I SAB/Wa 210/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 28 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2018 r. o ustalenie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. nr [...]- w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] lipca 2020 r. B. K. (dalej "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] października 2018 r. o ustalenie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. nr [...]. Skarżąca wniosła o: (i) zobowiązanie organu do wydania decyzji, (ii) stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, (iii) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") w maksymalnej wysokości oraz (iv) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.. W uzasadnieniu skargi przywołano całość korespondencji z organem w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej z [...] października 2018 r. Skarżąca wskazała, że złożyła do Prezydenta wszystkie informacje i wyjaśnienia. Jednakże organ nie przeprowadził żadnych czynności. Nie informował również uczestników postępowania o przyczynach niedotrzymania ustawowego terminu na załatwienie sprawy i nie wskazywał nowego terminu jej załatwienia, również z powodów niezależnych od organu. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] powołał się na podejmowane w postępowaniu czynności mające na celu wyjaśnienie kto był właścicielem dawnej nieruchomości hipotecznej na dzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. str. Warszawy. Ponadto, organ wskazał, że pismem z [...] sierpnia 2020 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie kopii decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] września 1991 r. oraz udzielenie informacji, czy do działek ewidencyjnych wchodzących aktualnie w skład dawnej nieruchomości hipotecznej zostały wydane inne decyzji komunalizacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - pomimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." Obowiązkiem Sądu jest zatem zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] października 2018 r. o ustalenie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. nr [...], oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym, zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o ustalenie odszkodowani należało uznać za uzasadniony, co skutkowało wyznaczeniem organowi czteromiesięcznego terminu do załatwienia sprawy (pkt 1 sentencji). Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii, w jakiej organ będzie orzekał. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, pismem z [...] listopada 2018 r. (data wpływu do organu) skarżąca wystąpiła do Prezydenta o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...]. Pierwszą czynność w sprawie organ podjął jednak dopiero w dniu [...] marca 2019 r., po otrzymaniu ponaglenia skarżącej. Kolejne czynności w sprawie organ podjął [...] kwietnia 2019 r. (pismo do Archiwum Państwowego w [...]) oraz [...] czerwca 2019 r. (pismo do Sądu Rejonowego dla [...]). Następna czynność organu została podjęta dopiero [...] sierpnia 2020 r. (pismo do Biura Geodezji i Katastru [...]), a więc po upływie kolejnego roku, już po otrzymaniu przez organ skargi na bezczynność. Z powyższego wynika, że na przestrzeni prawie dwóch lat Prezydent podejmował w sprawie czynności niesystematycznie i w znacznych odstępach czasu, co nie wskazuje na podejmowanie intensywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Przy czym, do sprawnego podejmowania czynności w sprawie nie skłoniły organu monity stron postępowania, jak również postanowienie Wojewody [...] nr [...] z [...] listopada 2019 r. o wyznaczeniu organowi czteromiesięcznego terminu na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu, opisany sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. . Z uwagi na powyższe, bezczynność organu uznać należało za mającą charakter kwalifikowany. W ocenie Sądu, opisane wyżej okoliczności stanu faktycznego uzasadniają również uwzględnienie wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny określonej w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia długości przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Wskazać należy, że wskazana suma pieniężna ma charakter kompensacyjny, a ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie Sądu, przyznanie od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść trzeba, że skarżąca nie uzasadniła złożonego wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Z treści skargi nie wynika, aby skarżąca doznała krzywdy w związku z bezczynnością organu, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. O wymierzeniu grzywny (pkt 3 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 4 sentencji zapadło na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.