III U 730/20

<p>Sygn. akt III U 730/20</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 18 grudnia 2020r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="185"/> <col width="440"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- --> Sędzia SO Piotr Witkowski</strong> </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020r. w Suwałkach</p> <p>sprawy<strong> <!-- --> <span class="anon-block">I. Z.</span> </strong> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o wysokość świadczenia</p> <p>w związku z odwołaniem <span class="anon-block">I. Z.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>z dnia 26 sierpnia 2020 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>1.  <strong> <!-- --> <em> <!-- --> zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje <span class="anon-block">I. Z.</span> prawo do emerytury na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 24)">art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> od dnia 1 sierpnia 2020r. w kwocie <span class="anon-block">(...)</span>(<span class="anon-block">(...)</span>) złotych brutto.</em> </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Przekazuje do rozpoznania organowi rentowemu wniosek <span class="anon-block">I. Z.</span> z pisma z dnia 12 listopada 2020r. o wyrównanie różnicy między ponownie obliczoną wysokością świadczenia o dotychczas pobieranym świadczeniem emerytalnym. </em> </strong> </p> <p>Sygn. akt III U 730/20</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 26.08.2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> odmówił <span class="anon-block">I. Z.</span> ponownego ustalenia wysokości emerytury.</p> <p>Wskazał, iż zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 114)">art.114 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 1222) prawo do świadczeń lub ich wysokości ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeśli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.</p> <p> <span class="anon-block">I. Z.</span> ma ustalone prawo do emerytury w oparciu o art. 46 ustawy emerytalnej tj. emerytury wcześniejszej. Ustawa z dnia 19.06.2020r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS umożliwia ubezpieczonym urodzonym w 1953 r. ponowne ustalenie wysokości emerytury powszechnej (przyznanej po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego), której podstawa obliczenia została pomniejszona o kwoty pobranej emerytury wcześniejszej przyznanej na wniosek złożony przed 01.01.2013r. Wnioskodawczyni nie posiada ustalonego prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, zatem powołane przepisy nie mają u niej zastosowania. Poinformował ją również, że może wystąpić z wnioskiem o ustalenia prawa do emerytury powszechnej przewidzianej w art. 24 ustawy emerytalnej.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji <span class="anon-block">I. Z.</span> domagała się jej zmiany i przeliczenia emerytury zgodnie z wnioskiem. Powołała się na art. 194j ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z treścią którego:</p> <p>1. Kwotę emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ubezpieczonemu urodzonemu w 1953r., który wcześniej pobierał emeryturę wymienioną w art. 25 ust.1b na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1.01.2013r., ustala się ponownie od podstawy ustalonej z zastosowaniem art. 194i.</p> <p>2. Przeliczeniu podlega podstawa obliczenia emerytury przyjęta w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury.</p> <p>3. Do ustalenia nowej kwoty emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia przyjęte w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury, a następnie uwzględnia się kolejne zmiany wysokości świadczenia.</p> <p>4. Emerytura w ponownie ustalonej wysokości przysługuje od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie art.24, a w przypadku gdy prawo do tej emerytury było zawieszone - od dnia, od którego mogłaby być podjęta jej wyplata.</p> <p>5. jeżeli ponownie ustalona wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 jest wyższa od wypłacanej dotychczas, emerytowi wypłaca się wyrównanie. Kwotę wyrównania stanowi różnica między sumą kwot emerytur, jakie przysługiwałyby w okresie od dnia, o którym mowa w ust. 4. do dnia wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem ich waloryzacji, a sumą kwot wypłaconych w tym okresie.</p> <p>Na mocy art. 194i ustawy do ustalenia podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ubezpieczonego urodzonego w 1953 r., nie stosuje się przepisu art. 25 ust. 1b, jeżeli wniosek o przyznanie tej emerytury zgłosi w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19.06.2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. poz. 1222), pod warunkiem że prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego ma ustalone na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1.01.2013r.</p> <p>W związku z tym wskazała, iż <span class="anon-block">urodziła się w dniu (...)</span>, natomiast od dnia 01.03.2009 r. pobiera wcześniejszą emeryturę. Po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego - 60 lat udała się do jednostki ZUS w <span class="anon-block">S.