby a środowiskiem pracy. Ustawodawca wskazał, że związek ten musi być pełny lub przynajmniej wysoce prawdopodobny, stąd też lekarz orzekając w sprawie ocenia czy udział środowiska i warunków pracy był w odniesieniu do czynników pozazawodowych większy czy też nie. Biorąc pod uwagę kierunek zapadłego rozstrzygnięcia orzeczniczego i wskazanie w nim, że rozwój choroby strony był związany z czynnikami zawodowymi w stopniu wysoce prawdopodobnym nie można czynić zarzutu, iż nie uwzględniło ono innych niż zawodowe czynników sprawczych schorzenia. Zatem, warunek dotyczący rozpoznania klinicznego choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego (poz. 20.1) u strony został spełniony. Podnieść należy, że wg wiedzy medycznej (vide: opinia ergonomiczna IMP w Łodzi "Sposób wykonywania pracy jako czynnik ryzyka zespołu cieśni nadgarstka" Medycyna Pracy 2007, 58 str. 361-372) wystąpienie zespołu cieśni nadgarstka, jako skutku narażenia zawodowego związane jest z przeciążeniem struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do ucisku na nerw pośrodkowy. Duża powtarzalność wykonywanych czynności ręcznych na stanowisku pracy, jest czynnikiem ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Mechanizmem wywołującym zespół cieśni nadgarstka jest wzrost ciśnienia w kanale i niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Prostowanie nadgarstka (zgięcie grzbietowe) napina ścięgna mięśni zginaczy i nerw pośrodkowy zwiększając ucisk na jego powierzchnię grzbietową. Ciśnienie w kanale nadgarstka dodatkowo zwiększa zginanie palców i rośnie ono wraz ze zwiększeniem siły. Zgięcie ręki w nadgarstku powoduje, że ścięgna zginacza palców uciskają dłoniową powierzchnię kanału nadgarstka. Nerw pośrodkowy znajduje się między tymi ścięgnami. Przeciążenie mięśni zginaczy, brak przerw wypoczynkowych są przyczyną braku równowagi pomiędzy zginaczami i prostownikami, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w części dłoniowej kanału nadgarstka. Podczas ruchów rąk dochodzi właśnie do obrzęku struktur znajdujących się w obrębie kanału nadgarstka. W ocenie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. narażenie zawodowe strony oraz charakter wykonywanej pracy zgodnie z kartami oceny narażenia zawodowego stwarzało ryzyko wystąpienia rozpoznanej choroby zawodowej u zainteresowanej. Wskazać należy, że ocena narażenia zawodowego służy określeniu przez podmiot uprawniony, m.in. warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. W świetle uzyskanych informacji, przeprowadzonych czynności dowodowych (oględzin stanowiska pracy) w ramach niniejszego postępowania w opinii organu II instancji wyjaśniono dostatecznie kwestie narażenia zawodowego podnoszone przez stronę odwołującą się. Potwierdzono w sposób niebudzący wątpliwości narażenie zawodowe strony na obciążenie kończyn górnych i monotypię. Zdaniem uprawnionych lekarzy orzeczników, monotypia ruchów oraz praca w wymuszonej pozycji ciała z towarzyszącym uciskiem na pnie nerwów jest istotnym zawodowym czynnikiem ryzyka chorób obwodowego układu nerwowego. Należy mieć na uwadze, iż organ wydaje decyzje kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że orzeczenie jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Orzeczenie powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i winno wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. W świetle powyższych ustaleń organ zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego nr 10/2019. W opinii Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. stanowisko będące opinią biegłego, wydane w przedmiotowym postępowaniu przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. spełnia ww. wymagania. Rozpoznana choroba pod postacią: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego uznana przez jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą za chorobę zawodową figuruje pod poz. 20.1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. W świetle ww. orzeczenia lekarskiego Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W.- Oddział w W. ww. stanowisko jest w ocenie organu miarodajne i rzetelne, a uzasadnienie przekonujące i wiarygodne. Podkreślić trzeba, zgodnie ze stanowiskiem orzeczniczym "Jeżeli opinia spełnia wymogi proceduralne, jest jasna, pełna i nie zawiera sprzeczności, wyjaśnia w sposób zrozumiały dla organów i stron poczynione rozpoznanie i przedstawia metodologię tego rozpoznania oraz prowadzonych badań i nie jest lakoniczna, znajduje potwierdzenie w innych dowodach, na podstawie których ją wydano, to organ obowiązany będzie wydać decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej zgodnie z jej treścią i rozpoznaniem." