III Ns 356/20

<p>Sygnatura akt III Ns 356/20</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">S.</span>, dnia 23 listopada 2020 r.</p> <p>Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Asesor sądowy Katarzyna Kubiak</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2020 r. w Szczecinie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">U. J.</span> </strong> </p> <p>przy udziale <strong> <!-- --> <span class="anon-block">E. P.</span>, <span class="anon-block">B. P. (1)</span>, <span class="anon-block">Z. O.</span> </strong> </p> <p> <em> <!-- -->o stwierdzenie nabycia spadku</em> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>odrzucić wniosek.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->postanowienia z dnia 23 listopada 2020 roku</strong> </p> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">U. J.</span>, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata, złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">B. P. (2)</span> zmarłej w dniu 30 października 2019 r. w <span class="anon-block">D.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">D.</span>, na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 30 kwietnia 2019 r. sporządzonego w <span class="anon-block">D.</span>.</p> <p>W uzasadnieniu wniosku wskazano, że spadkodawczyni zmarła i przed śmiercią na stałe zamieszkiwała w Niemczech. Jurysdykcja krajowa oraz właściwość miejscowa sądu zostały ustalone zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1108)">art. 1108 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 39)">art. 39 k.p.c.</a>, w oparciu o okoliczność, że cały majątek spadkowy znajduje się w Polsce.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Mając na uwadze okoliczności wskazane we wniosku, Sąd był zobligowany do rozważenia czy w danej sprawie sąd polski posiada kompetencje do orzekania, albowiem kwestię jurysdykcji krajowej Sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę w każdym stanie sprawy, a w razie stwierdzenia jej braku koniecznym jest odrzucenie wniosku. W przeciwnym razie przeprowadzone postępowanie dotknięte byłoby nieważnością (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1099)">art. 1099 k.p.c.</a>).</p> <p>Na rozprawie w dniu 23 listopada 2020 r. na podstawie wstępnego wyjaśnienia stanowisk stron Sąd ustalił, że spadkodawczyni od około 20 lat pracowała w <span class="anon-block">D.</span> (Niemcy) jako opiekunka osób starszych. W <span class="anon-block">D.</span> zamieszkuje również rodzina spadkodawczyni – jej siostra <span class="anon-block">E. P.</span> i dwie siostrzenice (córki <span class="anon-block">U. J.</span> – siostry spadkodawczyni). W miejscowości oddalonej o 100 km od <span class="anon-block">D.</span> mieszka również siostrzeniec spadkodawczyni (syn <span class="anon-block">Z. O.</span> – siostry spadkodawczyni). Spadkodawczyni święta spędzała w <span class="anon-block">D.</span>. Nie utrzymywała bliższych kontaktów z rodziną mieszkającą w Polsce, tj. z siostrą <span class="anon-block">Z. O.</span> i bratem <span class="anon-block">B. P. (1)</span>. W trakcie choroby (nowotwór płuc) spadkodawczyni zamieszkiwała w <span class="anon-block">D.</span> i zajmowały się nią siostrzenice.</p> <p>Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zmarła przed śmiercią stale zamieszkiwała na terenie Niemiec. Wobec powyższego zastosowanie znajdzie w niniejszej sprawie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego, które zgodnie z jego art. 84 wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich, zgodnie z Traktatami.</p> <p>W tym zakresie zastępuje ono normy jurysdykcyjne zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego</a> i normy kolizyjne zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20110800432" title="Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe - Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432 ()">ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe</a>, a także w łączących Polskę z innymi państwami niektórych umowach dwustronnych stosownie do art. 75 rozporządzenia.</p> <p>Rozporządzenie nr 650/2012 znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z art. 83 ust. 1, stosuje się je do dziedziczenia po osobach zmarłych w dniu lub po dniu 17 sierpnia 2015 r.</p> <p>Przepisy jurysdykcyjne w sprawach spadkowych (art. 4, 7, 10 i 11 rozporządzenia nr 650/2012) są zamieszczone w rozdziale II rozporządzenia nr 650/2012. Podstawowy w tej mierze jest art. 4 rozporządzenia nr 650/2012, który określa tzw. jurysdykcję ogólną do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku. Jeżeli spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci w państwie członkowskim, sądy tego państwa mają jurysdykcję do orzekania w sprawie spadkowej. Jurysdykcja na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 650/2012 została oparta na jednym łączniku, którym jest miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili jego śmierci. U podstaw takiego rozstrzygnięcia leżało przekonanie, że sprawy spadkowe wykazują ścisły związek z państwem, w którym spadkodawca miał zwykły pobyt w chwili śmierci.</p> <p>Rozporządzenie nie zawiera definicji "miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy". Pobyt zwykły określa się jako miejsce ześrodkowania życiowych interesów osoby fizycznej, w którym znajduje się główne centrum egzystencji danej osoby, przy czym uwzględnienia wymagają okoliczności natury osobistej i zawodowej, a mniejsze znaczenie ma element czasu.</p> <p>Unormowaniu jurysdykcji zawartemu w art. 4 rozporządzenia nr 650/2012 odpowiada art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012, który wyraża zasadę, że prawem właściwym dla ogółu spraw dotyczących spadku jest prawo państwa, w którym spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu (wyjątek przewiduje art. 21 ust. 2 rozporządzenia nr 650/2012). Prawo to odnosi się do dziedziczenia wszystkich składników majątku spadkowego, w tym do nieruchomości, niezależnie od tego, w którym państwie znajdują się lub są położone (zasada jednolitości statutu spadkowego).</p> <p>Treść wniosku wskazuje, że zmarła ostatnio stale przed śmiercią przebywała w miejscowości <span class="anon-block">D.</span> w Niemczech, zaś złożenie do tut. Sądu wniosku podyktowane było położeniem majątku jaki spadkodawczyni pozostawiła na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.</p> <p>Na podstawie wstępnego wyjaśnienia stanowisk uczestników postępowania Sąd zweryfikował okoliczność, czy rzeczywiście spadkodawczyni zamierzała na stałe przebywać na terenie Niemiec, czy też przebywała na tym obszarze wyłącznie z powodów zarobkowych. Wyjaśnienia informacyjne uczestników pozwoliły Sądowi ustalić, że pobyt spadkodawczyni na terenie Niemiec nie miał charakteru czasowego. Spadkodawczyni, oprócz pracy zarobkowej w <span class="anon-block">D.</span>, posiadała również najbliższą rodzinę. Pracowała tam od około 20 lat. O bliskim związku spadkodawczyni z <span class="anon-block">D.</span> świadczy również fakt, że spadkodawczyni zdecydowała się tam na leczenie, pozostając pod opieką swoich siostrzenic. Spadkodawczyni nie utrzymywała bliskich kontaktów z rodziną mieszkającą w Polsce. Godzi się nadmienić, że fakt posiadania przez spadkodawczynię obywatelstwa polskiego oraz umiejscowienie majątku na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie może prowadzić do utrwalenia właściwości sądu polskiego, w przypadku, gdy główny punkt więzi spadkodawczyni i jej stosunków życiowych znajdował się w Niemczech.</p> <p>Kwestii badania jurysdykcji dotyczy art. 15 rozporządzenia nr 650/2012. Jeżeli do sądu państwa członkowskiego zostanie wniesiona sprawa, co do której sąd ten nie ma jurysdykcji zgodnie z rozporządzeniem, sąd ten jest zobowiązany do stwierdzenia z urzędu braku jurysdykcji, czego następstwem jest postanowienie o odrzuceniu pozwu lub wniosku.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, na podstawie cytowanych przepisów, Sąd postanowił jak w sentencji.</p> </div>