</span>, aby złożyć wniosek o emeryturę powszechną. Pracownik ZUS odradził jej składanie takiego wniosku, gdyż wówczas obowiązywała ustawa, na mocy której emerytkom, które przeszły na wcześniejszą emeryturę, obniżono podstawę obliczania świadczeń o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie społeczne. Za namową pracownika organu rentowego odstąpiła od składania wniosku. Przez ten cały okres pozostawała na wcześniejszej emeryturze. Natomiast w tym roku (2020r.), w związku z oczekiwaną nowelizacją ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez uregulowanie sytuacji kobiet urodzonych w 1953r., w dniu 04.08.2020r. złożyła wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury. W dniu 31.08.2020 r. otrzymała decyzję odmowną, którą ocenia jako błędną, gdyż pozbawia ją prawa, ponieważ ustawa ta odnosi się również do ubezpieczonych urodzonych w 1953 r., którzy nie składali wniosku o emeryturę w wieku powszechnym. Osoby te mogą zgłosić taki wniosek nie później niż do 11.01.2021 r. Wówczas organ rentowy obliczy emeryturę bez pomniejszenia o kwoty pobieranej emerytury wcześniejszej. Warunkiem ponownego ustalenia wysokości emerytury z pominięciem przepisu art. 25 ust. 1b ustawy jest, aby prawo do emerytury wcześniejszej zostało ustalone na wniosek złożony przed 1.01.2013r. i ona ten warunek spełniła. Jedynym warunkiem jest złożenie wniosku w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji, co uczyniła.</p> <p>Jej zdaniem, jeżeli takie jest stanowisko organu, nic nie stało na przeszkodzie, aby złożony przez nią wniosek potraktować również jednocześnie jako wniosek o przeliczenie tej emerytury.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji .</p> <p>Podkreślił, że decyzją z dnia 26.08.2020r., wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2020r., poz. 53 ze zm.), odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury na mocy art. 114 ust. 1 tej ustawy.</p> <p>Zgodnie z art. 114 ust. 1 wskazanej ustawy, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli:</p> <p>1) po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość;</p> <p>2) decyzja została wydana w wyniku przestępstwa;</p> <p>3) dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;</p> <p>4) decyzja została wydana na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie;</p> <p>5) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone, zmienione albo stwierdzono jego nieważność;</p> <p>6) przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego.</p> <p>Decyzją z dnia 23.03.2009r. przyznano <span class="anon-block">I. Z.</span> (<span class="anon-block">ur. (...)</span>) prawo do emerytury wcześniejszej. W dniu 5.08.2020r. wpłynął wniosek odwołującej się o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno – rentowego, zgodnie z przepisem art. 194i ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Odmówiono jej ponownego ustalenia wysokości emerytury na zasadzie art.114 ust.1 pkt.1 ustawy, gdyż po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie emerytury nie przedłożyła ona nowych dowodów i nie ujawniła okoliczności istniejących przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo lub wysokość świadczenia. <span class="anon-block">I. Z.</span> w dacie złożenia wniosku nie miała ustalonego prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym na podstawie przepisu art. 24 ustawy, ponieważ wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym złożyła w dniu 1.09.2020r. Prawo do świadczenia na podstawie przepisu art. 24 ustawy przyznano jej decyzją z dnia 25.09.2020r., od dnia 1.09.2020r. tj. miesiąca zgłoszenia wniosku.</p> <p>Przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury ubezpieczonej nie zastosowano przepisu art. 25 ust.1b - tj. nie pomniejszono podstawy obliczenia emerytury o kwotę stanowiąca sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Odwołanie należało uznać za uzasadnione.</strong> </p> <p>Rozpoznanie mianowicie wniosku <span class="anon-block">I. Z.</span> organ rentowy winien dokonać na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 194)">art. 194i ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 1222), a nie, jak przyjął w decyzji i podtrzymywał w toku niniejszego postepowania, na podstawie art. 114 ustawy. Ten ostatni przepis nie powinien mieć zastosowania, gdyż we wniosku nie został wskazany i dlatego podstawa prawna odmowy była nieprawidłowa.</p> <p>Jak stanowi art. 194i ustawy do ustalenia podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ubezpieczonego urodzonego w 1953 r., nie stosuje się przepisu art. 25 ust. 1b, jeżeli wniosek o przyznanie tej emerytury zgłosi w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. poz. 1222), pod warunkiem, że prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego ma ustalone na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1.01.2013 r.