III Ca 2065/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 2065/19</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem wstępnym z dnia 14 marca 2019 roku, Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi w sprawie z wniosku <span class="anon-block">Z. M.</span> z udziałem <span class="anon-block">D. G.</span>, <span class="anon-block">M. Ś.</span> i <span class="anon-block">I. G.</span> o podział majątku, dział spadku i zniesienie współwłasności, w przedmiocie zarzutu nieważności umowy ustalił, iż czynność prawna w postaci umowy sprzedaży udziału w nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>, objęta aktem notarialnym sporządzonym dnia 22 września 2016 roku w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">S.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">M. C.</span> rep A nr 2308/2016, jest nieważna.</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia wstępnego wniósł uczestnik postępowania <span class="anon-block">D. G.</span>, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów postępowania, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> poprzez:</p> <p>1.  bezpodstawne przyjęcie, iż zawarcie umowy przyrzeczonej w dniu 22 września 2016 roku nie służyło ochronie interesów wszystkich spadkobierców, w sytuacji gdy dokonanie tejże czynności spowodowało de facto zaspokojenie długu spadkowego tj. zobowiązania do wykonania umowy przedwstępnej sprzedaży udziału w nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> należącego do spadkodawczyni <span class="anon-block">M. G.</span>,</p> <p>2.  dowolnym nierozważeniu okoliczności, iż wnioskodawca był uczestnikiem postępowania wieczystoksięgowego zainicjowanego wnioskiem zawartym w akcie notarialnym sporządzonym dnia 22 września 2016 roku w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">S.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">M. C.</span> rep. A 2308/2016 i po dowiedzeniu się o umowie sprzedaży nie zakwestionował jej ważności, co wskazuje, iż czynność ta była objęta jego domniemaną zgodą.</p> <p> <strong> <!-- --> Wobec podniesionych zarzutów apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez ustalenie, iż czynność prawna w postaci umowy sprzedaży udziału w nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>, objęta aktem notarialnym sporządzonym dnia 22 września 2016 roku w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">S.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">M. C.</span> rep. A 2308/2016 jest ważna. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wstępnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.</strong> </p> <p>Nadto wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej <span class="anon-block">D. G.</span> z urzędu w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.</p> <p>W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od uczestnika <span class="anon-block">D. G.</span> na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">Z. M.</span> zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Dodatkowo wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu na etapie II instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja uczestnika postępowania jako bezzasadna podlegała oddaleniu.</p> <p>Ustalenia faktyczne Sądu I instancji, istotne dla rozstrzygnięcia, jako prawidłowe Sąd Okręgowy podziela, podobnie jak ich ocenę prawną, przyjmując za podstawę własnego orzeczenia.</p> <p>Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> należy uznać za chybiony w sytuacji, gdy ocena materiału dowodowego została dokonana w zgodzie z dyrektywami wskazanymi w przywołanej normie prawnej. Apelujący uczestnik postępowania nie wykazał, aby Sąd pierwszej instancji nie uczynił zadość zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, a podnoszone w apelacji zarzuty stanowią jedynie polemikę z prawidłową oceną dowodów i poczynionymi w jej wyniku prawidłowymi ustaleniami faktycznymi, właściwie ustalając nieważność umowy sprzedaży udziału w nieruchomości w oparciu o przepisy prawa.</p> <p>Jak słusznie podnosił bowiem Sąd Rejonowy, niewygaśnięcie pełnomocnictwa na skutek śmierci mocodawcy, wobec spełnienia przez nie warunków wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 101;art. 101 § 2)">art. 101 § 2 k.c.