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 981/10). Należy także wyjaśnić, że jednostki orzecznicze upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych w procesie orzeczniczym badają związek pomiędzy narażeniem zawodowym a jego wpływem na stan zdrowia, każdorazowo oceniają rodzaj narażenia zawodowego stanowiący przyczynę powstania choroby zawodowej, jak i skutek jego działania powodujący powstanie charakterystycznych schorzeń. Zaznaczyć należy, że lekarz wydający orzeczenie lekarskie musi (zgodnie z §5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) spełniać wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234, poz. 1570). Jest to lekarz specjalista, który ma świadomość doniesień naukowych i dysponuje szeroką wiedzą medyczną oraz posiada odpowiednią praktykę w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych. Ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych lekarzom orzecznikom, gdyż czynność ta wymaga wiedzy specjalistycznej. Ponadto proces orzeczniczy jest procesem indywidualnym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydawaniu orzeczenia. Nie każdy lekarz jest uprawniony do wiązania objawów chorobowych z ich zawodowym pochodzeniem, a zatem do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a narażeniem w środowisku pracy. W przedmiotowym postępowaniu powyższe wymagania w ocenie organu zostały spełnione. Odnosząc się do zarzutu strony postawionego w odwołaniu, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 2 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie, wskazać należy, iż podniesione zarzuty przez stronę odwołującą się nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, jak iw czynnościach podjętych w toku postępowania. Organ podjął wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego - zgodnie z art. 7 k.p.a., tj. m.in. przeprowadzono dochodzenie epidemiologiczne w kierunku wnikliwej oceny narażenia zawodowego, w tym oględziny stanowisk pracy w zakładzie Toyota Motor Manufacturing Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Wałbrzychu, sporządził protokół oględzin oraz kartę oceny narażenia zawodowego, które następnie zostały przekazane lekarzom orzecznikom. Wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez organ I instancji wykazały, iż zainteresowana podczas wykonywania obowiązków zawodowych była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu. Również proces orzeczniczy przeprowadzony przez uprawnionych lekarzy orzeczników potwierdził, iż genezę zdiagnozowanego u strony schorzenia należy wiązać z pracą m.in. u strony odwołującej się. Dowodzi tego wskazany bezpośrednio w orzeczeniu lekarskim okres narażenia zawodowego, tj. okres od [...] 2007 r. do nadal w ww. spółce. Podkreślić trzeba, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji. Zatem, w ocenie organu II instancji ww. orzeczenie jest obiektywne, przekonujące oraz obszernie umotywowane. Ponadto Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podkreśla, iż opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może być przez organ traktowana, jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Organ II instancji wyjaśnia również, że odwołujący przyjął wadliwą koncepcję choroby zawodowej jako stanu, który musi istnieć w chwili wydawania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Z treści art. 2351 k.p. i 2352 k.p. nie można zatem wyprowadzać wniosku, że w momencie wydawania decyzji zainteresowany musi cierpieć na dane schorzenie, a objawy choroby nie mogą ustąpić (por. min. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 marca 2013 r. w innej sprawie: sygn. akt IV SA/G1 489/12, publ. LEX nr 1305837). W ocenie organu, nie ma znaczenie dla rozpoznania choroby zawodowej aktualny stan zdrowia pacjenta. Jak wskazano wyżej rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych dopuszcza możliwość rozpoznania choroby zawodowej również po ustąpieniu objawów choroby (a zatem także po zabiegu operacyjnym - (uwalniającym od objawów), jeśli przed zabiegiem objawy te zostały udokumentowane ,- dokumentacja medyczna potwierdziła właściwe objawy dla danego schorzenia, tak jak ma to miejsce w niniejszym postępowaniu. Pełnomocnik strony odwołującej się wskazuje także, iż organ naruszył przepis art. 2351 k.p., gdyż orzekł o stwierdzeniu choroby zawodowej, podczas gdy nie doszło do należytego wykazania bezsporności bądź wysokiego prawdopodobieństwa w tym zakresie, nie wykazano związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem pracownika a zatrudnieniem. Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż dowodem, który ustala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników jest orzeczenie lekarskie. Lekarz orzecznik uznał, że w przedmiotowej sprawie taka zależność zachodzi. Lekarz orzecznik dysponując wiedzą specjalistyczną z zakresu m.in. patofizjologii schorzenia dokonuje oceny związku przyczynowo-skutkowego między schorzeniem a sposobem wykonywania pracy. Wskazać trzeba, iż orzecznik działa bezstronnie, gdyż, w przeciwieństwie do odwołującej się strony, nie kieruje nim żaden interes i orzeka jedynie zgodnie z wiedzą i sztuką medyczną. Zatem organ I instancji dysponując dowodem, który potwierdza związek przyczynowo-skutkowy schorzenia z wykonywaną pracą prawidłowo zastosował art. 2351 k.p. Nadto, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podkreśla, iż występowanie w środowisku pracy czynników szkodliwych albo szkodliwego sposobu wykonywania pracy dokonuje się w ramach oceny ryzyka zawodowego. W kwestii związku między warunkami pracy a chorobą zawodową w judykaturze sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia takiego związku (pewności lub wysokiego prawdopodobieństwa wywołania choroby). Przy czym domniemanie prawne istnienia związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy jest domniemaniem zwykłym, wzruszanym, co oznacza, że nie wyłącza to możliwości wykazania, iż - mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r., II SA 372/82 ONSA 1982 r. nr 1, poz.33). Przy tym ze względu na przyjęcie domniemania prawnego zawodowego pochodzenia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych pozycja pracownika poszkodowanego wskutek takiej choroby podczas procesu stwierdzania choroby zawodowej jest uprzywilejowana w zakresie dowodowym. Wyjaśnić należy, że rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest ustalenie narażenia zawodowego, natomiast lekarze orzecznicy badają związek pomiędzy narażeniem zawodowym a jego wpływem na stan zdrowia, każdorazowo oceniając rodzaj narażenia zawodowego stanowiący przyczynę powstania choroby zawodowej oraz skutek jego działania powodujący powstanie charakterystycznych schorzeń. Dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło, iż genezę zdiagnozowanego u strony schorzenia należy wiązać z pracą. Na marginesie Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zaznacza również, że fakt wykonywania profilaktycznych badań lekarskich przez pracodawcę, regulowany oddzielnymi przepisami prawa, pozostaje bez wpływu na kierunek zapadłego rozstrzygnięcia. Ponadto wbrew opinii strony odwołującej się, nie ma znaczenia dla sprawy ustalanie okresów narażenia u poszczególnych stron, gdyż w ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się całkowity czas narażenia. Należy zawsze brać pod uwagę możliwość kumulatywnego wpływu sposobu wykonywania pracy na organizm ludzki. Oczywistym jest, że długotrwałe narażenie powoduje stopniowe obciążenie układu ruchu i jest ono wynikiem sumowania się obciążeń w czasie życia pacjenta. Ponadto kwestie odpowiedzialności za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej rozstrzygają sądy powszechne. Nie można się też zgodzić mając na uwadze treść § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia ze stanowiskiem spółki odwołującej się, iż do rozpoznania choroby zawodowej nie może przesądzić jednostkowa opinia lekarza medycyny pracy. Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. naruszenie art. 136 § 1-2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez zaniechanie zlecenia organowi I instancji wystąpienia z wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] 2019 roku celem wyjaśnienia okoliczności, czy przy obecnym stanie wiedzy medycznej możliwe jest całkowite operacyjne wyleczenie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a jeśli tak, to czy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności rozpatrywanych sprawy (w tym faktu, iż objawy kliniczne nie manifestują się u pracownika od siedmiu lat), istnieją podstawy do przyjęcia, że na skutek zabiegów operacyjnych przeprowadzonych u pracownika w 2012 (nadgarstek prawy) i 2013 (nadgarstek lewy) roku doszło do całkowitego wyleczenia występującego schorzenia, pomimo że okoliczności te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, sprawy, co doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy; 2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na dokonaniu ustaleń nieznajdujących oparcia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności poprzez przyjęcie, iż pracownik świadczył u skarżącej pracę w warunkach narażenia zawodowego, a także, że istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika pomimo, iż z dokumentacji medycznej zebranej w sprawie wynika, iż na skutek przeprowadzonych u pracownika zabiegów chirurgicznych w latach 2012-2013 objawy kliniczne choroby ustały i nie wstępują od co najmniej siedmiu lat, jak również pomimo, iż dowody zebrane w spawie nie potwierdzają, aby pracownik świadczył u skarżącej pracę w warunkach narażenia zawodowego, co doprowadziło do wydania decyzji sprzecznej z zebranym materiałem dowodowym; 3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez zaniechane umorzenia postępowania w sprawie, pomimo iż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał na to, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika było bezprzedmiotowe wobec braku ustawowych przesłanek. W związku z powyższym wniósł o: 1. uchylenie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. - zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji - w całości i umorzenie postępowania w sprawie; 2. zasądzenie - na podstawie art. 200 