I FZ 400/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1239/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt I SA/Po 9/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odmówił wstrzymania na wniosek R. O. (dalej: strona lub skarżący) wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. (dalej: organ) z dnia 30 maja 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2011 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą na wspomnianą na wstępie decyzje organu, w której to skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący powoła się na wielkość kwoty należnego podatku wraz z odsetkami oraz wszczętą i prowadzoną egzekucję z rachunku bankowego wykorzystywanego dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, które to okoliczności powodują utratę płynności finansowej, prowadzą do powstania zaległości w płatnościach na rzecz kontrahentów, a w ostateczności mogą skutkować zakończeniem działalności gospodarczej. Ponadto strona wskazała również na ryzyko wystąpienia negatywnych skutków niematerialnych, tj. możliwość utraty zaufania, co praktycznie bezpowrotnie wyeliminuje ją z rynku lokalnego. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku w oparciu o przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - odmawiając wstrzymania wykonania decyzji organu - wskazał na brak wykazania przez skarżącego, że istotnie zaistniały okoliczności uzasadniające możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strona nie przedstawiała bowiem dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. Tymczasem dla oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie przez Sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym wnioskodawcy. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej strony (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, kwotach posiadanych wierzytelności, wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Takich pełnych danych skarżący nie przedłożył. Nie można tym samym zweryfikować, czy skarżący rzeczywiście nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej decyzją, a co się z tym wiąże, że wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem skarżącemu znacznej szkody lub prowadziło do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 166 i art. 133 § 1 p.p.s.a., w zakresie, w jakim Sąd odmówił wstrzymania wykonalności decyzji, mimo, iż zachodzą prawne przesłanki do takiego rozstrzygnięcia, które wynikają z akt sprawy, w szczególności protokołu badania ksiąg podatkowych. Uzasadniając zarzut strona rozwinęła argumentację zaprezentowaną we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. W świetle regulacji art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd - co do zasady - może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi ponadto do konkluzji, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a - poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych - przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z dnia 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, CBOSA). Należy zatem uznać, że podmiot skarżący w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14, CBOSA). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zatem na skarżącym. W świetle powyższych uwag należało uznać (na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu), że skarżący we wniosku zawartym w skardze nie wykazał - w sposób pozwalający na uwzględnienie tego wniosku - istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Zgodzić się bowiem należy z Sądem pierwszej instancji, że wniosek strony nie zawiera konkretnych informacji o jej sytuacji majątkowej, osobistej (rodzinnej). Skarżący jedynie w sposób ogólny stwierdza, że w jego sytuacji zachodzi ryzyko utraty płynności finansowej oraz zakończenia działalności gospodarczej z uwagi na wyeliminowanie z lokalnego rynku będące skutkiem utraty zaufania kontrahentów. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejsze zażalenie, ryzyko wystąpienia wskazanych powyżej negatywnych skutków wykonania decyzji podatkowej zasadniczo może zachodzić w każdym przypadku wykonania takiej decyzji. Nie zawsze będzie ono jednak uzasadniało udzielenie podatnikowi ochrony tymczasowej do momentu zakończenia kontroli legalności decyzji podlegającej wykonaniu przez sąd administracyjny. Jak już bowiem wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia niniejszego postanowienia, udzielenie takiej ochrony wymaga wykazania w sposób konkretny realnej możliwości ziszczenia się takiego zagrożenia w indywidualnej sprawie. Skarżący tymczasem nie wskazał we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji konkretnych okoliczności faktycznych, ani nie przedstawił potwierdzających je dowodów, w oparciu o które można uznać, że prowadzenie wobec niego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do zaspokojenia należności wynikających z tej decyzji, zagraża jego interesom ekonomicznym, a zagrożenie to może wywołać trudne do odwrócenia skutki. Na marginesie należy wskazać, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy znajdują się informacje prowadzące do wniosków zgoła odmiennych (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Słupcy z dnia 20 lipca 2016 r., nr 3028-SW.7032.71.2016, tom III, karty nienumerowane). Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanej ochrony prawnej. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. ----------------------- 5