I OZ 1159/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1297/14, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1297/14, po rozpoznaniu wniosku T. S., ustanowił dla skarżącego radcę prawnego i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przesłanych materiałów źródłowych wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, natomiast jego wyłącznym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1.462, 00 zł brutto. Jedynym majątkiem skarżącego jest współwłasność domu o powierzchni 150 m2. Skarżący zaznaczył, że ponosi wydatki na wodę w wysokości 150 zł, opłatę za wywóz śmieci w wysokości 27 zł, opłatę za nieruchomość w wysokości 30 zł oraz koszty opału na zimę około 1.000 zł. Podniósł, także że zaciągnął kredyt na sumę 3.200 zł z przeznaczeniem na zakup blachy na dach. W ocenie Sądu wnioskodawca wykazał, że osiągane dochody, a także kwoty przeznaczane na podstawowe wydatki oraz spłata zaciągniętego kredytu uniemożliwiają mu poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że przedstawione dochody, a także fakt uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, uzasadniają odmowę udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia należnych kosztów sądowych. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił, że Sąd nie wziął pod uwagę wszystkich ponoszonych przez niego wydatków. Wskazał, że jego miesięcznie wydatki kształtują się na poziomie 1147,34 zł. W tej sytuacji pozostaje mu do dyspozycji kwota 297,07 zł, która musi mu wystarczyć na zakup żywności i lekarstw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zaakceptować ustalenia Sądu Wojewódzkiego oraz ocenę co do sytuacji majątkowej i możliwości finansowych skarżącego. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Na aprobatę zasługuje odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżący otrzymuje stały, miesięczny dochód, a na obecnym etapie postępowania, po uiszczeniu przez skarżącego wpisu od skargi, koszty sądowe sprowadzać się będą, w przypadku oddalenia skargi, do konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem i wpisu od skargi kasacyjnej. Koszty te zamkną się w kwocie dwustu złotych. Sąd I instancji prawidłowo doszedł do przekonania, że skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty sądowe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że ograniczone możliwości finansowe skarżącego zostały przez Sąd Wojewódzki wystarczająco uwzględnione poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Należy zaznaczyć, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tymczasem rozstrzygnięcie podjęte przez Sąd Wojewódzki zapewnia skarżącemu w wystarczającym stopniu możliwość ochrony jego praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w zażaleniu nie podważył ustaleń i oceny przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżącego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji postanowienia.