p.p.s.a. – kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że większość zarzutów powołanych w skardze są powieleniem zarzutów wnoszonych już na wcześniejszych etapach niniejszego postępowania. Organ odniósł się do nich w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto strona skarżąca zarzuca, iż organ II instancji pominął całkowicie okoliczności stosowania przez zakład pracy środków prewencyjnych w celu minimalizacji obciążenia tego typu pracą. Organ wyjaśniał, że fakt stosowania działań profilaktycznych nie wyklucza rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Na potwierdzenie tego stanowiska powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne. Stwierdził, że fakt wprowadzenia przez stronę skarżącą środków profilaktycznych i ich stosowanie przez wnioskodawczynię nie miał wpływu na kierunek zapadłego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Rozważając skargę w kategorii powyższych obowiązków Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Nr [...] Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [..] 2019 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] sierpnia 2019 r. Obie decyzje w podstawie prawnej wskazują przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 59 ze zm.) oraz poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367) a także art. 2351 i 2352 kodeksu pracy (D.U. z 2019 r., poz. 1040 ze zm.) – dalej k.p. Organ I instancji stwierdził u wnioskodawczyni chorobę zawodową: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy; zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego wymienioną w poz. 20. pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w w/w rozporządzeniu. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art, 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869); dalej rozporządzenie. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1). Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w §§ 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów. Wnioskodawczyni została poddana badaniom uprawnionej jednostce orzeczniczej, tj. Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Oddział w W.. Ośrodek ten wydał opinię – orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] 2019 r. o rozpoznaniu u wnioskodawczyni choroby zawodowej, przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego i prawego wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych. Z powyższego orzeczenia wynika, że dokonano bardzo dokładnej oceny i analizy czynności wykonywanych przez stronę w każdym miejscu zatrudnienia i na stanowiskach pracy opisanych w Kartach oceny narażenia zawodowego, opracowanych przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w W.. Należy też zauważyć, iż odbyły się w dniu 19 marca 2019 r. oględziny stanowiska pracy: pracownika produkcji dotyczących działów obróbki, montażu, hybryd w siedzibie skarżącej spółki. Protokół, który sporządzono w wyniku tej wizji dokładnie opisywał czynności wykonywane przez zainteresowaną na wszystkich stanowiskach, na których pracowała wnioskodawczyni u skarżącej. Należy w tym miejscu zauważyć, że spółka nie wyraziła zgody na sporządzenie dokumentacji audiowizualnej z przeprowadzonych oględzin dotyczących czynności wykonywanych przez wnioskodawczynię a także, że w pkt 1.5, protokołu stwierdzono, że praca strony na dziale [...] , na stanowisku kontroli jakości oraz obsługi wózka mizusumashi odbywała się bez narażenia na sposób wykonywania pracy. Protokół został podpisany przez między innymi uczestniczących w oględzinach przedstawicieli skarżącej. Z orzeczenia lekarskiego wynika, iż przedmiotem oceny była także dokumentacja lekarska wnioskodawczyni, przeprowadzone w Ośrodku badania i wyjaśnienia zainteresowanej. Z powyższego wynika, że orzeczenie lekarskie zostało wydane w oparciu o dokumenty wskazane w § 6 rozporządzenia. Wydawali je lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych I stopnia, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia. Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia posiadają specjalistyczną wiedzę pozwalającą na ustalenie w oparciu o warunki pracy i czynności wykonywane przez osobę zainteresowaną, dokumentację lekarską, czy praca z wysokim prawdopodobieństwem była przyczyną powstania choroby. W niniejszej sprawie ocena wykonywanych przez stronę czynności, określanych jako monotypowa dała podstawę do uznania, że choroba miała charakter zawodowy. Mechanizm wpływu wykonywanych czynności na ocenianą chorobę został dokładnie opisany w decyzjach. W tej sytuacji lekarze orzecznicy przyjęli, iż z dużym prawdopodobieństwem praca zawodowa była przyczyną choroby. Jednostka medyczna wskazała, że do zawodowych przyczyn wywołujących cieśń nadgarstka należy narażenie na długotrwałe, monotypowe ruchy w stawach nadgarstkowych, co biorąc pod uwagę charakter czynności wykonywanych przez stronę miało miejsce. Opinie – orzeczenia lekarskie są podstawowym dowodem