</p> <p>Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 19.06.2020r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020r. poz. 1222), która weszła w życie w dniu 10.07.2020r. Należy zaznaczyć, że wniosek odwołująca się złożyła w dniu 05.08.2020r. i wskazała, iż domaga się obliczenia emerytury zgodnie z tym przepisem art. 194i ustawy.</p> <p>W celu ustalenia wysokości emerytury odwołującej się na podstawie 24 ustawy w zw. z art. 194i, bez pomniejszania o kwotę już pobranej emerytury wcześniejszej, czyli bez zastosowania art. 25 ust. 1 ustawy, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu finansów i rachunkowości <span class="anon-block">A. W.</span>. Kwoty kapitału początkowego, czy zewidencjonowanych składek nie były w sprawie sporne. Z wyliczenia biegłej wynikało, iż emerytura odwołującej się wynosi <span class="anon-block">(...)</span>brutto.</p> <p>Nadmienić należy, że kwota emerytury jest identyczna z tą, którą organ rentowy przyznał odwołującej się decyzją z dnia 25.09.2020r.</p> <p>Strony nie zgłaszały zastrzeżeń do opinii. Jedynie organ rentowy nadal domagał się oddalenia odwołania wskazując, że odwołująca się złożyła wniosek o przeliczenie wysokości emerytury w wieku powszechnym (26.08.2020r.) przed złożeniem wniosku o przyznanie emerytury w wieku powszechnym (01.09.2020r.).</p> <p>Sąd jednak nie podzielił stanowiska organu rentowego. Choć odwołująca się złożyła wniosek na druku „o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno – rentowego”, to wskazała, że swoje żądanie opiera na konkretnym przepisie ustawy o emerytach i rentach z FUS. Organ rentowy, gdyby więc literalnie rozpoznał żądanie odwołującej się, winien wydać decyzję o przyznaniu emerytury podstawie art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, mając już na uwadze art. 194i tej ustawy. Tak się jednak nie stało i wniosek nie został rozpoznany zgodnie z powołaną podstawą, a w oparciu o art. 114 ustawy. Odwołującej nie chodziło zaś o przeliczenie emerytury w oparciu o art. 114 ustawy. Podkreślić należy, ze ustawa z dnia 19.06.2020r. o zmianie ustawy z o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych miała na celu unormowanie sytuacji kobiet z rocznika 1953r., które po wyroku TK uzyskały prawo do przeliczenia emerytury powszechnej bez pomniejszania jej o pobraną emeryturę wcześniejszą. Dlatego wniosek odwołującej się, w którym wyraźnie powołuje się na nowy przepis art. 194i ustawy miał na celu przyznanie jej prawa do emerytury na podstawie art. 24 ustawy w zw. z art. 194i. Prawo do emerytury przysługuje jej zatem już od 01.08.2020r., czyli od miesiąca w którym wniosek złożyła.</p> <p>Wskazać należy, że organ rentowy, jako profesjonalny organ państwowy zajmujący się ustalaniem prawa do świadczeń emerytalnych i ich wysokości, winien szeroko rozpoznawać żądania ubezpieczonych, zgodnie z ich intencją, a nie tylko w sposób formalny. Jeżeli więc formalny wniosek na urzędowym formularzu nie współgra ze wskazaną merytoryczną podstawą, jak w niniejszym przypadku, winien rozpoznać go o wskazaną merytoryczną podstawę, gdyż ona wskazuje intencję wnioskodawcy i cel, dla jakiego wniosek został złożony.</p> <p>W związku z powyższym, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} §2 kpc</a> zmieniono zaskarżoną decyzję i przyznano odwołującej się prawo do emerytury na podstawie art. 24 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS od dnia 01.08.2020r. w kwocie <span class="anon-block">(...)</span>zł brutto (pkt 1 wyroku).</p> <p>W toku postepowania sądowego odwołująca się złożyła pismo procesowe z dnia 12.11.2020r., w którym z jednej strony poparła wyliczenia biegłej sądowej, ale również zawarła żądanie o wyrównanie różnicy między ponownie obliczona wysokością świadczenia o dotychczas pobieranym świadczeniem emerytalnym. Takie natomiast pismo należało potraktować jako nowy wniosek i nie rozpoznany przez organ rentowy.</p> <p>Jak zaś stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(10);art. 477(10) § 2)">art. 477^{<!-- -->10} §2 kpc</a>, jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu.</p> <p>Z powyższego przepisu wynika reguła, zgodnie z którą niedopuszczalne jest dochodzenie przed sądem żądania, które nie było rozpoznane przez organ rentowy. W związku z tym żądanie, które nie było przedmiotem decyzji organu rentowego, a zostało zgłoszone w odwołaniu lub w toku postępowania przed sądem, musi zostać przekazane przez sąd do rozpoznania organowi rentowemu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.05.1999r., II UKN 622/98).</p> <p>To żądanie zostało zgłoszone przez odwołującą na etapie postępowania sądowego i nie było przedmiotem decyzji organu rentowego i dlatego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(10);art. 477(10) § 2)">art. 477^{<!-- -->10} §2 kpc</a> postanowiono jak punkcie 2 wyroku.</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 148(1);art. 148(1) § 1)">art. 148^{<!-- -->1} §1 kpc</a> rozpoznano sprawę na posiedzeniu niejawnym, bowiem treść tego artykułu pozwala na to sądowi, jeżeli uzna, że ze względu na całokształt zgłoszonych twierdzeń i wniosków możne to uczynić.</p> </div>