</a> nie oznacza, że przepis ten przedłuża zdolność prawną mocodawcy i przyznaje mu ją także po śmierci, pozwalając pełnomocnikowi działać w sytuacjach określonych w tym przepisie w jego imieniu i ze skutkiem dla niego. Znaczenie tego przepisu wyraża się jedynie w tym, że w określonych w nim sytuacjach pełnomocnik może działać w imieniu spadkobierców zmarłego mocodawcy.</p> <p>Nawet więc, jeżeli przyjmiemy, że pełnomocnictwo wystawione przez <span class="anon-block">M. G.</span> uprawniało uczestnika postępowania <span class="anon-block">D. G.</span> do działania w charakterze pełnomocnika także po śmierci mocodawcy, na co wskazuje w sposób jednoznaczny jego treść i odwołanie się w niej do stosunku podstawowego, uzasadniającego wystawienie tego rodzaju pełnomocnictwa (w związku z zawartą przez mocodawcę i pełnomocnika warunkową umową przedwstępną sprzedaży i otrzymaniem przez mocodawcę całej ceny sprzedaży), to pełnomocnictwo to upoważniało uczestnika do dokonywania objętych nim czynności tylko i wyłącznie w imieniu oraz na rzecz spadkobierców zmarłego.</p> <p>Umowa sprzedaży udziału w nieruchomości z dnia 22 września 2016 roku zawarta została zaś przez uczestnika postępowania w imieniu nieżyjącej <span class="anon-block">M. G.</span>, co naruszało <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 101;art. 101 § 2)">art. 101 § 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 8;art. 8 § 1)">art. 8 § 1 k.c.</a>, a tym samym skutkowało jej nieważnością z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> Wyłączone było przy tym zastosowanie w niniejszej sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 103)">art. 103 k.c.</a>, ponieważ uzyskanie potwierdzenia umowy przez mocodawcę było niemożliwe wobec jego śmierci, która nastąpiła przed dokonaniem tej czynności (patrz wyrok SN z 24. I. 2008 r. I CSK 326/07, z 21. I. 2015 r. IV CSK 252/14 - legalis).</p> <p>W konsekwencji powyższych twierdzeń, podnoszone przez skarżącego zarzuty trzeba uznać za bezzasadne. Nie sposób bowiem zgodzić się z twierdzeniem uczestnika postępowania, iż Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że zawarcie przedmiotowej umowy nie służyło ochronie interesów wszystkich dłużników. Z powyższych unormowań wprost wynika, że pełnomocnik mógł zawrzeć umowę sprzedaży nieruchomości jedynie w imieniu i na rzecz spadkobierców zmarłego, a tego nie uczynił, zatem wywody, że działał w celu zapewnienia ochrony interesów wszystkich spadkobierców są pozbawione racji, bowiem skarżący nie informując spadkobierców o istnieniu umowy przedwstępnej, a w konsekwencji zawarciu samej umowy sprzedaży działał w pokrzywdzeniu spadkobierców. Spadkobiercy nie mieli możliwości zapoznania się z treścią umowy, odniesienia się do niej, co jednoznacznie przesądza o prawidłowym nadaniu przez Sąd I instancji działaniu skarżącego waloru sprzeczności z interesem wszystkich spadkobierców.</p> <p>Zarzut eksponujący okoliczność, że <span class="anon-block">Z. M.</span> był uczestnikiem postępowania wieczystoksięgowego zainicjowanego wnioskiem zawartym w akcie notarialnym sporządzonym dnia 22 września 2016 roku w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">S.</span> i po dowiedzeniu się o umowie sprzedaży nie zakwestionował jej ważności, co wskazuje, że czynność była objęta domniemaną zgodą, pozostaje bez znaczenia.</p> <p>Jak już wskazano wyżej, skarżący jako pełnomocnik zmarłej spadkodawczyni mógł zawrzeć przedmiotową umowę jedynie z samym sobą bądź w imieniu i na rzecz spadkobierców. Skoro tego nie uczynił, Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że powyższa czynność prawna była nieważna.</p> <p>Zarzuty skarżącego stanowią zatem jedynie dywagacje, które nie mogą wywrzeć oczekiwanego skutku, bowiem podstawy uznania umowy sprzedaży nieruchomości za nieważną legły u podstaw <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 101;art. 101 § 2)">art. 101 § 2 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 8;art. 8 § 1)">art. 8 § 1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> </p> <p>Podsumowując powyższy wywód stwierdzić należy, iż wywiedziona przez uczestnika apelacja nie zawierała zarzutów, mogących podważyć prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, w związku z czym, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Wniosek o przyznanie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów pomocy prawnej z urzędu nie może być uwzględniony z uwagi na zasadę unifikacji kosztów, wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108)">art. 108 k.p.c.</a> </p> </div>