do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. To, że strona przebyła operacje po ustaleniu w wyniku badania EMS zespołu cieśni w obrębie nadgarstka – roku 2012 prawej ręki, w roku 2013 – lewej ręki jest okolicznością niesporną. Trafnie zauważają organy, że nie mogą kwestionować opinii lekarskiej w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Powinny wyjaśnić ewentualnie powstałe rozbieżności lub niespójności. Oceniana opinia jak już wskazano wyżej takowych uchybień nie zawiera. Tym samym organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem podanym w opinii lekarskiej (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 20 maja 2002 r. sygn. akt OPS 3/02 Nr 1 poz. 2, wyrok NSA z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 424/13). Nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy zarzut, że wnioskodawczyni nie zgłaszała pracodawcy swoich dolegliwości i nie wskazywała, że sposób wykonywanej pracy powoduje ból ręki. Nie ma też znaczenia fakt stosowania profilaktyki zdrowotnej pracowników. Trafnie zauważają organy, że zasadnicze znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma osobnicza indywidualna wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy. Czyli nie każdy pracownik wykonujący pracę w tych samych warunkach zachoruje na chorobę zawodową. Zgodzić się należy z organami również i w tym zakresie, że w tym postępowaniu nie ma znaczenia dla sprawy ustalenie okresów narażenia zawodowego u poszczególnych pracodawców a także kwestia odpowiedzialności za wystąpienie choroby zawodowej. Reasumując stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 2351 i 2352 k.p. mające podstawę do uznania, że u zainteresowanej wystąpiła choroba zawodowa w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego. Choroba została rozpoznana przez upoważnioną placówkę służby zdrowia, znajduje się w wykazie chorób zawodowych – poz. 20 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i została wywołana czynnikami szkodliwymi, znajdującymi się w środowisku pracy. Stwierdzenie dotyczące istnienia u wnioskodawczyni opisanej choroby dotyczy okresu sprzed roku 2013, gdyż okolicznością niesporną jest, że po wykonaniu zabiegów operacyjnych w latach 2012 i 2013, a także po następujących po nich rehabilitacjach strona nie odczuwa wcześniejszych dolegliwości, a badania lekarskie wykazały, że w chwili obecnej omawiana choroba u wnioskodawczyni nie występuje. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest, czy wobec stwierdzenia przez lekarzy orzeczników ZUS na etapie zgłoszenia przez stronę wniosku o podejrzenie choroby zawodowej i związanego z tym postępowania administracyjnego, czyli w dacie od [...] 2019 r. do dnia, jak należy przyjąć, wyrokowania, choroba zawodowa – zespół cieśni w obrębie nadgarstka – już u strony nie występowała, uzasadnione jest stwierdzenie istnienia choroby zawodowej, która występowała w przeszłości. Jak stwierdzono wyżej okolicznością niesporną jest, że u strony zdiagnozowano zespół cieśni w obrębie nadgarstka obu rąk i jak Sąd podniósł brak jest podstaw do podważenia, że choroba ta nie miała charakteru zawodowego, strona przeszła operację na obu rękach. Okolicznością niesporną jest, że po udanych operacjach strona nie ma objawów tej choroby. Według Sądu w postępowaniu o podejrzeniu istnienia choroby zawodowej jest możliwość stwierdzenia faktu istnienia choroby zawodowej w przeszłości. Z akt niniejszego postępowania jednoznacznie wynika, że stwierdzenie tego faktu dotyczy okresu wcześniejszego, nie wynika to wprawdzie z sentencji decyzji ale wynika powyższe z jej uzasadnienia. Zgodzić się należy z organem, że wskazuje na to treść art. 2352 k.p., który stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu pod wpływem występowania udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Niewątpliwie objawy chorobowe wystąpiły w okresie wykonywanej pracy. Powołany przez organ wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 489/12 potwierdza wyżej powołane przez orzekający Sąd stanowisko. Stwierdza bowiem, że możliwe jest ustalenie istnienia choroby zawodowej gdy objawy ustąpiły, nastąpiła ich całkowita remisja (przedmiotem rozważań tego Sądu była choroba alergiczna). W ocenie orzekającego Sądu możliwe jest ustalenie istnienia choroby zawodowej, którą w wyniku zabiegu operacyjnego można wyleczyć całkowicie lub usunąć na pewien, nawet znaczny czas. Według Sądu, nie może być dowodem na okoliczność braku czynnika zawodowego w powstaniu zespołu cieśni nadgarstka u strony fakt, że po 7 latach po zabiegu operacyjnym nie powtórzyła się choroba. Jak stwierdzono wyżej istotne są indywidualne cechy strony, a ponadto może na powyższe mieć wpływ zmiana stanowiska pracy, a także stosowne środki profilaktyczne. Ostatecznie należy uznać, że w świetle powyższych rozważań zarzuty przedstawione w skardze nie są zasadne i z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić. H.B.17.12.2020 r. ----------------------- 18